Tháng Tư về, mang theo một thứ nắng rất riêng - không còn non tơ dịu ngọt của mùa xuân, mà đã bắt đầu hanh hao, chói chang, như báo hiệu một vòng quay mới của thời gian. Nhưng trong cái nắng có phần gay gắt ấy, lại ẩn chứa biết bao ký ức, bao nỗi niềm và cả những yêu thương lặng thầm được chắt chiu qua năm tháng.
Nắng tháng Tư tràn xuống khoảng sân nhỏ, nơi mùng màn khẽ đung đưa theo gió, nơi những tấm chăn, chiếc áo được giặt giũ, hong khô để cất đi một mùa cũ. Những người phụ nữ trong gia đình bắt đầu công việc quen thuộc ấy như một nghi thức chuyển mùa. Mẹ tôi vẫn giữ thói quen áp nhẹ chiếc áo rét lên mũi, hít hà mùi nắng như để lưu giữ một điều gì rất đỗi thân quen. Những chiếc áo đã sờn, vài nút len bung ra, vài chiếc cúc rời chỉ… nhưng với mẹ, tất cả sẽ được bù đắp bằng hương nắng - thứ hương mộc mạc mà không gì thay thế được.
Nắng tháng Tư không chỉ có ánh sáng, mà còn mang theo cả hương. Đó là mùi hoa bưởi cuối mùa còn vương vấn, hoa xoài rụng lác đác ngoài sân. Là mùi đòng đòng non ngoài đồng, mùi hoa mua, hoa sim tím biếc trên đồi xa. Là hương của những mẹt chuối khô mẹ phơi, của làn khói bếp bay lên từ nồi nước lá hương nhu, mùi già, vỏ bưởi mà mẹ đun để tắm. Tất cả quyện lại, tạo thành một thứ “mùi nắng” rất riêng - thứ hương làm thơm mái tóc mẹ, làm dịu đi những nhọc nhằn trên đôi vai gầy.
Trong không gian ấy, những câu chuyện đời thường cũng theo nắng mà lan đi. Người lớn trong nhà tính chuyện làm tương, làm mắm cáy khi nắng đang độ đẹp. Họ nhẩm tính thời gian, mong sao khi những đứa con nơi phố thị trở về, mọi thứ vừa kịp ngon. Và nếu không về được, thì những món quà quê ấy cũng sẽ theo chuyến xe mà tìm đến, mang theo cả tình thương của cha mẹ.
Người ta vẫn nói phố xá đủ đầy, chẳng thiếu thứ gì. Nhưng có những điều, siêu thị không thể bán - đó là hương vị của nắng quê, là cảm giác được tắm mình trong khoảng trời trong lành, là nỗi nhớ âm ỉ của những đứa con xa nhà.
Trong ngôi nhà nhỏ, nắng tháng Tư còn là một phần của nhịp sống. Bố tôi đan thêm tấm phên tre để che bớt nắng ngoài thềm. Ngôi nhà quay đúng hướng, nên buổi sáng chỉ cần hé cửa là đứa cháu nhỏ đã có thể nằm tắm nắng ngay trên giường. Đến trưa, nắng rọi vào gian giữa, hong khô từng góc bàn, chiếc ghế. Và khi chiều xuống, nắng chỉ còn lững thững ngoài hàng rào, nhường chỗ cho làn gió dịu dàng.
Ở ngoài đồng, câu chuyện của những người đàn bà sau buổi làm việc vẫn chưa dứt. Họ hỏi nhau về mùa màng, về giống lúa, về chuyện con cái, công việc. Xen lẫn trong đó là những nỗi lo rất đời - từ bữa ăn sạch đến sức khỏe, từ bệnh tật đến tương lai. Nhưng rồi ai cũng vội vàng trở về, bởi còn bữa cơm chiều, còn con trẻ đợi đón, còn công việc dang dở ngoài đồng.
Nắng lúc này chỉ còn lấp ló trên chóp nón, rải nhẹ trên lưng đàn bò đang nhẩn nha gặm cỏ. Một ngày dần khép lại, bình dị mà trọn vẹn.
Trong dòng chảy của ký ức, nắng tháng Tư với mỗi người lại mang một sắc màu khác nhau. Với bà tôi, đó là màu của đoàn tụ. Bà từng sống trong những tháng ngày chiến tranh, đêm đêm thầm khóc vì lo sợ người con trai sẽ không bao giờ trở về. Nhưng rồi một ngày nắng tháng Tư, sau ngày đất nước giải phóng, bác tôi trở về - mang theo chiếc xe đạp mới, con búp bê biết khóc và cả những vết thương của chiến tranh. Khoảnh khắc ấy, nắng như vỡ òa, thiêng liêng và ấm áp hơn bao giờ hết.
Còn với bác tôi, nắng tháng Tư lại là nỗi nhớ. Nhớ về những đồng đội đã nằm lại khi tuổi đời còn rất trẻ. Có người chưa kịp trở về nắm tay người yêu đi qua cánh đồng lúa chín. Có người chỉ mong được ăn lại món dưa chua mẹ làm - thứ dưa được hong qua nắng, vàng ươm, giòn giã. Có người khát khao được đứng giữa nắng sớm quê nhà sau những tháng ngày ẩn mình trong hầm sâu. Những ước mơ giản dị ấy, mãi mãi dừng lại nơi chiến trường.
Và vì thế, trong khóe mắt của bác tôi, nắng tháng Tư luôn ánh lên một nỗi niềm vừa ấm áp, vừa xót xa - một miền ký ức không thể nào quên.
Nắng tháng Tư không chỉ là sự chuyển mùa của đất trời, mà còn là sợi dây nối liền giữa quá khứ và hiện tại. Trong cái nắng ấy có mùi hương của quê nhà, có tình thân gia đình, có cả những mất mát và hy sinh đã làm nên cuộc sống yên bình hôm nay. Để mỗi khi tháng tư trở lại, ta không chỉ cảm nhận cái nóng của thời tiết, mà còn thấy lòng mình ấm lên bởi những điều rất đỗi thiêng liêng.
Huyền Trang
Mỗi mùa trong năm đều có những dấu hiệu rất riêng để chúng ta nhận ra sự chuyển mình của đất trời. Có khi đó là một loài hoa nở sớm nơi góc phố. Có khi là mùi hương của cỏ cây sau cơn gió nhẹ. Và cũng có khi, chỉ cần một cơn mưa bất chợt thôi, ta biết rằng một mùa vừa khép lại, và một mùa khác đang lặng lẽ bắt đầu. Tháng Tư thường đến theo cách như thế.
Mỗi mùa trong năm đều có những loài hoa mang theo một phần ký ức của đất trời và con người. Có những loài hoa rực rỡ khiến người ta dễ dàng nhận ra giữa phố đông. Nhưng cũng có những loài hoa rất bình dị, chỉ nở lặng lẽ nơi quê nhà, để rồi khi đi xa, mỗi lần nhớ lại, lòng người lại chùng xuống.
Mỗi mùa trong năm đều mang theo một sắc hương riêng để người ta nhận ra bước chuyển của thời gian. Có những mùa đi qua rất vội, nhưng cũng có những mùa chỉ cần một loài hoa thôi đã đủ gợi lên bao cảm xúc.
Có những vùng đất chỉ cần đặt chân tới một lần là đã đủ để nhớ rất lâu, không phải bởi sự náo nhiệt hay hào nhoáng, mà bởi nhịp sống lặng lẽ, dịu dàng như một bản nhạc chậm. Huế - với nhiều người - chính là một nơi như thế. Và đặc biệt, Huế vào tháng Tư dường như mang trong mình một vẻ đẹp rất riêng: vừa trong trẻo của mùa xuân còn vương lại, vừa phảng phất hơi thở của những ngày đầu hạ.
Từ khoá
Có những cơn mưa đi qua rất nhanh, chỉ đủ làm ướt một khoảng sân, một mái hiên, rồi bất chợt tạnh. Nhưng cũng có những cơn mưa ở lại trong một mùi đất ẩm, một mái hiên cũ, trong ký ức về một người đã xa.
Có những giây phút lòng ta chùng xuống khi nhớ về một khoảng sân cũ, một mùi hương quen và một câu nói đã từng nghe rất nhiều lần trong ký ức. Có lẽ bởi những gì gắn với người mình thương thường không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà còn ở những khoảnh khắc rất nhỏ đã đi cùng ta qua năm tháng.
Có những mùa trong năm chỉ cần một làn gió, một mùi hương hay một vệt nắng cũng đủ đánh thức trong ta cả một miền ký ức. Với mùa thu, có lẽ đó là sắc vàng - màu của nắng hanh, của đồng lúa chín, của những chiếc lá rời cành và cũng là màu của những tháng ngày đã đi qua nhưng vẫn ở lại trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người.
Có những thành phố, người ta yêu bởi vẻ đẹp của nó. Nhưng cũng có những thành phố, người ta thương bởi trong từng con phố, hàng cây, mặt hồ đều có một phần đời mình ở đó. Hà Nội với cô gái tên Nhật Hạ là một thành phố như thế. Một nơi có những điều khiến người ta mệt mỏi, nhưng cũng có những điều rất đỗi dịu dàng khiến ta đi xa rồi vẫn muốn quay về.
Có những thành phố, người ta chỉ cần sống một thời gian là có thể kể vanh vách những con phố, những hàng cây, những món ăn quen thuộc. Nhưng cũng có những thành phố, ta phải đi qua rất nhiều năm tháng, qua những mùa nắng, mùa mưa, qua những cuộc gặp gỡ và chia xa, ta mới dần hiểu vì sao mình thương nơi ấy đến thế. Hà Nội với tôi là một thành phố như vậy.
Có những mùa trăng đi qua từ rất lâu, nhưng mỗi khi nhớ lại, ta vẫn thấy nguyên vẹn một khoảng trời tuổi thơ. Đó có thể là ánh trăng rằm trên mái nhà, là tiếng trống ếch vọng từ đầu ngõ, là chiếc đèn ông sao cha tự làm hay một món quà quê giản dị được mẹ, được bà chắt chiu dành cho con trẻ.
