Hàng loạt tiểu thương đóng cửa sạp vì sao? | Hà Nội tin mỗi chiều

Đây cũng là thực trạng chung ở nhiều khu chợ không chỉ của Hà Nội mà của nhiều địa phương trong những ngày gần đây. Liệu có phải đã đến lúc, tiểu thương cần phải thay đổi?

Không khó để bắt gặp cảnh vắng vẻ ở nhiều khu chợ trong thời điểm này khi chiến dịch truy quét hàng giả, hàng nhái diễn ra trên cả nước. Và tiểu thương - những người bán buôn trực tiếp chính là đối tượng chịu tác động đầu tiên.

Nhiều người lo sợ vì không đủ hóa đơn đầu vào, không thể chứng minh được nguồn gốc hàng hóa. Lo là đúng. Vì lâu nay, phần lớn hàng bán ở các chợ truyền thống, đặc biệt là hàng thời trang, giày dép, phụ kiện… đều nhập qua nhiều tầng nấc trung gian, không có chứng từ đầy đủ. Làm ăn theo kiểu “thuận mua vừa bán”, “bằng niềm tin” thì ai mà không lo?

Nó giống như khi một người quen đi xe máy ở Hà Nội rồi bỗng một ngày vào TP.HCM lạ đường nên cầm lái đầy lúng túng. Nhưng đây không phải là sự hoang mang, mà là cơ hội. Đúng vậy: cơ hội để thay đổi.

Theo ghi nhận, trên thực tế, hoạt động kinh doanh tại chợ Đồng Xuân vẫn cơ bản ổn định. Ban quản lý chợ khẳng định, các tiểu thương có đăng ký, đóng phí đầy đủ và tuân thủ quy định pháp luật đều đang hoạt động bình thường. Thậm chí, nhiều hộ kinh doanh còn chủ động chuyển đổi sang các dòng sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tìm cách hợp tác với các nhà cung cấp chính ngạch để lấy hóa đơn, chuẩn hóa hoạt động kinh doanh. Nói cách khác, đang có một sự phân hóa âm thầm trong giới tiểu thương: những người sẵn sàng thích nghi thì tiếp tục trụ lại, còn những ai vẫn cố níu giữ tư duy kinh doanh “cũ” thì sẽ buộc phải dừng lại. Đây không đơn thuần là chuyện một đợt kiểm tra mà còn là là tín hiệu cho thấy, nền thương mại, kể cả ở khu vực nhỏ lẻ truyền thống, đang được thúc đẩy tiến tới minh bạch hơn, chính quy hơn. Và đây chính là bước chuyển cần thiết để nền thương mại truyền thống của Hà Nội trở nên minh bạch và bền vững hơn.

Thay vì xem các đợt kiểm tra như “cuộc săn” khiến tiểu thương lo lắng, thì hãy nhìn nó như một cơ hội - cơ hội để cải tổ cách thức kinh doanh, từ nhỏ lẻ sang có tổ chức. Việc sử dụng hóa đơn, chứng từ không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là tấm khiên bảo vệ người kinh doanh khi có tranh chấp. Nó cũng mở ra cánh cửa để các hộ kinh doanh có thể tiếp cận vốn ngân hàng, được bảo vệ quyền lợi khi tham gia thương mại điện tử và dần chuyên nghiệp hóa hoạt động của mình.

Tất nhiên, chuyển đổi không thể diễn ra trong ngày một ngày hai. Cơ quan chức năng cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn, thậm chí có thể hỗ trợ ban đầu cho các tiểu thương trong việc kết nối nguồn cung hợp pháp, hoặc hướng dẫn cách lưu trữ hóa đơn chứng từ phù hợp với mô hình kinh doanh nhỏ.

Chúng ta không thể cứ mãi đi chợ truyền thống nhưng bán hàng “ẩn danh”. Cũng không thể kỳ vọng du khách nước ngoài quay lại nếu họ nghi ngờ về chất lượng hàng hóa. Sự phát triển của phố cổ Hà Nội không thể chỉ dựa vào không gian di sản, mà còn phải đến từ niềm tin vào sản phẩm của những người làm kinh doanh nơi đây.

Trong các đợt chuyển mình như thế này, trách nhiệm không chỉ thuộc về tiểu thương. Chính quyền và các cơ quan quản lý cũng cần làm tốt hơn vai trò “người đồng hành”: hướng dẫn cụ thể, tập huấn định kỳ, hỗ trợ tiếp cận nguồn hàng có giấy tờ, thậm chí là tạo ra những kênh phân phối minh bạch ngay trong chợ. Và điều quan trọng nhất là sự nhất quán, công bằng trong cách kiểm tra và xử lý. Nếu chúng ta tạo ra một môi trường mà ở đó, người kinh doanh nhỏ lẻ cảm thấy an toàn khi làm đúng, thì họ sẽ sẵn sàng thay đổi.

Khi người tiêu dùng ngày càng thông minh hơn, khi các nền tảng thương mại điện tử yêu cầu minh bạch hơn, khi cơ quan quản lý siết chặt hơn… thì mô hình kinh doanh kiểu “bán gì cũng được, miễn có người mua” sẽ không còn phù hợp. Và trong sự thay đổi đó, tiểu thương không nên đơn độc, họ cần được hỗ trợ để thay đổi, chứ không chỉ bị xử phạt khi sai. Và quan trọng nhất, chính họ cũng phải chủ động thay đổi để tồn tại. Vì sau tất cả, minh bạch không còn là lựa chọn, mà đã trở thành điều kiện để tiếp tục kinh doanh.