Thoang thoảng hương quê
Home HNOnVới tôi nét duyên của quê nhà chính là hương cau, là suối tóc mượt mà thoang thoảng hương bay...
Trong bàng bạc ký ức nơi xóm làng luôn có một mái hiên. Nơi đó cất giữ cả một tuổi thơ đầy thương mến.
Ngoại đặt chiếc ghế nhựa tựa lưng màu nâu, vừa móm mém nhai trầu, vừa kể vài ba câu chuyện mở đầu bằng hồi ấy. Rằng ngày còn xuân xanh, ngoại cũng được khối anh trong làng theo đuổi. Ông ngoại phải trồng cây si lâu lắm mới dám ngỏ lời làm quen. Rằng khói lửa chiến tranh đốt sạch mái nhà ngoại cố. Ngoại ẵm mẹ, chạy băng rừng trên đôi chân trần đầy màu bùn đất… Lũ trẻ ngồi chồm hổm quanh ngoại, chống cằm lắng nghe bên mái hiên và khoảng sân nhỏ. Lắm lúc, chúng tíu tít hỏi này hỏi nọ đầy ngu ngơ. Thế sao hồi đó ngoại lại ưng ông ngoại? Ngoại chạy giặc, còn đồ đạc phải làm sao đây? Ngoại cười khà, đôi mắt đầy nếp nhăn xô lệch vào chân tóc. Câu chuyện thường ngắt quãng bởi những tiếng cười rôm rả. Cứ thế, nơi đây trở thành địa hạt dung chứa những câu chuyện kể ngày xửa ngày xưa.
Ngoại thích ngồi ngoài hiên, trên tay là lá trầu vừa quết vôi. Những ngày trở gió, trên đầu ngoại quấn thêm cái khăn mỏ quạ bằng nhung đen. Ngoại hay nheo mắt, ngó ra ngoài ngõ. Vài đứa con nít lên ba đang chơi năm mười rồi cãi nhau inh ỏi. Nắng tắt dần thì bọn học sinh đạp xe ngang qua, í ới rủ nhau bắn bi ve sau khi về nhà cất cặp sách. Tiếng bình yên nơi xóm làng truyền vào mái hiên, khiến lòng người cũng chảy xuôi theo cái êm ả. Khi tiếng chó sủa văng vẳng, bóng đèn dây tóc vàng treo trước hiên cũng bật sáng. Mẹ trải chiếu rồi bưng mâm cơm tối, tiếng chén đũa gõ lạo xạo xen ngang tiếng ếch nhái ồm ộp ngoài đồng. Trên mâm cơm trải chiếu ngoài hiên nhà, những câu chuyện ngày xưa lại được ngoại kể tiếp.
Mái hiên cũng là nơi ngoại hay ngồi hong tóc. Mái tóc muối tiêu thoảng hương bưởi đầu mùa, được xả bung rồi lau nhẹ bằng cái khăn dài đã đổ lông. Kiểu tóc ngày thường được búi gọn phía sau, nay mới thấy đã dài quá thắt lưng một xíu. Mấy lần chải đầu từ cái lược gỗ gãy vài cây răng, đem tóc ngoại đọng lại quấn quanh như mắc cửi. Ngoại tháo nhẹ rồi để dành cùng mớ tóc rụng, tóc rối, chờ có ai rao ngang hiên nhà thì ới theo để bán. Vài cây cà rem hay bịch da-ua được đổi từ mớ tóc rối, cho lũ trẻ ngồi đợi nghe ngoại kể chuyện ngoài hiên ăn đỡ thèm.
Lũ gà con chiêm chiếp ngoài sân, hay quấn quanh chân ngoại trong mấy trưa đứng bóng. Ngoại ngồi trước hiên rải mấy nắm thóc, rồi buồn tay bứt mớ lá điệp đỏ, thắt hình con cá treo lủng lẳng bên bờ rào. Lũ nhỏ ghé mắt lại nhao nhao, cũng hí hửng bứt lá rồi học theo ngoại làm hình con cá. Đàn cá nhỏ cứ lúc lắc thành đàn trước sân, tập bơi trên cạn trong cái hè đổ nắng. Ve kêu râm ran trên cây phượng già đầu làng, như kéo dài khoảng sân bình yên trong tâm trí bọn trẻ. Hè về, chúng có thêm thì giờ rỗi rảnh để nghe ngoại kể chuyện dưới mái hiên.
Có những hôm sấm chớp đùng đoàng, Ngoại ngồi nép bên hiên nhà nhìn về mớ thóc còn bọc trong tấm bạt nhựa sọc xanh. Bao nhiêu miệng ăn đều ngóng chờ trong đấy. Ngoại lom khom kéo tấm vải dù che thêm, rồi đặt ghế trước hiên trông mưa đừng tạt ướt thóc. Bóng đèn trái ớt màu đỏ loang những vệt sáng từ ban thờ, leo lắt và mỏng tang trong gió mưa bất chợt. Ngoại thắp cho ông ngoại nén nhang trầm rồi đem thau nhựa ra ngồi trước hiên hứng mớ nước chảy theo kẽ ngói. Bọn trẻ nghễnh tai nghe mưa đập lộp bộp tàu chuối, quay đầu tíu tít đòi Ngoại kể chuyện ma cỏ. Rằng đi trong rừng già mà nghe ai gọi tên thì không được đáp lại. Hoặc có ông kẹ hay rình bắt lũ trẻ trốn học đi chơi đêm giấu trong bụi tre đầu làng.
Mỗi năm hè về qua mái hiên, rủ những vạt nắng đỏ rực ngang nhành phượng vĩ. Ngoại lại đem ghế ra trước hiên, ngồi ngóng đợi con cháu về thăm khi cổng trường sắp đóng. Bọn nhỏ đã chẳng còn xúm xít quanh chân Ngoại nghe lời kể như thưở bé, nhưng lời kể vẫn cứ văng vẳng đâu đó trên những cột khói rơm cay xè mắt mũi. Lời kể cũng có khi hóa thành gió, chạm nỗi nhớ lạnh buốt vào má của đứa con xa quê .
Cứ thế, lời kể ngoài hiên của ngoại trở thành nơi ký thác nhớ nhung của lũ nhỏ trong xóm. Mai mốt đi đâu xa, chúng cũng cứ quay quắt nhớ quê cùng cái mái hiên nhỏ ngày trước. Có thể chúng đã chẳng còn nhớ rõ mấy câu chuyện kể của ngoại. Nhưng cứ hễ thấy bóng ngoại ngồi trên ghế nhựa trước hiên, bên tai chúng như văng vẳng lại những âm thanh nhuộm màu ký ức.
Có lẽ, ai cũng có cho riêng mình những mái hiên để neo đậu trong đời.
Trúc Nguyễn
Với tôi nét duyên của quê nhà chính là hương cau, là suối tóc mượt mà thoang thoảng hương bay...
Tôi nhớ khói quê nhà. Chỉ là khói thôi, nhưng sao nhớ, nhớ và day dứt, bâng khuâng đến nao lòng…
Với một người, nơi để trở về là một căn nhà nhỏ, nằm im lặng giữa vườn cây và những mùa gió thổi, lặng lẽ nghe nắng mưa đi qua năm tháng.
Có người kể với tôi, ngoại của cô là một người rất hiền, lành và thương người. Tình thương ấy không chỉ dành cho con cháu trong nhà mà ngoại còn ân cần thương cả những người xa lạ nữa. Ngoại thường bảo: Chẳng ai thiếu ai mà không sống được cả. Chỉ là mình thương người ta nhiều một chút thì thêm một lý do để sống thôi.
Có những tháng trong năm chỉ cần vừa chạm ngõ đã khiến lòng người xao xuyến. Không hẳn bởi thời tiết hay cảnh sắc đổi thay, mà bởi mỗi mùa đi qua đều có thể đánh thức một miền ký ức. Khi tháng Mười Một đến cùng những cơn gió đầu đông se lạnh, khi cúc họa mi theo những chiếc xe đạp xuống phố, lá bàng chuyển sang sắc đỏ, cũng là lúc có những nỗi nhớ tưởng đã ngủ yên bỗng trở về, dịu dàng mà da diết.
Có những loài hoa chỉ cần nhìn thấy một lần cũng đủ khiến người ta nhớ mãi. Có những miền đất, dù đã rời xa từ lâu, vẫn luôn hiện diện trong tâm trí qua một sắc màu, một mùi hương hay một mùa hoa trở lại. Với những người từng sống ở vùng cao nguyên, có lẽ sắc vàng của hoa dã quỳ chính là một miền ký ức như thế. Một loài hoa không được chăm chút trong những khu vườn sang trọng, chẳng cần ai nâng niu, nhưng cứ mỗi độ cuối thu lại kiêu hãnh bung nở trên những triền đất đỏ, làm bừng sáng cả một vùng trời.
Có những cuộc hẹn chẳng cần một lý do đặc biệt, cũng không cần phải chuẩn bị điều gì cầu kỳ. Đôi khi, chỉ là một buổi chiều chợt muốn gặp nhau, cùng đi qua vài con phố quen, ngồi bên tách trà nóng và kể những câu chuyện thường ngày. Hà Nội vẫn luôn có những góc phố dịu dàng như thế, nơi người ta có thể tạm gác lại những lo toan để sống chậm hơn một chút, lắng nghe nhau nhiều hơn một chút.
Có những thành phố ta yêu không chỉ bởi những con đường đang hiện hữu, mà còn bởi những gì đã lắng sâu trong ký ức. Một tiếng rao quen, mùi hương của một mùa hoa cũ, hay câu chuyện được người thân kể đi kể lại qua năm tháng. Tất cả có thể trở thành những dấu mốc riêng, để mỗi khi nhớ về, ta lại thấy cả một miền thời gian hiện lên. Với Hà Nội, những ký ức ấy còn là sự giao thoa giữa làng và phố, giữa nét xưa cũ và nhịp sống hiện đại.
Có những thành phố, dù không phải nơi ta sinh ra, vẫn có thể trở thành một phần ký ức không thể tách rời. Bởi ở đó, ta đã sống những năm tháng tuổi trẻ, đã đi qua những con đường quen, gặp gỡ những con người thân thương và lưu giữ biết bao câu chuyện của riêng mình. Với Hà Nội, có lẽ tình cảm ấy còn được bồi đắp qua từng lần trở lại, khi thành phố đã đổi thay nhiều, nhưng những ký ức xưa vẫn còn nguyên vẹn trong lòng người.
Có những mùa thu đi qua đã lâu, nhưng mỗi khi trở lại vẫn khiến lòng người xao động. Bởi trong ký ức của mỗi chúng ta, có thể có một mùa thu gắn với cuộc gặp gỡ đầu tiên, một mối tình từng rất đẹp, hoặc một cuộc chia xa mà phải mất rất nhiều năm tháng mới có thể học cách chấp nhận. Đôi khi, chỉ một giai điệu cũ vang lên giữa một buổi sáng bình thường cũng đủ đánh thức cả một miền thương nhớ.