Trong tâm thức của nhiều người, Hà Nội không chỉ có phố cổ, hồ xanh hay những hàng sấu già phủ bóng mát trên nhiều tuyến phố, mà còn lưu giữ những hồn xưa trong từng nếp nghề thân thuộc. Đó là những làng nghề lặng lẽ tồn tại giữa nhịp sống đô thị, nơi mỗi thanh âm lao động vẫn ngày ngày kể câu chuyện về truyền thống và ký ức.
Nằm giữa một vùng ven đô năng động, Vĩnh Thịnh hiện lên với nhịp sống chậm rãi, nơi tiếng kim khâu nón vang lên trong những khoảng sân nhỏ. Những cụ già ngồi nép mình dưới mái hiên, tỉ mỉ chăm chút từng đường kim mũi chỉ trên chiếc nón lá mộc mạc. Hình ảnh ấy đã trở nên quen thuộc, âm thầm nuôi dưỡng ký ức của bao thế hệ người dân nơi đây. Vĩnh Thịnh – làng nghề làm nón được trao truyền qua nhiều thế hệ, vẫn đang gìn giữ những thanh âm bình dị của một Hà Nội xưa.
Làng nón Vĩnh Thịnh hôm nay đang dần bước vào guồng quay đô thị hóa. Không gian sản xuất không còn rộng rãi như trước, những khoảng sân lớn dần thu hẹp, nhường chỗ cho nhà cửa và nhịp sống mới. Thế nhưng, ở bất cứ khoảng hiên nào, dưới một tán cây hay một góc sân nhỏ, người ta vẫn bắt gặp hình ảnh những người phụ nữ cần mẫn ngồi khâu nón. Bên mái hiên nhà, trong khoảng không vừa đủ mát và đủ nắng, những đôi bàn tay đã nhuốm màu thời gian vẫn đều đặn đưa kim, se chỉ. Tiếng kim chạm lá, tiếng trò chuyện khe khẽ, tiếng cười của những người thợ già hòa vào nhau, tạo thành một thứ thanh âm rất riêng của làng nghề. Những chiếc nón trắng lấp lánh dưới ánh nắng, phản chiếu niềm vui và sự bình yên trong ánh mắt của những con người gắn bó cả đời với nghề.
Bà Nguyễn Thị Chín - Thôn Vĩnh Thịnh, xã Ngọc Hồi chia sẻ: "Nghề làm nón này là vốn quý từ thời cha ông truyền lại cho đời sau, và chúng tôi cứ thế gắn bó, nối nghiệp cho đến tận bây giờ. Mặc dù thu nhập từ chiếc nón không cao, nhưng với tâm niệm 'đất có nghề', chúng tôi vẫn kiên trì gìn giữ để kiếm thêm đồng rau, đồng muối trang trải cuộc sống. Thực tế, nghề làm nón không mang lại lợi nhuận lớn, nhưng đây là cái nghề truyền thống của quê hương nên chúng tôi vẫn duy trì như một thói quen và trách nhiệm với cội nguồn."
Không chỉ dừng lại ở việc giữ nghề truyền thống, những người làm nón Vĩnh Thịnh hôm nay còn đang mở ra một hướng đi mới cho sản phẩm của mình. Chiếc nón lá không còn đơn thuần là vật dụng che nắng, che mưa, mà đang trở thành một sản phẩm văn hóa gắn với trải nghiệm du lịch và sáng tạo nghệ thuật. Những chiếc nón giờ đây không chỉ giữ màu trắng ngà truyền thống, mà còn được trang trí hoa văn, vẽ phong cảnh, viết thư pháp hay kể những câu chuyện về Hà Nội và đất nước bằng những nét vẽ tinh tế. Từ một vật dụng quen thuộc, chiếc nón đã được nâng tầm thành sản phẩm văn hóa, mang dấu ấn riêng của làng nghề và của Thủ đô.
Chị Vũ Thị Lệ - Thôn Vĩnh Thịnh, xã Ngọc Hồi bày tỏ: "Tại làng Vĩnh Thịnh, nếu như trước đây các bà, các mẹ chỉ làm những chiếc nón trắng truyền thống thì theo thời gian, khi nhu cầu sử dụng nón lá giảm dần, chúng em đã chủ động đổi mới để thích ứng. Hiện nay, chúng em trang trí lên nón những hình ảnh biểu tượng như ngôi sao vàng để giới thiệu về một Việt Nam ngày càng phát triển, hay vẽ thêm phong cảnh quê hương với hình ảnh cô gái mặc áo dài và hàng dừa xanh mướt. Không chỉ dừng lại ở kiểu dáng truyền thống, nón lá bây giờ được đa dạng hóa về kích thước từ nhỏ đến lớn, phù hợp cho cả người lớn, trẻ em và phục vụ mục đích trang trí tại các nhà hàng, khách sạn. Đặc biệt, thay vì chỉ bán trong nước như ngày xưa, sản phẩm nón lá Vĩnh Thịnh hiện đã được xuất khẩu đi rất nhiều nơi trên thế giới."
Giữa một Hà Nội đang đổi thay từng ngày, Vĩnh Thịnh vẫn giữ được vẻ thanh bình của một làng nghề lâu đời. Ở nơi đây, chiếc nón không chỉ là vật dụng trong đời sống thường nhật, mà còn là ký ức, là hồn cốt, là niềm tự hào của người dân làng nghề.
Về với làng Chuông, một làng nghề nằm ở xã Thanh Oai, người ta dễ dàng bắt gặp những mái nhà thấp, những khoảng sân nhỏ, nơi từng chồng nón lá được xếp ngay ngắn. Với nghệ nhân Lê Văn Tuy, người đã có hơn 50 năm gắn bó với nghề, mỗi chiếc nón không chỉ là vật dụng thường ngày, mà còn là ký ức của một thời đã qua.
Giữa bao thăng trầm của thời gian và sự đổi thay của đời sống hiện đại, nghề nón làng Chuông, xã Thanh Oai vẫn được gìn giữ bằng sự bền bỉ và tâm huyết. Trong dòng chảy ấy, nghệ nhân Lê Văn Tuy là một gương mặt tiêu biểu lặng lẽ gắn bó trọn đời với từng vành tre, từng lớp lá để giữ cho hồn cốt nón Chuông không bị mai một.
Làng Chuông (xã Thanh Oai, Hà Nội) là nơi sản phẩm nón lá được làm ra với hồn quê và ký ức về một làng nghề truyền thống. Trước đổi thay của thời đại, những người nghệ nhân nơi đây không chỉ tăng gia sản xuất, mà còn đau đáu giữ lửa nghề mãi sáng.
Cách trung tâm Thủ đô Hà Nội khoảng 30 km, làng nghề làm nón lá truyền thống làng Chuông có tuổi đời hơn 300 năm. Nơi đây mang những nét đẹp hoài cổ của một ngôi làng Việt xưa gắn với nghề làm nón lá nổi tiếng lâu đời. Giữa cuộc sống hiện đại, những người phụ nữ trong làng vẫn ngày ngày ngồi đan từng chiếc nón, gìn giữ nghề truyền thống.
Miến dong làng So (xã Hưng Đạo) từ lâu đã là thương hiệu OCOP nổi tiếng, gắn liền với những câu chuyện lịch sử ngàn năm và là sinh kế bền vững của người dân địa phương.
Ở làng khảm trai Chuôn Ngọ, xã Chuyên Mỹ, Hà Nội, nghề truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ nhờ những người thợ bền bỉ gắn bó với từng đường cưa, nét đục và kỹ thuật khảm xà cừ tinh xảo. Trong số đó, nghệ nhân Nguyễn Thanh Tuấn, với gần nửa thế kỷ gắn bó và rèn luyện đặc biệt với kỹ thuật khảm truyền thần. Thế nhưng, hành trình tìm người trẻ nối nghiệp để giữ lửa nghề truyền thống vẫn là một bài toán trăn trở của anh.
Cách trung tâm Hà Nội khoảng 20km, làng gốm cổ Kim Lan nằm cạnh trung tâm gốm sứ sôi động Bát Tràng đến nay vẫn giữ được vẻ bình lặng và nét đẹp truyền thống riêng. Trải qua nhiều biến đổi của thời gian, những người thợ, người nghệ nhân nơi đây vẫn ngày ngày bền bỉ gìn giữ nghề truyền thống của cha ông.
Ứng dụng khoa học công nghệ đang mở ra những hướng sản xuất mới trong nông nghiệp Hà Nội, giúp các hợp tác xã nâng cao năng lực sản xuất, phát triển những sản phẩm có giá trị kinh tế và đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường. Thông qua Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) nhiều cơ sở đã chú trọng đầu tư chế biến, hoàn thiện sản phẩm và xây dựng thương hiệu.
Tối 23/10, tại sân vận động Vạn Điểm, xã Phú Xuyên, Lễ hội vinh danh làng nghề xã Phú Xuyên và Tuần lễ quảng bá nông sản – đặc sản vùng miền Hà Nội năm 2026 đã chính thức khai mạc. Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong dự lễ khai mạc.
Không chỉ dừng lại ở một nghề thủ công đòi hỏi sự kiên nhẫn và sáng tạo, làm gốm đang trở thành trải nghiệm văn hóa "hút" giới trẻ Hà Nội. Việc tự tay biến khối đất sét thô sơ thành sản phẩm mang dấu ấn cá nhân mang đến góc nhìn mới mẻ về nét nghề truyền thống giữa lòng đô thị.
