Đây là quyết định khó khăn của ông Powell khi ông liên tục chịu sức ép của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người luôn muốn Fed giảm lãi suất.
Vượt qua mọi chuẩn mực ứng xử thông thường, sau quyết định của Fed, ông Trump gọi ông Powell là kẻ ngốc ngay trên trang mạng xã hội chính thức của mình.
Việc GDP giảm sút trong quý I, thực ra có nguy hiểm hay không?
Nếu nói về công thức tính GDP, GDP quý I của Mỹ giảm là do nhập khẩu tăng quá nhanh, gần gấp rưỡi so với cùng kỳ, trong khi xuất khẩu chỉ nhích nhẹ. Xuất khẩu ròng được tính bằng giá trị xuất khẩu trừ đi nhập khẩu là một trong bốn thành phần của công thức tính GDP.
Việc nhập khẩu tăng mạnh không đáng lo ngại như cách nhìn thẳng vào con số đó. Tăng nhập khẩu trong quý I vừa qua là phản ứng bình thường của nền kinh tế Mỹ khi ông Trump lên nắm quyền và liên tục có những phát ngôn đe doạ về việc áp thuế. Đến đầu tháng 4, ông tuyên bố mức thuế siêu khủng.
Giả sử, khi bạn kinh doanh cần nhập khẩu nguyên vật liệu hàng ngày, hoặc hàng tháng, nếu bạn dự đoán rằng sắp tới thuế tăng lên, bạn sẽ cố gắng nhập nhiều nhất có thể, tận dụng mức giá khi chưa có mức thuế mới. Trong một nền kinh tế bình thường, việc nhập khẩu sẽ được đi vào sản xuất kinh doanh, rồi bán hàng, sẽ đi thẳng vào tiêu dùng của người dân, đây là một thành tố trong GDP.
Nếu là một công dân Mỹ, bình thường nhập cafe từ Brazil để bán cho khách, cứ mỗi USD cafe nhập về sẽ làm giảm GDP của Mỹ đi 1 USD. Tuy nhiên, nếu dùng chính số cafe nhập về đó để chế biến ra những tách cafe thơm ngon và bán với giá 3 USD, số tiền đó sẽ được cộng vào GDP Mỹ. Vậy, việc nhập khẩu không làm giảm GDP Mỹ, mà làm tăng GDP thêm 2 USD?
Từ đó, mọi người có thể hình dung việc giảm GDP do tăng nhập khẩu bất thường trong quý I của Mỹ thực ra chưa đáng lo ngại.
Dù vậy, ông Powell vẫn cảnh báo về khả năng đình lạm - tức là đình đốn và lạm phát khi nền kinh tế đình trệ, giảm sút, trong khi lạm phát tăng cao do ảnh hưởng bởi chính sách thuế quan của ông Trump.
Nỗi lo đình lạm và đặc biệt là lạm phát khi giá cả bị đội lên vì thuế đã khiến ông Powell không đồng ý hạ lãi suất, bất chấp sức ép từ tổng thống. Vì tổng thống không có quyền đuổi việc Chủ tịch Fed nên ông Powell tự tin đưa ra những quyết định độc lập của mình.
Giảm lãi suất là một công cụ chính sách tiền tệ của các Ngân hàng Trung ương. Quyết định hạ lãi suất được đưa ra khi Ngân hàng Trung ương thấy cần phải “giải cứu” nền kinh tế, bằng cách bơm tiền ra nhiều hơn. Khi lãi suất giảm, vòng quay của tiền sẽ mau lẹ hơn, nền kinh tế từ đó được hỗ trợ tốt hơn.
Tuy nhiên, công cụ đó là con dao hai lưỡi. Giảm lãi suất sẽ khiến nền kinh tế đối mặt với nguy cơ lạm phát.
Fed là Ngân hàng Trung ương của Mỹ. Cơ quan này luôn phải ra quyết định về lãi suất sau khi cân nhắc rất nhiều biến số như vậy. Ông Trump - với các chính sách cực đoan, thiếu nhất quán, đang khiến bài toán của Fed ngày càng khó giải.
