Gìn giữ nghề làm hương truyền thống
Hà NộiDù các cơ sở sản xuất, các xưởng làm nghề truyền thống đã dần chuyển ra khỏi nội đô, nhưng trong những con phố cổ ở Hà Nội vẫn có nhiều nhà giữ lại nghề truyền thống, trong đó có nghề làm hương.
Giữa lòng Hà Nội náo nhiệt, làng đậu Mơ vẫn lưu giữ được hồn cốt của nghề truyền thống, không chỉ tạo ra những sản phẩm mang hương vị riêng biệt, mà còn là nơi truyền bí quyết giữ nghề từ đời này sang đời khác.
Từ 2 giờ sáng, những gia đình làm đậu phụ ở làng Mơ đã bắt đầu sáng đèn. Bao năm qua, dưới bàn tay của họ, những mẻ đậu phụ mang thương hiệu làng Mơ ra đời mỗi sáng sớm để kịp đến tay người tiêu dùng trong bữa ăn hàng ngày.
Anh Dương Đức Khánh (làng Mơ, phường Mai Động, quận Hoàng Mai) chia sẻ: “Đến đời tôi làm đậu phụ là đời thứ tư. Cứ 2 giờ sáng là tôi bắt đầu dậy và kết thúc buổi làm đậu lúc 11 giờ trưa. Đậu này đã trở thành truyền thống của làng rồi”.
Hiện giờ, tại làng đậu Mơ cũng không còn nhiều gia đình làm đậu nữa. Bởi vậy, những người trong gia đình anh Dương Đức Khánh luôn chân, luôn tay từ lúc bắt đầu cho đến khi những mẻ đậu phụ nóng hổi, tươi mới ra lò. Cứ mẻ đậu nào ra là lại có khách đến mua luôn.
Đậu phụ Mơ là một món ăn bình dân, được làm từ đậu tương. Miếng đậu mơ truyền thống thường có màu trắng ngà, hình chữ nhật. Các công đoạn hầu hết được làm thủ công.
Trải qua nhiều thế hệ, quy trình làm đậu Mơ tại làng Mai Động vẫn được nhiều gia đình làm nghề lưu giữ từ đời này qua đời khác, ít có sự thay đổi.
Ông Dương Văn Thành (làng Mơ, phường Mai Động, quận Hoàng Mai) cho biết: “Chúng tôi làm quanh năm, trừ hôm nào bận mới nghỉ. Những người đến mua thường đến từ lúc 5 giờ 30 phút sáng, đến 10 giờ trưa là hết hàng”.
Theo bà Nguyễn Thị Oanh (phường Mai động, quận Hoàng Mai): “Đến hiện nay, mọi người vẫn làm đậu theo cách truyền thống của các cụ thời xưa. Ngày nào tôi cũng lấy đậu để mang ra chợ bán. Tầm 5 giờ sáng tôi ra lấy, mỗi ngày lấy 200-300 nghìn đồng tiền đậu rồi đem ra chợ bán lẻ”.
Hầu như ngày nào, từ sáng sớm, ông Mai Anh Tuấn (phường Mai động, quận Hoàng Mai) cũng sang mua đầu về cho gia đình. Ông chia sẻ: “Tôi mua ở đây lâu lắm rồi, thậm chí còn mua hộ cho hàng xóm. Đậu ở đây có những hôm để đến trưa mà không bị chảy nước. Vị của đậu cũng đậm, thơm hơn so với các hàng khác”.
Cách nhà ông Dương Văn Thành không xa, hai vợ chồng ông Nguyễn Đình Long cũng đang khẩn trường làm những mẻ đậu phụ cho kịp giờ khách đến mua. Ông Nguyễn Đình Long cho biết: “Nhà tôi làm đậu đã được 30 năm rồi. Chúng tôi bắt đầu làm từ 2 giờ sáng, lúc mệt thì nghỉ vì chỉ có hai vợ chồng làm”.
Không như nhiều sản phẩm làng nghề khác phải tìm chỗ đứng trong môi trường hiện đại, đậu phụ làng Mơ luôn đắt khách mỗi ngày mặc cho những người thợ làm không kịp trở tay.
Từ tờ mờ sáng đến giữa trưa, ngôi làng nhỏ không ngừng chuyển động trong mùi thơm bùi của đậu mới. Những đôi bàn tay thoăn thoắt ép khuôn, cắt đậu, giao hàng đi khắp các ngõ phố Hà Nội. Công việc lặp đi lặp lại mỗi ngày, nhưng không ai thấy mệt mỏi, bởi với họ, giữ lửa cho làng nghề không chỉ là kế sinh nhai, mà còn là cách lưu giữ một phần ký ức của mảnh đất nghìn năm tuổi.
Dù các cơ sở sản xuất, các xưởng làm nghề truyền thống đã dần chuyển ra khỏi nội đô, nhưng trong những con phố cổ ở Hà Nội vẫn có nhiều nhà giữ lại nghề truyền thống, trong đó có nghề làm hương.
Chè lam, kẹo dồi, kẹo lạc... những thức quà quê tuy mộc mạc, giản dị nhưng vẫn luôn được người Hà Nội yêu thích. Vậy nên dù cuộc sống có thay đổi ra sao, thì những gia đình làm bánh kẹo truyền thống ở ngôi làng nhỏ ven đô xã Hoàng Long, huyện Phú Xuyên, Hà Nội không bao giờ hết việc.
Dù công nghệ phát triển, có nhiều sản phẩm cùng công dụng với nhiều chất liệu khác nhau để người tiêu dùng lựa chọn, nhưng những sản phẩm thủ công truyền thống làm từ gỗ vẫn được người Hà Nội ưa chuộng bởi sự an toàn và trên hết là nó được làm ra từ bàn tay khéo léo của những người thợ làng nghề truyền thống. Sản phẩm gỗ tiện làng Nhị Khê (huyện Thường Tín, Hà Nội) là một trong số đó.
Từ khoá
Tại triển lãm “Chuyện Đình Phả Trúc Lâm”, hội họa, nhiếp ảnh, sắp đặt và tư liệu cùng kể câu chuyện về nghề da giày, kết nối di sản truyền thống với đời sống hôm nay. Đây cũng là cách đưa giá trị nghề thủ công trở thành nguồn cảm hứng cho công nghiệp văn hóa Thủ đô.
Giữa nhịp sống hối hả của khu phố cổ Hà Nội, nhiều ngôi đền thờ tổ nghề từng có lúc lặng khuất sau những nếp nhà hay chỉ còn quen thuộc qua những buổi sinh hoạt tổ dân phố. Nhưng trong những ngày tháng 11 này, ký ức về các phường nghề xưa đang được đánh thức đầy mới mẻ qua dự án nghệ thuật “Chuyện đình trong phố”.
Thủ đô Hà Nội vừa chính thức có thêm 46 không gian văn hóa sáng tạo mới được công nhận trong năm 2026 (Hanoi Creative City). Từ những góc phố quen thuộc đến miền ngoại ô xanh mát, hãy cùng điểm danh qua một số tọa độ này.
Việc tháo dỡ hàng rào tại Công viên Thống Nhất không chỉ mở rộng không gian tiếp cận mà còn tạo kết nối hài hòa giữa cảnh quan xanh và nhịp sống đô thị. Diện mạo mới sau cải tạo đang góp phần làm đẹp Thủ đô, mang lại không gian thư giãn gần gũi hơn với người dân.
Tiết trời mát lành và êm ả của những buổi sớm mai luôn thôi thúc người Hà Nội bước ra đường để kiếm tìm cho mình một khoảng lặng thư thái trước nhịp sống hối hả. Thay vì chọn những tọa độ quen thuộc vốn đã đông đúc mỗi dịp cuối tuần, một không gian ngập tràn sắc xanh cùng dấu ấn văn hóa đa sắc ngay giữa lòng đô thị sẽ mang lại trải nghiệm hoàn toàn mới mẻ.
Hồ Hoàn Kiếm không chỉ là biểu tượng văn hóa, lịch sử của Thủ đô mà còn là không gian sinh hoạt cộng đồng quen thuộc của người dân và du khách. Vào mỗi buổi sáng, nơi đây lại trở nên nhộn nhịp với nhiều hoạt động thể dục, thể thao, rèn luyện sức khỏe.