Di sản đô thị và văn hoá sáng tạo
Tin tứcNhững thử nghiệm gần đây của thành phố Hà Nội và các nghệ sĩ sáng tạo từ di sản đô thị đã mang lại sức sống mới cho đời sống văn hóa Thủ đô và tiến gần hơn với xu thế phát triển chung trên thế giới.
Hà Nội - thành phố của những kiến tạo văn hóa - có sự kết hợp tinh tế, lặng lẽ nhưng bền bỉ, in đậm dấu ấn của phong cách kiến trúc Đông Dương trong lòng đô thị.
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, trước là Viện Viễn Đông Bác Cổ, là điển hình của kiến trúc Đông Dương mang sự kết hợp hài hòa giữa kết cấu phương Tây và hình thức phương Đông. Mái ngói cong, chóp mái lấy cảm hứng từ kiến trúc đình chùa Việt hay những cửa cuốn hình bán nguyệt, ô gạch gió trang trí, đường phào chỉ tinh tế… Tất cả đã biến kiến trúc nơi đây như một ngôi đền lưu giữ tri thức lịch sử, văn hóa… mang phong cách hiện đại.
Kiến trúc sư Trần Huy Ánh, Hội Kiến trúc sư Hà Nội chia sẻ: "Đây là một phát hiện theo chủ thuyết đến phương Đông làm giàu kho tàng văn hoá phương Tây. Nhưng thực tế lại tìm thấy sức mạnh văn hoá phương Tây kết hợp với truyền thống văn hoá phương Đông, tạo nên bản sắc văn hoá mới ngay trên đất nước Việt Nam".
Kiến trúc Đông Dương không đơn thuần là pha trộn ngẫu hứng. Nó là sự nghiên cứu kỹ lưỡng, kết hợp kỹ thuật phương Tây với mỹ thuật, khí hậu Á Đông như: làm mái dốc để thoát nước mùa mưa; mở cửa sổ lớn để đón gió; dùng gạch thông gió để làm mát tự nhiên. Tất cả mang tinh thần của phương Đông, từ đường nét, hoa văn, đến tỷ lệ không gian.
Nhà nghiên cứu văn hoá Nguyễn Trương Quý cho rằng: "Công trình không phải một lâu đài kiểu Tây, hay một công trình phóng to của một đình làng, ngôi chùa nào lên. Đây là một loại ngôn ngữ kết hợp với nhau làm gần gũi con người, thuyết phục người bản địa chấp nhận đó là một công trình của họ".
Ở Hà Nội, những công trình kiến trúc Đông Dương không chỉ là di sản kiến trúc đô thị, chúng từng là biểu tượng một thời của thành phố từng mang tên Viên ngọc Đông Dương. Từ những con phố trung tâm đến các công sở, trường học, bệnh viện… kiến trúc Đông Dương hiện diện lặng lẽ mà bền bỉ.
"Công trình bảo tàng lịch sử cũng có những tình cảm của người phương Tây khi đến phương Đông, có rất nhiều những yếu tố phương Đông lấn át đi cấu trúc của phương Tây, tạo ra một tác phẩm thấm đẫm kiến trúc văn hoá - lịch sử Đông Tây nhuần nhuyễn", Kiến trúc sư Trần Huy Ánh, Hội Kiến trúc sư Hà Nội chia sẻ thêm.
Hoạ sĩ Nguyễn Thế Sơn đánh giá, kiến trúc Đông Dương đã để lại dấu ấn sâu đậm đến tận ngày nay. Ra đời ở giai đoạn bản lề của sự giao thoa văn hoá Đông - Tây, thời điểm vàng để kiến trúc và mỹ thuật, thiết kế tạo ra phong cách giữ được trọn vẹn giá trị của lịch sử.
Đại học Đông Dương, được xây dựng năm 1926, là trường đại học đầu tiên ở Đông Dương. Công trình có cấu trúc đối xứng, mặt đứng đơn giản nhưng mạnh mẽ. Điểm nhấn là những hành lang mái vòm cao, cửa sổ lớn mở ra đón gió, hành lang dài. Mái ngói dốc, cửa gỗ nâu sậm, hàng cột vững chãi vừa mang tinh thần cổ điển châu Âu, vừa dung hòa với khí hậu nhiệt đới Á Đông.
Trải qua trăm năm, nhiều công trình Đông Dương ở Hà Nội đã xuống cấp, biến đổi công năng, thậm chí biến mất. Giữa tốc độ đô thị hóa ngày càng tăng, những di sản ấy đứng trước câu hỏi: giữ lại thế nào, cho ai, và vì điều gì?
Gìn giữ bảo tồn kiến trúc Đông Dương không chỉ là giữ hình thức. Mà là giữ một tinh thần tái thiết kiến trúc của đô thị Hà Nội, một mạch cảm hứng tiếp biến văn hóa, là nhân chứng của lịch sử, là ký ức của đô thị Hà Nội.
Những thử nghiệm gần đây của thành phố Hà Nội và các nghệ sĩ sáng tạo từ di sản đô thị đã mang lại sức sống mới cho đời sống văn hóa Thủ đô và tiến gần hơn với xu thế phát triển chung trên thế giới.
Với bề dày truyền thống văn hóa từ lâu đời, trong nỗ lực vinh danh, quảng bá mảnh đất con người Phú Thượng, phường đã phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội để khai thác tour du lịch trải nghiệm “Một ngày cùng di sản Phú Thượng”. Theo đó, du khách sẽ được tìm hiểu về các di tích lịch sử đình, chùa và nghề làm xôi truyền thống Phú Thượng - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam, chương trình giao lưu chính luận - nghệ thuật “Sức mạnh Việt Nam” vừa được diễn ra, mở ra không gian đối thoại sâu sắc và giàu cảm xúc. Sự kiện cũng gợi mở cách thức để di sản và sức mạnh cộng đồng hòa nhịp cùng hơi thở thời đại, tạo nguồn lực nội sinh cho sự phát triển bền vững.
Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 21 đến 24/11, mang đến chuỗi hoạt động biểu diễn, diễu hành di sản, trưng bày làng nghề và trình diễn ánh sáng.
Tại Đền Ứng Thiên, Hà Nội, một công trình điêu khắc tâm linh đặc biệt vừa được trao chứng nhận Kỷ lục Việt Nam, đó là Tượng Ngọc Hoàng Thượng đế bằng gỗ mít ta lớn nhất Việt Nam. Không chỉ gây ấn tượng bởi quy mô, công trình còn mang giá trị đặc sắc về nghệ thuật tạo tác và văn hóa tín ngưỡng truyền thống của người Việt.
Trong hành trình đẩy mạnh du lịch gắn với gìn giữ bản sắc văn hóa ở xã Yên Bài, tiếng cồng chiêng vẫn ngân vang nhờ nỗ lực "giữ lửa" bền bỉ của người dân địa phương, đặc biệt là đồng bào dân tộc Mường.
Với tác phẩm sắp đặt âm thanh mang tên “Tháp Ẩn Ca”, Tháp nước Hàng Đậu, tòa tháp hơn 130 năm tuổi đang được đánh thức bằng một ngôn ngữ nghệ thuật hoàn toàn mới. Ở đó, những âm thanh bí ẩn của thế giới côn trùng hòa quyện cùng ánh sáng và kiến trúc cổ, đưa công chúng bước vào một hành trình khám phá đầy bất ngờ.