Phố bắt đầu ngày mới bằng những sắc hoa thuỳ mị trong chợ hoa Quảng Bá. Đường Âu Cơ tươi xinh màu sắc trong tia nắng dịu nhẹ chưa vương mùi bụi khói. Tâm thức anh chợt lạc về câu chuyện em nói với anh ngày xưa khi anh cùng em ngang qua đoạn đường này.
Em nhắc về truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ rời xa nhau bởi nỗi nhớ non cao, biển sâu nhưng đôi mắt, trái tim vẫn dõi theo nhau. Em hứa, chúng mình sẽ mãi mãi bên nhau dẫu điệp trùng non cao hay thẳm sâu biển cả. Con đường xưa, kỷ niệm cũ, lời em nói như vẫn còn đây chỉ có em là không trở về bên anh. Những ngày Hà Nội chuyển mùa, một mình anh lẻ bước ngắm phố hoa.
Ngày ấy, anh từ miền cao nguyên đá về Hà Nội trọ học. Chiếc ba lô bạc màu kỷ vật từ đời lính làm hành trang. Khi ấy, em đã là cô sinh viên khoác chiếc áo xanh tình nguyện.
Cánh cổng trường thênh thang khiến một người từng rèn luyện trong quân ngũ như anh cũng cảm thấy đôi chút e dè. Nhưng nhìn vào đôi mắt em anh thấy vững niềm tin theo đuổi ước mơ.
Em là con gái gốc Hà Nội giản dị trong tà áo dài trắng tinh khôi, chiếc cặp da, mái tóc đen buông ngang vai mỗi ngày tới giảng đường. Còn anh đến lớp cũng giản dị trong bộ quần áo lính.
Chúng mình thường gặp nhau trong thư viện nên cảm mến nhau từ những trang sách. Buổi chiều anh đưa em về nhà trên con đường nồng nàn hương hoa sữa. Em nói về những trang sách viết về những địa danh lịch sử. Chính vì em yêu những địa danh lịch sử nên em đã đưa anh đi thăm những luỹ thành ngàn năm không phai dấu của kinh đô.
Ngày chúng mình đến Hoàng Thành Thăng Long. Em nhắc về những triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn... Đất nước từng trải qua biến cố thăng trầm, ngai vàng bao lần đổi chủ nhưng dòng máu lạc hồng vẫn bừng sáng trong mạch rồng tiên. Gươm báu đã trả Đức Long Quân nhưng hai chữ "thuận thiên" vẫn khắc trong tâm thức dòng máu lạc hồng để tiếp nối những cuộc "trường kỳ kháng chiến".
Một lần đến thăm nhà tù Hoả Lò em đã khóc ướt vai áo anh khi nhìn những bức tượng mô phỏng sự giam cầm hà khắc trong buồng giam lạnh lẽo. Cố nội em và những chiến sĩ cách mạng kiên trung đã hi sinh tại đây, tên tuổi họ vẫn lưu trong sử sách. Anh muốn nói một điều gì đó nhưng đôi khi sự im lặng là cách sâu thẳm nhất để chúng mình sẻ chia cùng nhau những đau thương.
Một buổi chiều trên cầu Long Biên, hoàng hôn buông, sông Hồng màu tím biếc như những cánh hoa lưu ly. Anh đan bàn tay chai sạn của anh vào bàn tay nhỏ bé của em. Anh nói về sông Hồng trên quê hương anh. Nơi đó, sông Hồng e ấp bên những dãy núi cao nhưng dòng chảy nơi thượng nguồn chẳng đủ sức níu giữ phù sa cho mạch đá xanh màu diệp lục. Đôi tay cha anh chai sần vì khuân vác những tảng đá, đôi vai mẹ gùi đất lấp đầy những mạch đá. Sông Hồng ưu ái vùng kinh đô hơn bằng những dòng phù sa đỏ nặng bồi lấp bến bờ. Nên ven sông những vườn hoa mùa nối mùa điểm tô sắc màu cho Hà Nội xinh tươi bằng những phố hoa.
Từ những vườn hoa ven sông những bông hoa toả đi khắp những phố phường. Những cánh hoa nhỏ bé mang đến cho lòng người những nỗi nhớ chênh chao!
Anh dừng bên một sạp hoa lựa chọn những bông lưu ly đẹp nhất. Ngày mai, tròn một năm em rời xa anh. Cô sinh viên y khoa vào miền Nam chống đại dịch và mãi mãi không trở về bên anh.
Anh nhớ có lần bên giếng Ngọc trong thành Cổ Loa. Anh đùa rằng sẽ may tặng em chiếc áo lông ngỗng để khi mình xa nhau anh sẽ luôn tìm thấy em.
Năm tháng trôi qua, anh vẫn đi tìm hình bóng em trên những phố hoa. Nhưng chỉ thấy những bông hoa sữa vương vấn trên vai.
Thấm thoắt, ngoại tôi đã về miền mây trắng đoàn tụ với ông bà tổ tiên được mười sáu năm rồi. Từ ngày ngoại mất, số lần tôi theo mẹ về quê chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Mỗi năm tới ngày giỗ ngoại, tuy không nói ra nhưng tôi cảm nhận được nỗi buồn nghẹn lại trong lồng ngực mẹ nếu năm đó mẹ không thể sắp xếp về quê thắp cho ngoại nén hương.
Thuở bé, mỗi lần được nằm gối đầu lên đùi mẹ, lắng tai nghe những giai điệu trong trẻo mà sâu lắng từ những câu hát ầu ơ quen thuộc, lòng tôi mỗi lúc ấy đều cảm thấy dễ chịu và ấm áp lạ thường. Sau này, khi năm tháng trôi đi, bôn ba trên khắp các nẻo đường xuôi ngược, hễ vô tình được nghe thấy thứ âm thanh giản dị và thân thương ấy, thì những ký ức tuổi thơ trong tôi lại nối tiếp theo tiếng hát tìm về.
Chiến tranh đã lùi vào dĩ vãng. Trên những mảnh đất bom đạn ngày xưa, cỏ đã tô xanh màu máu đỏ. Màu xanh của hòa bình. Cỏ đã đắp da thịt lên vết thương chiến tranh, cỏ đã sống xanh hộ phần người. Nếu có một lần đến thăm nơi đó, xin đừng giẫm chân lên cỏ bởi mỗi một ngọn cỏ là một mặt trời, dưới mỗi ngọn cỏ là một trái tim đỏ thắm.
Tháng Tư, buổi sáng còn vương chút lành lạnh. Một đóa bằng lăng lặng lẽ xòe nở như ngọn đèn tím ở góc sân trường, dịu dàng quá đỗi. Tôi chợt sững người đứng lặng cuối hành lang… Loài hoa tím phơn phớt này, bao giờ cũng dễ khiến lòng người rưng rưng cảm xúc.
"Lòng người đôi khi như suối cạn/Chỉ còn sỏi đá trơ ra". Chẳng nhớ tôi đã đi dọc con suối cạn sau nhà bao nhiêu lần. Mỗi lần đi, lại một lần suy tư về con suối mà mình chưa biết tuổi.
Có những giây phút lòng ta chùng xuống khi nhớ về một khoảng sân cũ, một mùi hương quen và một câu nói đã từng nghe rất nhiều lần trong ký ức. Có lẽ bởi những gì gắn với người mình thương thường không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà còn ở những khoảnh khắc rất nhỏ đã đi cùng ta qua năm tháng.
Có những mùa trong năm chỉ cần một làn gió, một mùi hương hay một vệt nắng cũng đủ đánh thức trong ta cả một miền ký ức. Với mùa thu, có lẽ đó là sắc vàng - màu của nắng hanh, của đồng lúa chín, của những chiếc lá rời cành và cũng là màu của những tháng ngày đã đi qua nhưng vẫn ở lại trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người.
Có những thành phố, người ta yêu bởi vẻ đẹp của nó. Nhưng cũng có những thành phố, người ta thương bởi trong từng con phố, hàng cây, mặt hồ đều có một phần đời mình ở đó. Hà Nội với cô gái tên Nhật Hạ là một thành phố như thế. Một nơi có những điều khiến người ta mệt mỏi, nhưng cũng có những điều rất đỗi dịu dàng khiến ta đi xa rồi vẫn muốn quay về.
Có những thành phố, người ta chỉ cần sống một thời gian là có thể kể vanh vách những con phố, những hàng cây, những món ăn quen thuộc. Nhưng cũng có những thành phố, ta phải đi qua rất nhiều năm tháng, qua những mùa nắng, mùa mưa, qua những cuộc gặp gỡ và chia xa, ta mới dần hiểu vì sao mình thương nơi ấy đến thế. Hà Nội với tôi là một thành phố như vậy.
Có những mùa trăng đi qua từ rất lâu, nhưng mỗi khi nhớ lại, ta vẫn thấy nguyên vẹn một khoảng trời tuổi thơ. Đó có thể là ánh trăng rằm trên mái nhà, là tiếng trống ếch vọng từ đầu ngõ, là chiếc đèn ông sao cha tự làm hay một món quà quê giản dị được mẹ, được bà chắt chiu dành cho con trẻ.
Có những mùa trong năm chỉ cần một chút gió, một vạt nắng hay một mùi hương quen cũng đủ khiến người ta chậm bước. Mùa thu Hà Nội là một mùa như thế. Thu không ồn ào đi qua phố, chỉ khẽ khàng hiện diện trong bầu trời cao hơn, trong ngọn gió se hơn và trong những khoảnh khắc rất đỗi bình thường mà ta bất chợt muốn giữ lại.
