Nghệ thuật biểu diễn hiện đại đang không ngừng làm mới các chất liệu di sản, để di sản văn hóa - lịch sử hàng nghìn năm của cha ông trở nên gần gũi, hấp dẫn hơn với công chúng. Tuy nhiên, làm mới thế nào để không mất đi bản sắc và được công chúng hưởng ứng, đón nhận?
Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với nghệ sĩ Hồng Hoa, Biên kịch - Tổng đạo diễn vở ca kịch “Hùm thiêng Yên Thế” về chủ đề: “Phát huy giá trị lịch sử - văn hóa trong nghệ thuật biểu diễn đương đại”.
Phóng viên: Xin cảm ơn Biên kịch - Tổng đạo diễn Hồng Hoa đã nhận lời phỏng vấn với Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội. Trước hết xin được chúc mừng chị và ekip đã công diễn thành công vở ca kịch “Hùm thiêng Yên Thế”. Câu hỏi đầu tiên xin được hỏi Biên kịch - Tổng đạo diễn Hồng Hoa: Chị đánh giá như thế nào về sự đón nhận của công chúng với vở diễn này?
Biên kịch - Tổng đạo diễn Hồng Hoa: Tôi tin rằng trong không khí của ngày hội, công chúng luôn mở lòng đón nhận mọi đề tài nghệ thuật, nhưng ' Hùm thiêng Yên Thế ' mang trong mình một sứ mệnh đặc biệt hơn thế. Vở diễn không chỉ là một tiết mục giải trí, mà còn là nhịp cầu đưa thế hệ trẻ thâm nhập sâu sắc vào những giá trị văn hóa và bề dày lịch sử của vùng đất địa linh nhân kiệt này.
Từ bức tranh tổng thể về lịch sử vùng miền, khán giả sẽ được tiếp cận gần gũi hơn với những tượng đài anh hùng cụ thể như thủ lĩnh Hoàng Hoa Thám. Khi vở diễn được công diễn, tôi hoàn toàn tin tưởng vào sự đón nhận nồng nhiệt của nhân dân, bởi lẽ, họ sẽ được tái ngộ với những hình tượng thân thuộc như 'cụ Đề', 'bà Ba' và khí phách hiên ngang của nghĩa sĩ Yên Thế ngay trên sân khấu. Khi người dân nhìn thấy hơi thở lịch sử của chính cha ông mình được tái hiện sống động, tình yêu và sự tự hào dân tộc sẽ tự khắc được khơi dậy mạnh mẽ.
Phóng viên: Việc phát huy những giá trị văn hóa, lịch sử trong nghệ thuật biểu diễn đương đại là chủ đề được giới chuyên môn và công chúng rất quan tâm, bởi lẽ kho tàng văn hóa lịch sử của dân tộc ta rất đồ sộ, trải dài qua hàng nghìn năm. Từ kinh nghiệm thực tiễn của vở ca kịch “Hùm thiêng Yên Thế”, theo Biên kịch Hồng Hoa, chúng ta cần những điều kiện gì để các tác phẩm đó có thể đến gần hơn với công chúng?
Biên kịch - Tổng đạo diễn Hồng Hoa: Để một tác phẩm nghệ thuật thực sự thành công, tôi tin rằng điều kiện tiên quyết chính là tình yêu của người nghệ sĩ. Phải tìm thấy tình yêu tự thân đủ lớn để tác phẩm có thể chạm đến trái tim công chúng; đó chính là bảo chứng cho chất lượng và linh hồn của nghệ thuật. Bên cạnh tâm huyết của người sáng tạo, sự đồng hành của cộng đồng và xã hội chính là bệ phóng giúp tác phẩm lan tỏa rộng rãi hơn, đặc biệt là trong kỷ nguyên số với vô vàn phương tiện tiếp cận hiện đại.
Đối với những người làm công tác tổ chức và dàn dựng như chúng tôi, sự ủng hộ và đồng thuận của địa phương nơi mình đặt chân đến có ý nghĩa sống còn. Quy trình của chúng tôi luôn bắt đầu bằng việc thâm nhập, tìm hiểu sâu sắc văn hóa vùng miền trước khi bắt tay vào sáng tạo. Khi địa phương cảm nhận được tình yêu chân thành của nghệ sĩ và tác phẩm truyền tải được giá trị cốt lõi của vùng đất đó, sự cộng hưởng này sẽ tạo nên sức mạnh vô cùng lớn. Chính sự giao thoa giữa tâm huyết nghệ sĩ và sự ủng hộ của địa phương là "chìa khóa" quan trọng nhất để đưa tác phẩm đến gần hơn với công chúng và sống mãi trong lòng nhân dân.
Phóng viên: Có thể nói, thời gian gần đây, khán giả rất yêu thích những tác phẩm nghệ thuật mang tính lịch sử và văn hóa dân tộc. Vậy theo chị, làm thế nào để dung hòa giữa yếu tố truyền thống và hiện đại trong các tác phẩm nghệ thuật?
Biên kịch - Tổng đạo diễn Hồng Hoa: Để kiến tạo một tác phẩm ca kịch lịch sử tầm vóc, chúng tôi xác lập ba trụ cột sáng tạo cốt lõi.
Thứ nhất là kịch bản: Đứng trước kho tàng dữ liệu lịch sử đồ sộ, người biên kịch phải có bản lĩnh chắt lọc những giá trị tinh túy và đặc trưng nhất, vừa đảm bảo tính chân xác của sử liệu, vừa tạo nên sức sống cho hình tượng nghệ thuật.
Thứ hai là ngôn ngữ âm nhạc: Đây là bài toán đòi hỏi tư duy sáng tạo đột phá của nhạc sĩ. Thách thức lớn nhất chính là sự hòa quyện nhuần nhuyễn giữa cấu trúc âm nhạc bác học phương Tây với linh hồn âm nhạc dân gian truyền thống. Sự giao thoa này giúp tác phẩm vừa mang tầm vóc hiện đại, vừa giữ được nét gần gũi, thân thuộc với tâm thức người Việt.
Thứ ba là nghệ thuật dàn dựng và biểu đạt: Khi đưa tác phẩm lên sân khấu, mọi yếu tố từ phục trang, đạo cụ đến ngôn ngữ hình thể phải lột tả được cái 'thần' của vùng đất và thời đại đó. Việc kết hợp chặt chẽ giữa tính truyền thống bản địa với các giải pháp công nghệ sân khấu đương đại chính là chìa khóa để tạo nên một tác phẩm nghệ thuật toàn diện, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của công chúng hôm nay.
Phóng viên: Xin cảm ơn Biên kịch - Tổng đạo diễn Hồng Hoa.
Vở kịch Điều còn lại do Nhà hát Kịch Việt Nam thực hiện sau nhiều năm vắng bóng trên sân khấu kịch, nay đã trở lại trong chương trình Sân khấu truyền hình của Đài Hà Nội, mang đến cho khán giả cơ hội gặp lại một tác phẩm giàu chiều sâu tư tưởng, thấm đẫm giá trị nhân văn.
Năm 2025 trở thành cột mốc quan trọng của Nhà hát Kịch Việt Nam, ghi dấu sự bứt phá mạnh mẽ với nhiều thành tựu, giải thưởng cao quý, khẳng định vị thế kịch nói khi giá trị truyền thống được khơi dậy, tỏa sáng trong đời sống hiện đại.
Năm 2026, Nhà hát Kịch Việt Nam sẽ dàn dựng thêm một số vở diễn kinh điển của Việt Nam và thế giới, các vở diễn chính luận, chính kịch có chiều sâu tư tưởng, giá trị thẩm mỹ cao, cùng các vở diễn đương đại, dân gian, nhằm đưa nghệ thuật kịch nói đến gần hơn với khán giả trong và ngoài nước.
Chính thức công diễn vào ngày 16/3 tại Lễ kỷ niệm 142 năm khởi nghĩa Yên Thế (1884-2026), vở ca kịch "Hùm thiêng Yên Thế" đang nhận được nhiều đánh giá cao từ giới chuyên môn khi lần đầu tiên tái hiện những trang sử hào hùng của Cuộc khởi nghĩa Yên Thế trên sân khấu. Vở diễn hứa hẹn sẽ là cầu nối đưa lịch sử đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Từ những dãy núi trùng điệp, những cột mốc thiêng liêng nơi địa đầu Tổ quốc đến nhịp sống bình dị của đồng bào các dân tộc vùng biên, mỗi khuôn hình là một câu chuyện về vẻ đẹp đất nước, con người Việt Nam. Cuộc thi và Triển lãm ảnh nghệ thuật cấp Quốc gia “Tự hào một dải biên cương” lần thứ IV là hoạt động có ý nghĩa sâu sắc nhằm tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên, những giá trị văn hóa đặc sắc tại các vùng biên giới.
Không sử dụng những chất liệu cầu kỳ, nghệ sĩ Nhật Bản Kito Kengo đã lựa chọn cách tiếp cận gần gũi, đưa những đồ vật quen thuộc vào một không gian sắp đặt mới, khơi gợi sự tò mò và khả năng khám phá của người xem, đồng thời tạo nên một không gian giao thoa văn hóa Việt - Nhật đầy thú vị thông qua triển lãm mang tên “Huyễn sắc xoay vần”.
Từ ngày 13 - 29/11 tới, Hà Nội sẽ trở thành không gian sáng tạo đa sắc màu với hàng loạt hoạt động nghệ thuật, thiết kế, triển lãm và trải nghiệm văn hóa đặc sắc trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 với chủ đề "Thăng Long Kẻ Nghệ".
Người dân Hà Nội sẽ có cơ hội thưởng thức một chương trình nghệ thuật quy mô lớn chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam vào tháng 11 tới. Đáng chú ý, hơn 38.000 vé miễn phí dự kiến được phát hành, tạo điều kiện để đông đảo công chúng trực tiếp hòa mình vào ngày hội văn hóa tại Thủ đô.
Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” sẽ diễn ra từ ngày 13/11 đến 29/11/2026 mở không gian thử nghiệm các mô hình sáng tạo, kết nối di sản, làng nghề, cộng đồng và doanh nghiệp, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô. “Thăng Long Kẻ Nghệ” vì thế không chỉ kể câu chuyện về những nghề làm nên bản sắc Hà Nội, mà còn đặt ra cách để di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại.
Từ ngày 13 đến 29/11, sẽ diễn ra Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” trên phạm vi toàn thành phố. Lấy di sản làm nguồn lực, lễ hội hướng tới kết nối nghề truyền thống, cộng đồng và doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô.
