Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi): Xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch

Các đại biểu kỳ vọng, việc sửa đổi luật lần này là cơ hội quan trọng để mở rộng, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân, tăng cường minh bạch và nâng cao hiệu quả quản trị Nhà nước. Góp ý về nguyên tắc thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga - Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng cho rằng, cần quy định rõ nghĩa vụ công khai thông tin trên nền tảng số, thay vì chỉ mang tính định hướng.

Về các trường hợp thông tin công dân không được tiếp cận, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nêu rõ: " Dự thảo đã xác định rất rõ nguyên tắc 'việc hạn chế quyền tiếp cận thông tin phải do luật định'. Tuy nhiên, nếu luật chưa có quy định cụ thể mà lại giao quyền cho người đứng đầu cơ quan xem xét, quyết định, thì thực tế rất dễ dẫn đến tình trạng cơ quan vừa nắm giữ thông tin, vừa tự đánh giá và tự quyết định việc có cung cấp hay không. Cách thiết kế này chưa thật sự chặt chẽ, do đó tôi đề nghị cần rà soát lại theo hướng thu hẹp tối đa không gian quyết định mang tính chủ quan của cơ quan giữ thông tin; trong trường hợp cần thiết, phải bổ sung các tiêu chí rõ ràng hơn cùng cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn".

Thực tế, vẫn còn tình trạng lạm dụng "mật" hay "nội bộ" để né tránh trách nhiệm trong cung cấp thông tin. Đại biểu Nguyễn Đặng Ân - Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn băn khoăn việc mở rộng thông tin không được tiếp cận và trao quyền cho người đứng đầu cơ quan dễ dẫn đến lạm dụng trong việc quyết định cung cấp thông tin: "Cần phải quy định cụ thể hơn các tiêu chí về 'gây nguy hại' nhằm hạn chế việc áp dụng tùy nghi, đồng thời bổ sung cơ chế kiểm tra, giám sát độc lập đối với các quyết định từ chối cung cấp thông tin. Mặc dù dự thảo luật quy định không được tiếp cận thông tin cuộc họp nội bộ hay tài liệu soạn thảo cho công việc nội bộ là hợp lý, nhưng nếu không được cụ thể hóa, quy định này rất dễ bị lạm dụng. Thực tế có thể xảy ra tình trạng nhiều thông tin lẽ ra cần được công khai, hoặc thông tin do công dân yêu cầu, lại bị cơ quan nắm giữ đơn phương xác định là thông tin nội bộ để từ chối cung cấp".

Nhiều đại biểu nhấn mạnh, sửa luật lần này cần tạo bước chuyển thực chất: từ tư duy quản lý sang phục vụ; từ bị động sang chủ động công khai; từ phương thức truyền thống sang nền tảng số.

Đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy - Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh cho rằng: "Luật Tiếp cận thông tin là luật về dân chủ. Sửa Luật Tiếp cận thông tin không chỉ là sửa đổi câu từ mà thay đổi tư duy quản lý từ tư duy ban phát thông tin sang tư duy phục vụ thông tin. Minh bạch thông tin chính là chìa khóa để xây dựng lòng tin của nhân dân với Đảng và Nhà nước, là tiền đề để kiểm soát quyền lực và đẩy lùi tham nhũng".

Trước đó, đầu giờ sáng 12/4, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết ban hành một số quy định về thuế đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay. Theo Nghị quyết, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), dầu diesel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay được áp dụng ở mức 0 đồng mỗi lít. Xăng, dầu diezel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào; Thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026.