Hà Nội vận hành thử chính quyền địa phương hai cấp vào ngày 20/6 | Hà Nội tin mỗi chiều

Từ ngày 20/6, Hà Nội bắt đầu vận hành thử mô hình chính quyền hai cấp gồm cấp thành phố và cấp xã/phường. Thời gian vận hành thử kéo dài trong một tuần, đến ngày 26/6. Dù đây chỉ là một bước trung gian về kỹ thuật, nhưng lại mang ý nghĩa vô cùng quan trọng – như một lần “tổng duyệt” trước khi bộ máy mới chính thức hoạt động từ ngày 1/7 tới .

Không chỉ là thay đổi tên gọi hay ranh giới địa lý, đằng sau sự sắp xếp lại đơn vị hành chính lần này là cả một công cuộc tái cơ cấu bộ máy ở cấp cơ sở – điều vốn được xem là “xương sống” trong quản trị nhà nước.

Theo phương án đã được HĐND thành phố thông qua, từ 526 đơn vị ban đầu, thành phố hợp nhất, điều chỉnh để hình thành 126 xã/phường mới – trong đó có 75 xã và 51 phường. Điều này đồng nghĩa với việc hàng ngàn cán bộ, công chức được bố trí lại. Hơn 230 trụ sở hành chính được sắp xếp, nhiều nơi phải chia sẻ tạm thời hoặc xây mới, gần 900 cán bộ nghỉ chế độ theo hướng tinh giản. Và trong giai đoạn sắp tới, nhiều quy trình công vụ, từ tiếp dân đến xử lý văn bản, tiếp nhận hồ sơ… cũng sẽ phải thay đổi theo mô hình chính quyền hai cấp mới.

Thành phố đã chuẩn bị cho giai đoạn này với sự thận trọng cần thiết. Gần 130 tổ công tác cấp huyện và cấp xã được lập ra để thực hiện bàn giao nhiệm vụ, tài sản, hồ sơ… nhằm đảm bảo không có khoảng trống quản lý trong thời gian chuyển giao.

Nếu nhìn kỹ, có thể thấy tinh thần chuẩn bị cho cuộc đổi mới này không phải là hình thức hay mang tính phong trào. Việc tổ chức một tuần “chạy thử” cho thấy Hà Nội đặt mục tiêu không chỉ hoàn thành việc sắp xếp, mà còn phải làm sao để vận hành trơn tru, hiệu quả, không gây xáo trộn đến đời sống người dân. Chuyển đổi bộ máy hành chính không đơn giản là gộp hai nơi lại làm một, mà là tái thiết cách làm việc, cách phối hợp và cả tư duy phục vụ. Và vì thế, không thể làm một cách vội vàng.

Trên thế giới, việc cải cách chính quyền cấp cơ sở cũng được nhiều nước triển khai, nhưng đa phần đều đi theo lộ trình từng bước.

Tại Pháp, mô hình hợp nhất các xã nhỏ (communes) được triển khai theo hướng khuyến khích tự nguyện, đi kèm hỗ trợ tài chính và có giai đoạn chuyển tiếp để các xã hoạt động song song trước khi hợp nhất hoàn toàn.

Nhật Bản từng giảm mạnh số đơn vị hành chính cấp địa phương trong chương trình “Heisei mergers”, nhưng họ cho phép địa phương lựa chọn mô hình phù hợp, đồng thời thử nghiệm tổ chức trong vài năm trước khi cố định bộ máy.

Tại các nước Bắc Âu như Đan Mạch, quá trình hợp nhất cấp xã kéo dài nhiều năm, với sự tham gia rộng rãi của người dân địa phương thông qua trưng cầu ý kiến hoặc tham vấn chính thức.

Với Hà Nội, những gì đang diễn ra có thể xem là bước đi thận trọng nhưng quyết liệt trong tiến trình cải cách hành chính. Và việc thực hiện ở quy mô Thủ đô lại càng mang tính chất dẫn dắt. Hà Nội không chỉ là trung tâm hành chính – chính trị quốc gia, mà còn là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã/phường ở quy mô lớn như vậy. Đây là một phép thử, một mô hình tham chiếu để các tỉnh, thành phố khác có thể học hỏi kinh nghiệm, cả ở những điểm làm tốt, lẫn những điều cần rút kinh nghiệm. Sự thành công – nếu có không chỉ có ý nghĩa nội bộ cho Hà Nội, mà sẽ lan tỏa thành một cách làm, một chuẩn mực cho toàn hệ thống chính quyền địa phương trong tương lai.

Dĩ nhiên vẫn còn nhiều thách thức. Không thể phủ nhận rằng có những nơi sẽ lúng túng với mô hình mới. Cán bộ, công chức có thể phải mất thêm thời gian để thích nghi với vị trí mới, quy trình mới. Người dân cũng cần một thời gian để làm quen với địa bàn mới, trụ sở mới, cán bộ mới. Nhưng chính vì vậy, việc có một tuần vận hành thử là rất quan trọng. Như một bản nháp trước buổi tổng duyệt, để từ đó điều chỉnh những gì chưa hợp lý.

Cuối cùng, điều đáng hy vọng nhất là Hà Nội không làm việc này một cách cơ học, mà đang cố gắng kết hợp cả yếu tố kỹ thuật và yếu tố con người. Không chỉ tinh giản bộ máy, mà còn hướng đến phục vụ tốt hơn. Không chỉ làm đúng quy trình, mà còn làm sao để người dân cảm nhận được sự thay đổi tích cực trong mỗi giấy tờ, mỗi lần đến cơ quan hành chính.

Với tư cách là Thủ đô, là nơi thường đi đầu trong các chính sách lớn, Hà Nội đang gánh trên vai một trách nhiệm lớn. Và nếu làm tốt, đây sẽ không chỉ là một cuộc sắp xếp hành chính, mà có thể là khởi đầu cho một giai đoạn chuyển mình, nơi chính quyền gần dân hơn, hiệu quả hơn, và hiện đại hơn.