Tò he – món đồ chơi dân gian mộc mạc của làng quê Việt đã trở thành một phần ký ức tinh thần của nhiều thế hệ. Qua đôi bàn tay khéo léo và đầy tâm huyết của các nghệ nhân, những khối bột nặn tưởng chừng vô tri được “thổi hồn”, hóa thành những hình tượng sinh động, rực rỡ sắc màu và giàu giá trị nghệ thuật.
Ngày nay, các hoạt động trải nghiệm nặn tò he không chỉ góp phần gìn giữ nghề truyền thống mà còn lan tỏa nét đẹp văn hoá dân gian đến thế hệ trẻ.
Tò he được tạo nên từ bột gạo nếp, gạo tẻ, nhào kỹ và luộc chín theo bí quyết riêng của nghệ nhân, linh hoạt theo từng mùa trong năm. Bột sau đó được nhuộm màu hoàn toàn từ nguyên liệu thiên nhiên như gấc, lá trầu, nhọ nồi hay các loại rau củ, tạo nên sắc màu tươi tắn, an toàn và bền đẹp.
Trải qua nhiều công đoạn công phu, những khối bột mộc mạc dần “hoá thân” thành các sản phẩm dân gian bóng mượt, sinh động. Gắn bó với nghề hơn 20 năm, nghệ nhân Đặng Văn Hậu là một trong những gương mặt trẻ bền bỉ gìn giữ và làm mới nghề nặn tò he, đồng thời mở ra nhiều cách tiếp cận sáng tạo để đưa tò he đến gần hơn với thế hệ trẻ hôm nay.
Nghệ nhân Đặng Văn Hậu (Làng nghề tò he Xuân La, Hà Nội) chia sẻ: "Trong lúc gìn giữ nghề truyền thống, chúng tôi may mắn phục hồi được những kỹ thuật bị thất truyền. May mắn hơn nữa là chúng tôi giúp điều đó quay lại cuộc sống và có sức lan tỏa. Đây là một niềm vui và hạnh phúc đối với chúng tôi. Chúng tôi luôn mong muốn thế hệ trẻ tiếp nối nghề."
Vừa qua, “Tò Heritage – Chuyện nghề tò he” nằm trong Chuỗi hoạt động văn hoá truyền thống với chủ đề "Mã đáo thảnh thơi" đã được tổ chức tại Hà Nội, thu hút đông đảo các bạn nhỏ tham gia.
Chuỗi hoạt động văn hoá truyền thống chính là cầu nối trong hành trình đưa nghệ thuật dân gian đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ, thông qua các buổi talkshow, workshop trải nghiệm và những màn trình diễn trực tiếp sống động. Tò he không chỉ là một món đồ chơi dân gian, mà còn là miền ký ức tuổi thơ, là một lát cắt văn hoá gắn với bao thế hệ người Việt.
Ông Đặng Văn Khương – Phó Chủ nhiệm CLB Tò he Xuân La cho biết: "Truyền thống tò he làm nên nét đẹp văn hóa. Thời xưa, kinh tế không được như bây giờ nên các cô, các ông, các bà thường làm tò he từ một cân gạo đổi được thành năm cân gạo. Bản thân tôi cũng là một thành viên trong làng và yêu nghề, được thừa kế di sản của các cụ để lại nên tôi vẫn duy trì đến bây giờ."
Từ những nắm bột nhỏ bé, qua đôi bàn tay khéo léo và lặng lẽ của các nghệ nhân, hồn cốt của nghệ thuật tò he vẫn được gìn giữ và tiếp nối như một nét đẹp văn hoá truyền thống không để phai mờ theo năm tháng.
Vào mỗi dịp cuối tuần, tại không gian phố đi bộ hồ Gươm, những sạp tò he của những nghệ nhân làng Xuân La, xã Phượng Dực, huyện Phú Xuyên lại trở thành một điểm nhấn văn hóa dân gian độc đáo, thu hút sự quan tâm của rất nhiều người dân Hà Nội và du khách. Khi được trải nghiệm tự tay làm ra những con giống ngộ nghĩnh, bất kỳ ai, đặc biệt là các em nhỏ đều cảm thấy rất hào hứng, thích thú.
Làng Xuân La (xã Phượng Dực, Hà Nội) từ lâu đã nổi tiếng với nghề nặn tò he truyền thống hơn 300 năm tuổi. Từ bột gạo và màu tự nhiên của lá trầu, củ nghệ, những sản phẩm tò he mang hồn quê, ký ức tuổi thơ và tình yêu nghệ thuật dân gian.
Triển lãm chuyên đề “Ngựa trong nghệ thuật tạo hình” tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam là hoạt động ý nghĩa nhân dịp đón xuân mới Bính Ngọ 2026.
Từ khoá
Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 vừa khai mạc tại Hà Nội, với gần 100 gian hàng của hơn 50 đơn vị. Diễn ra đến hết ngày 12/10 tại số 489 Hoàng Quốc Việt, hội chợ kết hợp giới thiệu sản phẩm với trải nghiệm văn hóa, du lịch nông thôn, mở thêm cơ hội tiêu thụ cho các làng nghề.
Nhắc đến Ước Lễ, người ta không chỉ nhớ đến một vùng quê giàu truyền thống văn hóa, mà còn nhớ đến một nghề đã trở thành niềm tự hào của bao thế hệ – nghề làm giò. Để làm nên một khoanh giò ngon, người thợ không chỉ cần nguyên liệu, kỹ thuật, mà còn cần cả sự khéo léo và nhịp chày đều tay được truyền lại qua năm tháng.
Không chỉ có những công trình, phố phường hiện đại, Hà Nội còn có những làng nghề lưu giữ vẻ đẹp của bàn tay và ký ức. Làng mây tre đan Phú Vinh, xã Phú Nghĩa, là một điểm đến như thế, nơi những sợi mây, nan tre qua bàn tay người thợ trở thành những sản phẩm mang đậm hồn quê Bắc Bộ.
Cách trung tâm Hà Nội khoảng 35km, làng nghề Quảng Phú Cầu với hơn 100 năm lịch sử không chỉ giữ gìn nét đẹp văn hóa tâm linh qua những bó hương truyền thống, mà còn là điểm đến hấp dẫn thu hút du khách trong và ngoài nước đến khám phá.
Cứ tới dịp Tết Trung thu, cộng đồng dân cư làng Ước Lễ, xã Dân Hòa (Hà Nội) lại tổ chức ngày hội làng theo phong tục truyền thống. Tại đây, ngoài các nghi lễ, một nội dung không thể thiếu là trải nghiệm cách làm giò truyền thống thông qua việc giã tay. Điều này tạo được sự hào hứng cho không chỉ người dân làng mà còn rất đông khách thập phương tới dự.
Sáng 22/9, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Quyết định của UBND thành phố ban hành quy định về bảo vệ môi trường làng nghề trên địa bàn thành phố Hà Nội.
