Làng nghề mở lối trải nghiệm

Hà Nội hiện có 1.350 làng nghề và làng có nghề, trong đó, trên 300 làng nghề và làng nghề truyền thống đã được công nhận. Các làng nghề này hội tụ 47 trong tổng số 52 nghề truyền thống của Việt Nam. Sự đa dạng về nghề và làng nghề truyền thống đã tạo nên nguồn tài nguyên du lịch nhân văn đặc sắc, mang đậm bản sắc văn hóa Thăng Long - Hà Nội. Đây là cơ hội để phát triển các loại hình du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm gắn với làng nghề. Các làng nghề giờ đây không chỉ là nơi sản xuất, mà đang trở thành điểm đến trải nghiệm - nơi du khách có thể chạm tay vào di sản, lắng nghe câu chuyện của nghề và cảm nhận nhịp sống truyền thống giữa dòng chảy hiện đại.

Khu du lịch trải nghiệm Lò bầu cổ đã chính thức đi vào hoạt động được hơn hai năm. Tại đây, du khách không chỉ được trải nghiệm làm gốm mà còn được thăm quan lò bầu cổ duy nhất còn sót lại tại Bát Tràng và chứng kiến cách mà những người nghệ nhân tài hoa đã tạo ra một sản phẩm gốm sứ. Phát triển du lịch trải nghiệm không chỉ là cách để Lò bầu cổ giới thiệu cho du khách lịch sử và tinh hoa văn hóa của làng nghề, mà cũng là cách để các nghệ nhân có thể trực tiếp giao lưu với du khách, tìm ra những ý tưởng mới đưa vào sản phẩm truyền thống sao cho phù hợp với thị hiếu của du khách.

Nghệ nhân Vũ Thành Như - Khu du lịch trải nghiệm Lò bầu cổ, Bát Tràng, Hà Nội cho biết: "Có một điều rất thú vị là dù chúng ta không thể đặt chân đến mọi quốc gia để tìm hiểu văn hóa của họ, nhưng khi đón tiếp những vị khách quốc tế đến đây, chúng ta lại có cơ hội quý báu để 'du lịch qua những câu chuyện'. Việc ngồi lại, lắng nghe họ chia sẻ về nếp sống, tư duy và kinh nghiệm từ khắp nơi trên thế giới giúp chúng ta mở mang tầm mắt. Từ đó, ta có thể chọn lọc những điều hay, những giá trị tiến bộ để học tập, áp dụng vào công việc và cuộc sống của chính mình. Đó thực sự là một cách giao thoa văn hóa đầy hiệu quả và ý nghĩa."

Trong những năm gần đây, hình thức du lịch trải nghiệm nghề làm nón tại làng Chuông (xã Thanh Oai) cũng đã thu hút được nhiều du khách. Nằm cách trung tâm Hà Nội gần 30km, làng Chuông là nơi có nghề làm nón truyền thống từ thế kỷ thứ VIII. Trải nghiệm làm nón là cơ hội để du khách hòa mình vào không gian văn hóa bình yên của làng Việt cổ và trực tiếp tham gia vào quy trình tạo ra một chiếc nón truyền thống.

Anh Lê Khắc Đạt - Xã Bình Minh, Hà Nội chia sẻ: "Đến thăm Làng Chuông – ngôi làng nổi tiếng với nghề làm nón truyền thống, tôi thực sự ấn tượng trước những sản phẩm tinh xảo và kỳ công nơi đây. Đôi bàn tay khéo léo của các nghệ nhân đã thổi hồn vào từng lớp lá, từng đường kim mũi chỉ để tạo nên những chiếc nón không chỉ bền chắc mà còn mang họa tiết vô cùng tinh tế. Mỗi chiếc nón là một tác phẩm nghệ thuật, kết tinh từ sự kiên trì và niềm tự hào về một nét đẹp văn hóa di sản của vùng đất Hà Tây xưa."

Tại làng nghề truyền thống xôi Phú Thượng (phường Phú Thượng), du khách có thể trực tiếp tìm hiểu và trải nghiệm các công đoạn làm xôi truyền thống, từ khâu chọn gạo nếp, đồ xôi, chế biến đến cách giữ lửa nghề qua nhiều thế hệ. Du khách cũng sẽ được thưởng thức các sản phẩm xôi đặc trưng tại gia đình nghệ nhân - nơi lưu giữ những bí quyết nghề hàng trăm năm tuổi.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Tuyến, Phó Chủ tịch Hội Làng nghề truyền thống xôi Phú Thượng cho biết: "Sự ra đời của tour du lịch này thực sự là niềm mơ ước và mong mỏi bấy lâu của toàn thể hội viên cùng nhân dân phường Phú Thượng. Bởi lẽ, từ hàng chục năm qua, xôi Phú Thượng đã không chỉ là một món ăn thuần túy mà còn là biểu tượng văn hóa ẩm thực đậm nét, để lại ấn tượng sâu đậm và tiếng vang lan tỏa khắp nơi. Việc đưa làng nghề vào hành trình du lịch chính là cách chúng ta tôn vinh những giá trị truyền thống vốn đã có sức sống mãnh liệt trong lòng công chúng từ bao đời nay."

Từ các di tích lịch sử đến những làng nghề truyền thống, du lịch Hà Nội đang từng bước làm mới cách tiếp cận, hướng tới những trải nghiệm sâu hơn và gần gũi hơn với đời sống văn hóa bản địa. Khi di sản không chỉ được gìn giữ trong không gian trưng bày, mà hiện diện trong nhịp sống thường ngày của cộng đồng, mỗi chuyến đi trở thành một hành trình kết nối giữa con người với con người, giữa hiện tại với những giá trị đã được bồi đắp qua thời gian.