Có nên quy trách nhiệm hình sự cho chủ doanh nghiệp vận tải khi tài xế vi phạm nghiêm trọng?

Trước đề xuất truy cứu trách nhiệm hình sự đối với chủ doanh nghiệp khi tài xế vi phạm nghiêm trọng gây hậu quả lớn, nhiều ý kiến cho rằng cần làm rõ cơ sở pháp lý cũng như điều kiện áp dụng để đảm bảo tính công bằng, minh bạch.

Có nên quy trách nhiệm hình sự cho chủ doanh nghiệp vận tải khi tài xế vi phạm nghiêm trọng?

Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với Luật sư Đặng Văn Cường - Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội để làm rõ hơn các khía cạnh pháp lý và thực tiễn.

Phóng viên: Thưa luật sư, dưới góc độ pháp lý, việc đề xuất truy cứu trách nhiệm hình sự chủ doanh nghiệp khi tài xế vi phạm nghiêm trọng có cơ sở hay không?

Luật sư Đặng Văn Cường: Trước thực trạng các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng do xe đường dài và xe tuyến cố định gây ra hậu quả tàn khốc, dư luận đã đề xuất việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người quản lý doanh nghiệp vận tải. Đây là một ý kiến cần được nghiên cứu kỹ lưỡng. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành, trách nhiệm hình sự chỉ đặt ra đối với cá nhân và pháp nhân thương mại dựa trên nguyên tắc: người nào thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự thì người đó phải chịu trách nhiệm. Pháp luật Việt Nam không chấp nhận nguyên tắc 'quýt làm cam chịu'; ai vi phạm thì người đó phải chịu trách nhiệm pháp lý trước tiên.

Cụ thể, người điều khiển phương tiện gây tai nạn nghiêm trọng sẽ bị xử lý theo Điều 260 Bộ luật Hình sự nếu hội đủ các điều kiện: có năng lực hành vi và đủ độ tuổi; có hành vi vi phạm Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ; hành vi đó có lỗi và gây hậu quả nghiêm trọng như làm chết người, gây thương tích từ 61% trở lên hoặc thiệt hại tài sản từ 100 triệu đồng trở lên.

Riêng đối với chủ phương tiện hoặc người quản lý, nếu có hành vi giao xe hoặc điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông, pháp luật cũng đã có chế tài xử lý hình sự rất rõ ràng. Tùy vào tính chất hành vi, người quản lý có thể bị truy cứu theo Điều 264 về tội 'Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường bộ' hoặc tội 'Điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường bộ'. Như vậy, khung pháp lý hiện nay đã bao quát cả trách nhiệm trực tiếp của tài xế lẫn trách nhiệm gián tiếp của người quản lý khi có sai phạm trong khâu điều hành.

Phóng viên: Pháp luật hiện hành đã có những quy định nào để xử lý trách nhiệm của chủ doanh nghiệp trong các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng?

Luật sư Đặng Văn Cường: Trách nhiệm pháp lý trong các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng bao gồm hai khía cạnh chính: trách nhiệm hình sự và trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự.

Về mặt hình sự, người lái xe trực tiếp gây tai nạn hậu quả nghiêm trọng sẽ bị xử lý theo Điều 260 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, về nghĩa vụ bồi thường dân sự, pháp luật quy định rõ về trách nhiệm của pháp nhân đối với thiệt hại do người của mình hoặc người làm công gây ra. Do đó, nếu lái xe là người làm thuê cho doanh nghiệp, thì chính pháp nhân doanh nghiệp đó phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho nạn nhân.

Riêng đối với người quản lý, điều hành doanh nghiệp, trách nhiệm hình sự chỉ đặt ra khi có hành vi cố ý vi phạm các quy định về an toàn giao thông. Cụ thể, nếu người quản lý biết rõ tài xế không đủ điều kiện điều khiển nhưng vẫn điều động, phân công hoặc giao xe, thì họ mới phải chịu trách nhiệm hình sự. Tùy vào tính chất hành vi, người quản lý có thể bị truy cứu về tội 'Điều động người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường bộ' hoặc tội 'Đưa vào sử dụng phương tiện giao thông đường bộ không bảo đảm an toàn'. Đây là hai hành vi trọng yếu cấu thành tội phạm hình sự đối với cấp quản lý trong doanh nghiệp vận tải.

Phóng viên: Theo luật sư, nếu áp dụng quy định này, cần bổ sung hoặc hoàn thiện những điểm gì trong hệ thống pháp luật để đảm bảo chặt chẽ, tránh oan sai?

Luật sư Đặng Văn Cường: Dưới góc độ pháp lý, hệ thống luật hình sự hiện nay đã quy định đầy đủ và chặt chẽ các khung hình phạt đối với chủ phương tiện và người quản lý. Chúng ta đã có các tội danh cụ thể như: Tội giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển; Tội điều động người không đủ điều kiện điều khiển; hay tội "đưa phương tiện không bảo đảm an toàn vào sử dụng trong lĩnh vực đường bộ và đường sắt". Do đó, tôi khẳng định không có cơ sở lý luận để bổ sung thêm tội danh mới vào Bộ luật Hình sự.

Thay vì tăng thêm chế tài, "chìa khóa" để giảm thiểu tai nạn giao thông nằm ở việc triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa xã hội và phòng ngừa tội phạm.

Thứ nhất, phải siết chặt quy trình đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe, đồng thời chú trọng giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ tài xế.

Thứ hai, các đơn vị vận tải chuyên nghiệp, đặc biệt là xe đường dài và xe tải, cần tăng cường cơ chế kiểm tra, giám sát nội bộ dựa trên những tiêu chí khắt khe về sức khỏe và kỹ năng của lái xe.

Thứ ba, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào quản lý như lắp đặt Camera AI, hệ thống phạt nguội để giám sát 24/7 và xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm.

Việc kết hợp chặt chẽ giữa hoàn thiện chính sách, tăng cường kiểm tra và tối ưu hóa hạ tầng kỹ thuật mới là giải pháp căn cơ để kiểm soát triệt để tình trạng vi phạm giao thông trong hoạt động của các doanh nghiệp vận tải hiện nay.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!

Tin liên quan

Doanh nghiệp vận tải điều chỉnh hoạt động để giữ giá cước

Doanh nghiệp vận tải điều chỉnh hoạt động để giữ giá cước

Doanh nghiệp

Trước biến động của giá xăng dầu, nhiều doanh nghiệp vận tải đang chủ động điều chỉnh phương án hoạt động nhằm kiểm soát chi phí, hạn chế tối đa việc điều chỉnh giá cước. Cắt giảm chi phí không thiết yếu, tái cấu trúc tuyến vận chuyển, tối ưu tải trọng… được xem là những giải pháp trước mắt để giữ ổn định thị trường và duy trì sức cạnh tranh.

Nghe

Hà Nội đặt kỳ vọng vào trí tuệ, bản lĩnh và sức sáng tạo của thế hệ trẻ

Hà Nội đặt kỳ vọng vào trí tuệ, bản lĩnh và sức sáng tạo của thế hệ trẻ

Hà Nội

Sáng 19/11, Sở Nội vụ, Văn phòng UBND thành phố phối hợp với Thành đoàn Hà Nội tổ chức Hội nghị Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đối thoại với thanh niên năm 2026 với chủ đề: “Thanh niên Thủ đô - Khát vọng cống hiến, chung tay kiến tạo tương lai Hà Nội”. Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì hội nghị đối thoại. Cùng dự có Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Bùi Huyền Mai, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Trần Thế Cương; lãnh đạo các sở, ban, ngành, đơn vị liên quan của thành phố và 200 thanh niên tiêu biểu của Thủ đô. Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại điểm cầu thành phố và trực tuyến đến 126 xã, phường.

Đánh thức tiềm năng công nghiệp văn hóa từ những không gian sáng tạo | Hà Nội tin mỗi chiều

Đánh thức tiềm năng công nghiệp văn hóa từ những không gian sáng tạo | Hà Nội tin mỗi chiều

Podcast

Một di tích nghìn năm tuổi có thể trở thành không gian nghệ thuật đương đại. Một khu chợ truyền thống có thể được đánh thức bằng những ý tưởng thiết kế mới. Một công viên, nhà hát hay con phố quen thuộc có thể trở thành điểm hẹn của cộng đồng sáng tạo. Khi di sản được kết nối với nghệ thuật, thiết kế và công nghệ, những giá trị của quá khứ không chỉ được bảo tồn mà còn có thể tạo ra nguồn lực mới cho phát triển. Từ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, một vấn đề đang được đặt ra rõ nét hơn: Làm thế nào để những tài nguyên văn hóa vốn có của Thủ đô trở thành nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa bền vững?

Phường Phú Thượng xây dựng các mô hình xanh, sạch, đẹp

Phường Phú Thượng xây dựng các mô hình xanh, sạch, đẹp

Xã hội

Thực hiện 10 mô hình thực hành quy tắc ứng xử, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh theo chỉ đạo của UBND thành phố Hà Nội, phường Phú Thượng đã phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể trong việc xây dựng các mô hình xanh, sạch, đẹp giữ gìn cảnh quan môi trường đô thị, thu hút du khách đến tham quan trải nghiệm các giá trị văn hóa, trải nghiệm làng nghề của địa phương.

Hành trình văn hóa “Một ngày cùng di sản Phú Thượng”

Hành trình văn hóa “Một ngày cùng di sản Phú Thượng”

Tin tức

Với bề dày truyền thống văn hóa từ lâu đời, trong nỗ lực vinh danh, quảng bá mảnh đất con người Phú Thượng, phường đã phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội để khai thác tour du lịch trải nghiệm “Một ngày cùng di sản Phú Thượng”. Theo đó, du khách sẽ được tìm hiểu về các di tích lịch sử đình, chùa và nghề làm xôi truyền thống Phú Thượng - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Xem thêm

  • Quan tâm nhiều nhất
  • Mới nhất

15 trả lời

15 trả lời