Iran, Mỹ nhất trí nối lại đàm phán hạt nhân tại Oman

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận trên mạng xã hội X rằng cuộc gặp sẽ diễn ra vào khoảng 10h ngày 6/2 theo giờ địa phương, tại Muscat, đồng thời cảm ơn phía Oman đã thu xếp công tác tổ chức. Một quan chức Nhà Trắng cũng xác nhận với truyền thông Mỹ rằng Washington đồng ý tham gia các cuộc đàm phán tại Oman thay vì thành phố Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ như kế hoạch ban đầu.

Trước đó, các nguồn tin cho biết tiến trình đối thoại suýt đổ vỡ khi Mỹ bác bỏ đề xuất của Tehran về việc thay đổi địa điểm và thu hẹp chương trình nghị sự. Tuy nhiên, ít nhất 9 quốc gia Trung Đông đã vận động Nhà Trắng tiếp tục đối thoại, kêu gọi hai bên duy trì kênh ngoại giao. Một quan chức Mỹ thừa nhận Washington vẫn “rất hoài nghi” về khả năng đạt đột phá, nhưng sẵn sàng tham dự cuộc gặp.

Về nội dung, lập trường hai bên vẫn còn khác biệt đáng kể. Một quan chức cấp cao Iran tiết lộ rằng các cuộc đàm phán “chỉ xoay quanh chương trình hạt nhân”, nhấn mạnh vấn đề tên lửa và hoạt động khu vực của Tehran “không nằm trên bàn đàm phán”.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố bất kỳ cuộc đối thoại “có ý nghĩa” nào cũng phải bao gồm cả chương trình tên lửa đạn đạo, sự hậu thuẫn của Iran đối với các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực và tình hình nhân quyền trong nước.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu: “Mỹ sẵn sàng đối thoại và luôn sẵn sàng đối thoại với Iran. Tuy nhiên, để các cuộc đàm phán có thể mang lại kết quả thực chất, chương trình nghị sự cần bao gồm một số nội dung then chốt, trong đó có tầm bắn của các tên lửa đạn đạo, việc Iran bảo trợ cho các tổ chức khủng bố trong khu vực, chương trình hạt nhân, cũng như cách đối xử của chính quyền Iran đối với chính người dân của mình.”

Diễn biến ngoại giao diễn ra song song với các động thái quân sự cứng rắn. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết một tiêm kích F-35 đã bắn hạ máy bay không người lái Shahed-139 của Iran trên biển Arập với lý do “tự vệ”, trong khi Tehran khẳng định đây chỉ là nhiệm vụ trinh sát trong vùng biển quốc tế.

Cùng ngày, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) công bố một căn cứ tên lửa ngầm mới, cho biết đã nâng cấp năng lực răn đe và chuyển “từ phòng thủ sang tấn công”, đồng thời sẵn sàng đối phó mọi hành động từ phía Mỹ.

Tổng thống Recep Tayyip Erdogan cảnh báo mọi sự can thiệp từ bên ngoài vào Iran đều tiềm ẩn rủi ro lớn cho toàn khu vực, nhấn mạnh đối thoại là con đường phù hợp nhất để xử lý hồ sơ hạt nhân và các vấn đề liên quan.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cho biết: “Theo quan điểm của chúng tôi, giải pháp cho mọi vấn đề đều nằm ở mối quan hệ dựa trên sự tin cậy lẫn nhau. Chúng tôi kêu gọi tất cả các bên liên quan tăng cường đối thoại và ngoại giao. Tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng chúng tôi sẵn sàng làm mọi điều cần thiết nhằm tiếp tục giảm căng thẳng.”

Vòng đàm phán tại Oman được kỳ vọng sẽ giúp hai bên thăm dò khả năng hạ nhiệt căng thẳng, dù khoảng cách lập trường vẫn còn rất lớn. Tuy nhiên, với cách biệt lớn trong lập trường và sức ép quân sự gia tăng, khả năng đạt được thỏa thuận đột phá trong ngắn hạn vẫn còn nhiều thách thức.