Môi trường học đường nơi nuôi dưỡng văn hóa đọc

Xây dựng văn hóa đọc bền vững cho học sinh cần bắt đầu từ chính môi trường học đường, từ cách giáo viên truyền cảm hứng, tổ chức không gian đọc, đến việc biến sách thành người bạn đồng hành tự nhiên trong hành trình học tập và trưởng thành của mỗi em.

Xung quanh nội dung này, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với cô giáo Hoàng Lan Hương, Trường THPT Khoa học Giáo dục.

Phóng viên: Thưa cô giáo Hoàng Lan Hương! Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ như hiện nay, theo cô, văn hóa đọc giữ vai trò như thế nào đối với sự phát triển tư duy cũng như là nhân cách của các em học sinh?

Cô giáo Hoàng Lan Hương: Trong thời đại công nghệ số, văn hóa đọc ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy và nhân cách của học sinh. Hiện nay, sự phát triển của công nghệ khiến học sinh dễ bị phụ thuộc vào những kết quả có sẵn. Thay vì tự mình đọc một cuốn sách, nhiều bạn chọn cách đọc tóm tắt hoặc xem qua các phần bình luận rồi mặc định là mình đã hiểu rõ tác phẩm đó. Chính vì vậy, việc trực tiếp đọc một cuốn sách trở nên cần thiết hơn bao giờ hết, bởi nó mang lại khoảng thời gian lắng đọng để suy tư và chuyển hóa kiến thức thực sự thành của mình, thay vì chấp nhận ngay lập tức một kết quả từ bên ngoài. Đọc sách không chỉ là một trải nghiệm về tư duy mà còn là hành trình tự rèn luyện để hoàn thiện nhân cách.

Phóng viên: Thưa cô, tại Trường THPT Khoa học Giáo dục thì nhà trường đã tích hợp văn hóa đọc và các hoạt động giáo dục chính khóa cũng như là các hoạt động ngoại khóa như thế nào để có thể tạo thói quen đọc sách cho học sinh?

Cô giáo Hoàng Lan Hương: Tại Trường THPT Khoa học Giáo dục, nhà trường xác định việc nuôi dưỡng văn hóa đọc cho học sinh là nhiệm vụ trọng tâm, được triển khai đồng bộ qua cả hoạt động chính khóa lẫn ngoại khóa. Trong giờ chính khóa, việc đọc sách được lồng ghép trực tiếp vào nội dung các môn học; chẳng hạn qua các tiết chuyên đề, học sinh được khuyến khích đọc tài liệu liên quan và giáo viên sẽ đánh giá kết quả qua nhiều hình thức đa dạng. Điều này không chỉ giới hạn ở môn Ngữ văn mà còn mở rộng sang nhiều bộ môn khác để học sinh chủ động tìm kiếm luận điểm phục vụ bài học.

Về hoạt động ngoại khóa, nhà trường duy trì sinh hoạt câu lạc bộ vào chiều Thứ Sáu hàng tuần. Những học sinh không lựa chọn thể thao hay nghệ thuật có thể tìm đến không gian tĩnh lặng tại thư viện để đọc sách, trao đổi về các tác phẩm theo chủ đề. Đặc biệt, nhà trường tích cực hưởng ứng phong trào "Đại sứ Văn hóa đọc" của Đại học Quốc gia Hà Nội. Hàng năm, cuộc thi được tổ chức từ cấp trường đến cấp Đại học Quốc gia và trường luôn có học sinh đạt giải cao. Đây chính là những tín hiệu tích cực giúp lan tỏa tinh thần đọc sách, khuyến khích các em tìm đến những tác phẩm có chiều sâu để khai mở tư tưởng và hoàn thiện nhân cách.

Phóng viên: Vậy qua quá trình triển khai các hoạt động này thì cô nhận thấy học sinh đã có những thay đổi tích cực như thế nào trong thái độ, trong kỹ năng hay là trong phương pháp học tập thông qua việc đọc sách?

Cô giáo Hoàng Lan Hương: Đọc sách là một quá trình dài và khi đồng hành cùng học sinh, chúng ta dễ dàng nhận thấy sự thay đổi dần dần trong phương pháp tư duy cũng như cách các em nhìn nhận vấn đề. Mỗi cuốn sách là một cánh cửa mở ra thế giới, mang đến cái nhìn đa chiều, sâu sắc hơn về bản chất và thôi thúc sự phản tư với chính mình. Tại các câu lạc bộ và hoạt động đọc sách trên lớp, chúng tôi nhận được nhiều phản hồi tích cực; có em chia sẻ rằng sách đã đem lại cách tư duy ngược lại với những gì trước đây từng hình dung. Từ đó, học sinh hiểu rằng cuộc sống có thể được nhìn nhận theo nhiều cách, giúp các em đánh giá con người bao dung hơn, thay vì chỉ nhìn qua những định kiến có sẵn. Điều này không chỉ thay đổi nhãn quan, tư duy mà còn tác động mạnh mẽ đến thái độ sống và cách các em tương tác với mọi người xung quanh.

Dù công nghệ phát triển mang lại nhiều thách thức và ảnh hưởng từ mạng xã hội là khó tránh khỏi, nhưng văn hóa đọc vẫn giữ vai trò cốt lõi trong việc hình thành nhân cách. Thói quen đọc cần được rèn luyện kiên trì từ các cấp học trước và từ trong môi trường gia đình. Chính vì vậy, nhà trường rất quan tâm đến việc nuôi dưỡng văn hóa đọc trong cộng đồng học sinh. Tận dụng cơ sở vật chất hiện đại, nhà trường sẽ kết nối chặt chẽ với Trung tâm Tri thức số của Đại học Quốc gia Hà Nội để tổ chức nhiều hoạt động hấp dẫn, thu hút hơn. Mục tiêu là để việc đọc sách không còn là một "nhiệm vụ phải làm", mà giúp học sinh đến với sách một cách tự nguyện, tự nhiên và tìm thấy chính mình trong những trang sách đó.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn cô!