Mở không gian sáng tạo khoa học từ Nghị quyết 57

Thu hút các nhà khoa học từ nước ngoài về Việt Nam làm việc là bài toán khó; giữ được họ ở lại, nghiên cứu và cống hiến còn khó hơn. Bên cạnh một mức thu nhập xứng đáng, việc tạo ra một môi trường nghiên cứu với đủ cơ chế thuận lợi và không gian sáng tạo luôn là yếu tố hàng đầu để thu hút và giữ chân các nhà khoa học.

Khi Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được ban hành, nhiều điểm nghẽn trước đây về thể chế đang dần được tháo gỡ. Trong đó, cơ chế chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học đã mở ra một không gian sáng tạo, giúp các nhà khoa học mạnh dạn đề xuất những nghiên cứu có tính đột phá.

Sau thời gian học tập và làm việc tại Mỹ, TS Cấn Trần Thành Trung đã quyết định trở về Việt Nam. Thông qua chương trình thu hút nhân tài VNU350 của Đại học Quốc gia TP.HCM, anh đã về đầu quân tại Đại học Khoa học Tự nhiên để giảng dạy và nghiên cứu khoa học.

TS Cấn Trần Thành Trung, Giảng viên Khoa Công nghệ Thông tin, Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM chia sẻ: "Trong nghiên cứu khoa học, nhất là khi mình theo đuổi những nghiên cứu mới, có thể gặp những rủi ro như nghiên cứu nóng hổi có nhiều người theo đuổi, người khác sẽ làm ra kết quả trước mình hay những đề tài khá khó, khả năng thất bại không nhỏ. Để phát triển về mặt đường dài, phải có một cơ chế nào đó để chấp nhận rủi ro khi nghiên cứu".

TS Trần Thị Thuỳ Linh là một nhà khoa học trẻ đã có thời gian học tập và làm việc tại Pháp, cũng đã trở về Việt Nam để tiếp tục công tác nghiên cứu. Ngoài mức thu nhập tương xứng, một môi trường nghiên cứu để trở nên tự tin, mạnh dạn sáng tạo là điều chị mong muốn nhất.

Trước đây, nhiều nhà khoa học e ngại theo đuổi các hướng nghiên cứu mới do lo ngại rủi ro và áp lực hoàn trả kinh phí nếu kết quả không đạt như kỳ vọng. Tuy nhiên, từ khi có Nghị quyết 57, những rào cản này đang dần được tháo gỡ với các cơ chế linh hoạt và định hướng giải phóng tư duy khoa học.

GS.TS Mai Thanh Phong - Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP.HCM cho biết: "Bản thân tôi cũng là nhà khoa học, tôi rất hiểu tính phức tạp của thủ tục hành chính khi phải thực hiện một nhiệm vụ khoa học công nghệ. Để thực hiện các nhiệm vụ khoa học công nghệ, chúng tôi giảm thiểu tối đa các thủ tục rườm rà theo tư duy khoán công việc. Như vậy, công sức và thời gian để các nhà khoa học thực hiện các việc phi khoa học đã được giảm thiếu tối đa".

Có thể thấy, Nghị quyết 57 mở ra nhiều cơ hội mới cho các nhà khoa học, khuyến khích đổi mới sáng tạo, tạo môi trường pháp lý thuận lợi hơn khi triển khai các dự án nghiên cứu. Khi Nghị quyết này được cụ thể hóa trong một số luật, giới nghiên cứu có thể phát huy tinh thần "dám nghĩ, dám làm", đề xuất những ý tưởng đột phá. Từ đó, khoa học mới đi trước và dẫn dắt cho sản xuất phát triển.