'Bệnh' sính ngoại ngữ

Hiện nay, t rong giao tiếp hàng ngày và trên mạng xã hội, việc đan xen ngoại ngữ vào tiếng Việt không dừng lại ở giới hạn của sự cần thiết và hợp lý, mà nhiều khi bị lạm dụng: người trẻ giao tiếp, chèn ngoại ngữ liên tục; lớp học, quán cà phê, không gian công cộng - nhiều người sính dùng ngoại ngữ; các trạng thái, bình luận trên mạng xã hội pha tạp tiếng Anh...

Thực trạng sính ngoại ngữ, biến dạng tiếng Việt

Anh Bùi Thái Hải Nguyên (phường Phú Diễn, thành phố Hà Nội) chia sẻ: “Giới trẻ bây giờ sử dụng nhiều tiếng Anh chêm vào tiếng Việt, ví dụ như: "nice" (tuyệt vời); không dùng từ "đồng ý" nữa mà dùng "OK", "Yes"; rồi dùng từ Aim (đạt mục tiêu) hay "Target" thay cho từ "đạt" trong công việc.

Chị Lê Thu Trà (xã Hòa Xá, thành phố Hà Nội) cho hay: “Trong cuộc sống hàng ngày, em cũng dùng tiếng Anh trong ngôn ngữ giao tiếp của mình. Ví dụ: đi làm sẽ sử dụng từ "Deadline", "Confirm" (xác nhận); đi uống trà sữa thì hay dùng "order "(gọi món)”.

TS.Lê Thị Khánh Ly, Phó trưởng Khoa Văn hóa học, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội cho biết: “Có những từ trong tiếng Việt hoàn toàn có thể giải nghĩa được, nhưng giới trẻ lại không dùng kiểu như: "idol"; bạn này "cute" quá, bạn kia "handsome" quá... Những câu nói như thế sẽ làm cấu trúc ngôn ngữ bị thay đổi và sự thịnh hành như vậy sẽ trở thành tiêu chí để mọi người nhìn vào đó và làm theo. Khi đó, không chỉ một người nói mà nhiều người nói, dẫn đến sự lạm dụng và thái quá, ảnh hưởng đến ngôn ngữ tiếng Việt”.

Ảnh hưởng từ phim ảnh, mạng xã hội, môi trường học tập và làm việc khiến nhiều người quen dần với việc sử dụng ngoại ngữ. Không phủ nhận lợi ích của ngoại ngữ nhưng cần sử dụng đúng lúc, đúng chỗ. Trước khi vay mượn tiếng nước ngoài, hãy cố gắng biểu đạt bằng tiếng Việt, cố gắng dịch sang tiếng Việt. Chỉ làm như vậy thì tiếng Việt mới đẹp lên, mới giàu có và trong sáng thực sự.

Đặt tên “sính Tây”

Sống tại Thủ đô Hà Nội, nhưng khi đọc tên của các tòa chung cư được đặt bằng tiếng Anh, Hàn, Nhật, rồi cả tiếng Pháp…, nhiều người nghĩ rằng đang lạc ở phương trời Tây nào đó.

Ngay cả những người giao hàng, đặc thù công việc phải di chuyển nhiều, thông thạo nhiều đường phố, đôi khi cũng cảm thấy khó khăn với những địa chỉ được đặt tên bằng tiếng nước ngoài.

Anh Triệu Hoàng Tiến, lái xe ôm công nghệ chia sẻ: “Nhiều khi tìm địa chỉ khách hàng rất là khó khăn. Tôi phải gọi bảo người ta kết bạn Zalo gửi vị trí cho".

Thống kê cho thấy, hơn 70% dự án nhà ở tại Hà Nội mang tên nước ngoài, như một chiêu thức quảng cáo tạo vẻ sang trọng. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là: cái tên ngoại có thật sự phản ánh chất lượng, hay chỉ là lớp vỏ hào nhoáng đánh vào tâm lý "sính ngoại" của khách hàng?

Không chỉ trong lĩnh vực bất động sản, ngay tại phố Linh Lang (phường Ngọc Hà), chỉ một đoạn ngắn đã có hơn 10 biển hiệu hoàn toàn bằng tiếng nước ngoài. Chữ Việt biến mất, nhường chỗ cho những dòng tiếng Anh, tiếng Nhật. Với nhiều người dân, đặc biệt là người cao tuổi, việc tìm địa chỉ hay đơn giản là hiểu cửa hàng kinh doanh gì lại trở thành một thách thức.

Tình trạng lạm dụng tiếng nước ngoài trên các biển hiệu, quảng cáo diễn ra phổ biến trên nhiều tuyến phố, với đủ các ngôn ngữ. Sẽ không có gì đáng nói nếu các biển hiệu quảng cáo bằng tiếng nước ngoài này tuân thủ luật pháp Việt Nam

Anh Đỗ Duy Minh, giáo viên dạy Ngoại ngữ nhận định: “Tôi thấy rằng ngôn ngữ là một phần cực kỳ quan trọng đối với bất kỳ quốc gia và nền văn hóa nào. Luật Quảng cáo cũng đã có quy định ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ sẽ phải đóng vai trò chính trên những khung biển hiệu. Tuy nhiên, tôi cho rằng, cần có thêm quy định về kích cỡ, màu sắc và mức độ bắt mắt nó sao cho tương đương với những phần tiếng nước ngoài trên các biển hiệu để tránh việc hiểu nhầm cho khách hàng, đồng thời giáo dục cho thế hệ trẻ tầm quan trọng của việc phải biết hiểu và sử dụng được tiếng mẹ đẻ ở Việt Nam hay là thậm chí khi mà các bạn ấy đi ra nước ngoài".

Luật Quảng cáo đã quy định rõ: biển hiệu bắt buộc phải có tiếng Việt, nếu chỉ dùng tiếng nước ngoài sẽ bị phạt từ 10 đến 15 triệu đồng, tổ chức vi phạm còn bị xử phạt gấp đôi và buộc tháo dỡ. Từ tháng 3/2024, Hà Nội cũng ban hành quy chế mới quản lý quảng cáo ngoài trời. Tuy nhiên thực tế cho thấy, số vụ xử phạt vẫn còn rất ít so với tình trạng vi phạm tràn lan.