Cải tạo chung cư cũ: Tăng tốc kiểm định, hoàn thiện quy hoạch

Thay vì cách làm nhỏ lẻ, Thành phố chuyển hướng sang quy hoạch tổng thể, toàn diện, toàn khu tại 10 điểm nóng như là Giảng Võ, Thành Công - nơi các tòa nhà cao tầng 34 tầng sẽ thay thế những dãy tập thể 2 tầng, 5 tầng sập xệ.

Chuyển đến sống tại khu C8 Giảng Võ từ năm 1976, ông Đinh Duy Toàn đã chứng kiến suốt nhiều thập kỷ xuống cấp của khu tập thể cũ. Theo ông, kế hoạch cải tạo nơi đây đã được đặt ra từ khoảng 15 năm trước, nhưng do thiếu sự quan tâm đúng mức nên việc sửa chữa, cải tạo cứ kéo dài. Còn bây giờ, ông cho rằng, mọi việc đã khác, khi bộ máy chính quyền được vận hành theo hướng trực tiếp, nhanh hơn và quyết liệt hơn.

Không riêng ông Toàn, nhiều người dân sinh sống tại các khu tập thể cũ ở Giảng Võ cũng mong muốn việc cải tạo sớm được triển khai, để điều kiện sống hôm nay không còn giậm chân ở tiêu chuẩn của nửa thế kỷ trước. Ông Phùng Đức Lai - Tập thể C8 Giảng Võ (phường Giảng Võ) chia sẻ: "Cách đây nửa thế kỷ, người dân đã ở như thế này rồi, thì nửa thế kỷ sau cũng phải đổi mới đi. Đấy là mong mỏi chung của bà con và chúng tôi rất ủng hộ chủ trương lớn của Nhà nước".

Kỳ vọng của người dân có cơ sở khi Thành phố đã phê duyệt, chấp nhận nhiều chủ trương mới, đồng thời đề xuất cơ chế đặc thù cho Hà Nội trong cải tạo chung cư cũ. Đáng chú ý, mô hình đô thị nén được phép nghiên cứu áp dụng tại những khu vực có hạ tầng giao thông công cộng kết nối thuận lợi. Riêng phường Giảng Võ hiện có 161 chung cư, được chia thành ba khu lớn là Thành Công, Ngọc Khánh, Giảng Võ, cùng một số tòa nhà đơn lẻ. Đây là khu vực có điều kiện thuận lợi để triển khai cải tạo, khi có các ga đường sắt đô thị nằm trong bán kính kết nối. Đến nay, địa phương đã hoàn thành chỉnh sửa quy hoạch, thẩm định và xin ý kiến góp ý của Thành phố. Nút thắt lớn về hiệu quả đầu tư từng bước được tháo gỡ khi các chỉ tiêu về mật độ xây dựng và tầng cao đang được xem xét điều chỉnh. Ông Trần Duy Anh - Chuyên viên Phòng Kinh tế hạ tầng đô thị phường Giảng Võ nêu ý kiến: "Phương án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 của các khu tập thể Ngọc Khánh, Thành Công, Giảng Võ đã được UBND phường hoàn thành, trình Sở Quy hoạch - Kiến trúc thẩm định và lấy ý kiến góp ý. Trong đó, chúng tôi kiến nghị việc nâng hệ số sử dụng đất và mật độ xây dựng tại khu vực nội đô, mục tiêu là tạo nên một không gian đô thị hiện đại, đáp ứng nhu cầu tái định cư tại chỗ, giúp hạn chế việc phải di chuyển nhiều người dân ra khỏi khu vực sinh sống lâu đời".

Hà Nội đang rà soát toàn bộ chung cư cũ tại 48 xã, phường để xác định mức độ nguy hiểm, làm cơ sở xây dựng kế hoạch cải tạo, xây dựng lại. Tuy nhiên, tại nhiều nơi, lộ trình vẫn đang bị kéo dài do khó khăn trong công tác kiểm định, lập đồ án quy hoạch chi tiết và cân đối lợi ích giữa các bên. Tại phường Kim Liên, địa phương đã kiểm định 171 trên tổng số 218 nhà chung cư cũ, đồng thời tổ chức lấy ý kiến cộng đồng để lập các đồ án quy hoạch chi tiết, trình UBND Thành phố phê duyệt. Khu nhà H1 của tập thể Phương Mai là một trong những khu nằm trong tổng thể cải tạo này, tuy nhiên, theo đại diện lãnh đạo phường, sớm nhất cũng phải trước năm 2030 mới có thể triển khai cải tạo đồng bộ các khu tập thể, chung cư cũ trên địa bàn. Ông Trương Minh Quang - Phó Chủ tịch UBND phường Kim Liên kiến nghị: "Thành phố cần xem xét các chỉ tiêu về dân số và cơ chế thu hút nhằm khuyến khích nhà đầu tư sớm tham gia cải tạo; cần sớm đưa các chỉ tiêu này vào phương án quy hoạch để đẩy nhanh tiến độ cải tạo hệ thống nhà chung cư trên địa bàn".

Theo thống kê, Hà Nội hiện có 1.579 nhà chung cư cũ bao gồm 1.273 nhà thuộc 76 khu chung cư và 306 khu chung cư độc lập, được xây dựng từ những năm 1960 - 1994 và cả trước những năm 1954. Các chung cư xuống cấp, nguy hiểm tập trung chủ yếu tại các quận nội thành và nội đô lịch sử. Hiện trạng quản lý, sử dụng phức tạp, đan xen trách nhiệm, quyền sử dụng giữa tư nhân, tổ chức, Nhà nước. Một số khu có xen kẽ các công trình nhà ở thấp tầng, trụ sở cơ quan, văn phòng, dịch vụ thương mại, hạ tầng xã hội như là trường học, cơ sở y tế. Và diện tích căn hộ chung cư thì khá nhỏ, trung bình từ 30 - 50m², thậm chí dưới 30m² một căn. Điều này cho thấy tình trạng quá tải số người ở tại các căn hộ không đảm bảo tiêu chuẩn sử dụng; nhiều hộ dân cư đã tự cơi nới, sửa chữa ảnh hưởng tới kỹ thuật và mỹ quan đô thị. Thành phố cho biết sẽ tập trung đẩy mạnh triển khai đề án cải tạo chung cư cũ để chỉnh trang đô thị. Những dự án này có thể nghiên cứu chuyển đổi công năng thành quỹ nhà ở xã hội, nhà ở tái định cư nếu đủ tiêu chuẩn; trường hợp không còn nhu cầu sử dụng và không đủ điều kiện chuyển đổi thì thực hiện bán đấu giá để thu hồi tiền cho ngân sách.