Nhà ở xã hội (NƠXH) luôn là mối quan tâm của người thu nhập thấp, tuy nhiên chưa đạt kỳ vọng về hiệu quả, mặc dù chính sách phát triển loại hình nhà này được đánh giá tốt với hệ thống pháp luật hoàn thiện, cùng sự ưu tiên từ các cấp, ngành và truyền thông.
Chủ trương chuyển những nhà tái định cư để hoang hóa sang làm NƠXH từng nhận được đồng thuận cao và tưởng chừng dễ dàng khi mà “đất sạch - nhà sẵn”, cùng với đó là vừa tăng nguồn cung và tránh lãng phí tài sản công. Thế nhưng, nhiều tháng sau, thống kê cho thấy vẫn chưa có tòa nhà tái định cư nào được chuyển đổi.
KTS Phạm Hoàng Phương - Viện Kiến trúc quốc gia, Bộ Xây dựng - cho biết: "Các căn hộ tái định cư phần lớn được thiết kế cách đây hơn 10 năm nên đã lỗi thời so với cách tổ chức cuộc sống của các hộ gia đình hiện nay. Việc nghiên cứu nâng cấp các căn hộ loại này theo chuẩn tiện nghi mới sẽ gặp nhiều trở ngại bởi quy mô công trình lớn, phức tạp và đòi hỏi kinh phí lớn".
Luật sư Phạm Thanh Tuấn - Đoàn Luật sư Hà Nội - chia sẻ: "Nhà tái định cư là sản phẩm thuộc sở hữu nhà nước khi chuyển sang NƠXH (nghĩa là có thể bán cho người dân) thì hành lang pháp lý chỉ được quy định duy nhất ở Điểm a, Khoản 1, Điều 124 Luật Nhà ở 2023 và mang tính nguyên tắc, chưa có hướng dẫn chi tiết. Do vậy, việc triển khai về trình tự, thủ tục, hồ sơ, giấy tờ hiện gặp rất nhiều khó khăn".
Như vậy, việc chuyển đổi “không dễ dàng” bởi nhà tái định cư xây dựng bằng ngân sách chịu sự quản lý của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công. Vậy nên, muốn chuyển đổi sang NƠXH để bán cần phải định giá nhưng lại chưa có quy định rõ ràng để các tổ chức thẩm định giá có đủ cơ sở pháp lý thực hiện.
Theo ông Lê Hữu Nghĩa - Tổng Giám đốc Công ty Lê Thành: “Theo quy định, NƠXH có diện tích tối đa 25-70m2 nhưng nhà tái định cư thường có diện tích lớn hơn vậy rất nhiều. Vậy nên, khi chuyển đổi mục đích sử dụng là rất khó”.
“Rất khó” bởi thống kê có tới 70% số căn hộ tái định cư hiện nay sở hữu diện tích lớn hơn 70m2. Với diện tích tăng thêm này, người thu nhập thấp liệu có thể “cố” để mua nhà được không? Trong khi với đại đa số người lao động, mua một căn hộ diện tích “chuẩn” quy định đã luôn là sự cố gắng.
Ngoài ra, còn nhiều khó khăn được kể tên khác như cơ chế, kinh phí cho sửa chữa, nâng cấp, cải tạo lại các tòa nhà tái định cư sau hàng chục năm bị bỏ hoang xuống cấp. Bên cạnh đó là việc hoàn thiện tiếp cơ sở hạ tầng xung quanh hay các chính quyền địa phương cũng luôn cần nguồn nhà để sẵn sàng phục vụ cho các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng. Do đó, để chia sẻ quỹ nhà tái định cư cũng là chuyện không dễ dàng.
Sau nhiều năm sống trong phập phồng lo âu vì những vướng mắc pháp lý tại 12 khu đô thị và tổ hợp chung cư của tập đoàn Mường Thanh, hàng vạn hộ dân Thủ đô đã thấy ánh sáng phía cuối con đường. Nghị quyết mới mang tính bước ngoặt của HĐND thành phố Hà Nội được kỳ vọng sẽ giải quyết dứt điểm các sai phạm tồn đọng, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người mua nhà.
Thị trường bất động sản đang bước vào giai đoạn điều chỉnh rõ nét. Trong khi chung cư tiếp tục dẫn dắt nhu cầu tìm kiếm, giá đất nền tại nhiều khu vực giảm mạnh sau chu kỳ tăng nóng, nhưng thanh khoản vẫn chưa phục hồi như kỳ vọng.
Thị trường bất động sản Hà Nội đang ghi nhận những tín hiệu hạ nhiệt khi giá bán điều chỉnh, thanh khoản suy giảm và người mua thận trọng hơn trong quyết định xuống tiền. Tuy nhiên, trái với diễn biến chung, phân khúc hạng sang vẫn liên tục đón thêm dự án mới, đặt ra câu hỏi về khả năng hấp thụ của thị trường trong bối cảnh hiện nay.
Dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi đề xuất bổ sung nhiều cơ chế nhằm khuyến khích phát triển nhà cho thuê, đồng thời mở rộng hình thức đầu tư cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ theo phương thức BT, góp phần tháo gỡ những vướng mắc về nguồn vốn và thủ tục triển khai dự án.
Hành trình từ những quyết sách mang tầm vóc quốc gia đến những mái ấm cụ thể của người dân là một chặng đường dài đầy thử thách, nhưng cũng đầy tự hào. Với Hà Nội, hành trình ấy đang tiếp tục bằng những mục tiêu lớn hơn và những yêu cầu cao hơn: Để nhà ở xã hội không chỉ tăng về số lượng, mà còn phù hợp với khả năng chi trả, gắn với hạ tầng và đến đúng người cần nhà.
Thị trường bất động sản dự kiến đón khoảng 30.300 sản phẩm nhà ở mới trong quý IV, tăng khoảng 145% so với quý trước. Tuy nhiên, thanh khoản được dự báo phân hóa rõ nét khi người mua ngày càng ưu tiên sản phẩm phù hợp nhu cầu ở thực và khả năng tài chính.
