Trước đề xuất truy cứu trách nhiệm hình sự đối với chủ doanh nghiệp khi tài xế vi phạm nghiêm trọng gây hậu quả lớn, nhiều ý kiến cho rằng cần làm rõ cơ sở pháp lý cũng như điều kiện áp dụng để đảm bảo tính công bằng, minh bạch.
Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với Luật sư Đặng Văn Cường - Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội để làm rõ hơn các khía cạnh pháp lý và thực tiễn.
Phóng viên: Thưa luật sư, dưới góc độ pháp lý, việc đề xuất truy cứu trách nhiệm hình sự chủ doanh nghiệp khi tài xế vi phạm nghiêm trọng có cơ sở hay không?
Luật sư Đặng Văn Cường: Trước thực trạng các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng do xe đường dài và xe tuyến cố định gây ra hậu quả tàn khốc, dư luận đã đề xuất việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người quản lý doanh nghiệp vận tải. Đây là một ý kiến cần được nghiên cứu kỹ lưỡng. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành, trách nhiệm hình sự chỉ đặt ra đối với cá nhân và pháp nhân thương mại dựa trên nguyên tắc: người nào thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự thì người đó phải chịu trách nhiệm. Pháp luật Việt Nam không chấp nhận nguyên tắc 'quýt làm cam chịu'; ai vi phạm thì người đó phải chịu trách nhiệm pháp lý trước tiên.
Cụ thể, người điều khiển phương tiện gây tai nạn nghiêm trọng sẽ bị xử lý theo Điều 260 Bộ luật Hình sự nếu hội đủ các điều kiện: có năng lực hành vi và đủ độ tuổi; có hành vi vi phạm Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ; hành vi đó có lỗi và gây hậu quả nghiêm trọng như làm chết người, gây thương tích từ 61% trở lên hoặc thiệt hại tài sản từ 100 triệu đồng trở lên.
Riêng đối với chủ phương tiện hoặc người quản lý, nếu có hành vi giao xe hoặc điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông, pháp luật cũng đã có chế tài xử lý hình sự rất rõ ràng. Tùy vào tính chất hành vi, người quản lý có thể bị truy cứu theo Điều 264 về tội 'Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường bộ' hoặc tội 'Điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường bộ'. Như vậy, khung pháp lý hiện nay đã bao quát cả trách nhiệm trực tiếp của tài xế lẫn trách nhiệm gián tiếp của người quản lý khi có sai phạm trong khâu điều hành.
Phóng viên: Pháp luật hiện hành đã có những quy định nào để xử lý trách nhiệm của chủ doanh nghiệp trong các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng?
Luật sư Đặng Văn Cường: Trách nhiệm pháp lý trong các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng bao gồm hai khía cạnh chính: trách nhiệm hình sự và trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự.
Về mặt hình sự, người lái xe trực tiếp gây tai nạn hậu quả nghiêm trọng sẽ bị xử lý theo Điều 260 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, về nghĩa vụ bồi thường dân sự, pháp luật quy định rõ về trách nhiệm của pháp nhân đối với thiệt hại do người của mình hoặc người làm công gây ra. Do đó, nếu lái xe là người làm thuê cho doanh nghiệp, thì chính pháp nhân doanh nghiệp đó phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho nạn nhân.
Riêng đối với người quản lý, điều hành doanh nghiệp, trách nhiệm hình sự chỉ đặt ra khi có hành vi cố ý vi phạm các quy định về an toàn giao thông. Cụ thể, nếu người quản lý biết rõ tài xế không đủ điều kiện điều khiển nhưng vẫn điều động, phân công hoặc giao xe, thì họ mới phải chịu trách nhiệm hình sự. Tùy vào tính chất hành vi, người quản lý có thể bị truy cứu về tội 'Điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường bộ' hoặc tội 'Đưa vào sử dụng phương tiện giao thông đường bộ không bảo đảm an toàn'. Đây là hai hành vi trọng yếu cấu thành tội phạm hình sự đối với cấp quản lý trong doanh nghiệp vận tải.
Phóng viên: Theo luật sư, nếu áp dụng quy định này, cần bổ sung hoặc hoàn thiện những điểm gì trong hệ thống pháp luật để đảm bảo chặt chẽ, tránh oan sai?
Luật sư Đặng Văn Cường: Dưới góc độ pháp lý, hệ thống luật hình sự hiện nay đã quy định đầy đủ và chặt chẽ các khung hình phạt đối với chủ phương tiện và người quản lý. Chúng ta đã có các tội danh cụ thể như: Tội giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển; Tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển; hay tội "đưa phương tiện không bảo đảm an toàn vào sử dụng trong lĩnh vực đường bộ và đường sắt". Do đó, tôi khẳng định không có cơ sở lý luận để bổ sung thêm tội danh mới vào Bộ luật Hình sự.
Thay vì tăng thêm chế tài, "chìa khóa" để giảm thiểu tai nạn giao thông nằm ở việc triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa xã hội và phòng ngừa tội phạm.
Thứ nhất, phải siết chặt quy trình đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe, đồng thời chú trọng giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ tài xế.
Thứ hai, các đơn vị vận tải chuyên nghiệp, đặc biệt là xe đường dài và xe tải, cần tăng cường cơ chế kiểm tra, giám sát nội bộ dựa trên những tiêu chí khắt khe về sức khỏe và kỹ năng của lái xe.
Thứ ba, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào quản lý như lắp đặt Camera AI, hệ thống phạt nguội để giám sát 24/7 và xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm.
Việc kết hợp chặt chẽ giữa hoàn thiện chính sách, tăng cường kiểm tra và tối ưu hóa hạ tầng kỹ thuật mới là giải pháp căn cơ để kiểm soát triệt để tình trạng vi phạm giao thông trong hoạt động của các doanh nghiệp vận tải hiện nay.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!
Trước biến động của giá xăng dầu, nhiều doanh nghiệp vận tải đang chủ động điều chỉnh phương án hoạt động nhằm kiểm soát chi phí, hạn chế tối đa việc điều chỉnh giá cước. Cắt giảm chi phí không thiết yếu, tái cấu trúc tuyến vận chuyển, tối ưu tải trọng… được xem là những giải pháp trước mắt để giữ ổn định thị trường và duy trì sức cạnh tranh.
Ủy ban ATGT Quốc gia đề xuất siết chặt trách nhiệm doanh nghiệp vận tải, trong đó có biện pháp tước giấy phép kinh doanh vĩnh viễn đối với các đơn vị vi phạm nghiêm trọng, nhằm kéo giảm tai nạn giao thông từ gốc.
Sau khoảng một tháng giá xăng dầu liên tục biến động, hiện mới có 7 doanh nghiệp vận tải đăng ký kinh doanh tại Hà Nội đề xuất điều chỉnh tăng giá cước. Mức tăng từ khoảng 6% tới 33%, đa phần quanh ngưỡng 15%.
Bộ Xây dựng vừa thành lập đoàn công tác làm việc tại nhiều địa phương nhằm kiểm tra, giám sát công tác quản lý và bình ổn giá cước vận tải đường bộ trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động.
Từ khoá
Sau tai nạn, chú Khánh suy kiệt do khối u chèn cột sống, nhưng chủ xưởng phủ nhận trách nhiệm, không bồi thường và định đùn đẩy đưa chú về nước trên xe lăn. Hải Hà đau xót tột cùng khi thấy người đồng hương mình trân trọng rơi vào cảnh bại liệt. Trước sự bất công đó, Sơn động viên cô và khẳng định mọi người sẽ kiên quyết đấu tranh đòi lại quyền lợi chính đáng cho chú Khánh.
Nhân kỷ niệm 22 năm Ngày Doanh nhân Việt Nam, UBND phường Thanh Liệt tổ chức hội nghị gặp mặt, đối thoại với các doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn. Đây không chỉ là dịp tri ân những đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp, hội nghị còn là diễn đàn để chính quyền lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, cùng trao đổi giải pháp tháo gỡ khó khăn, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
Tháng 10 lại về, Hà Nội rực rỡ cờ hoa trong không khí kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô. Trên những con phố từng chứng kiến đoàn quân chiến thắng trở về ngày 10/10/1954, nhịp sống hôm nay đang tiếp nối bản hùng ca lịch sử bằng những khát vọng mới. Từ một thành phố hồi sinh sau chiến tranh, Hà Nội đang hướng tới tầm vóc của một đô thị hiện đại, sáng tạo, giàu bản sắc và có sức lan tỏa trong khu vực.
Nhắc đến bóng đá nữ Việt Nam là nhắc đến những thành tích làm rạng danh nước nhà trên đấu trường quốc tế. Và phía sau vinh quang của những "cô gái kim cương", có một bóng dáng giản dị luôn thầm lặng đứng bên đường biên – nguyên HLV Mai Đức Chung.
Để khuyến khích người dân lựa chọn dịch vụ xe buýt làm phương tiện di chuyển, Xí nghiệp xe buýt của Hà Nội đang nâng cao chất lượng dịch vụ, thái độ phục vụ hành khách của đội ngũ nhân viên để mang lại sự tiện lợi và thiện cảm với người dân. Từ đó, thu hút thêm người dân sử dụng dịch vụ xe buýt, hình thành thói quen di chuyển bằng phương tiện công cộng thay cho xe cá nhân.
Theo lộ trình, kế hoạch của thành phố Hà Nội, năm 2026 tỷ lệ xe buýt điện chiếm từ 20 đến 23% và đến năm 2027, chiếm từ 34 đến 39% tổng phương tiện trên toàn hệ thống. Nhưng với quyết tâm mạnh mẽ, Tổng công ty vận tải Hà Nội đã đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi, đến nay tỷ lệ xe buýt xanh đã đạt 43,8%, vượt xa mục tiêu đề ra.
