Quy định rõ việc ngân hàng được tự thu giữ tài sản

Sáng 29/5, Quốc hội tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 9, khóa XV với phiên thảo luận sôi nổi về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng . Trọng tâm thảo luận là nội dung đang thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận: quyền thu giữ tài sản bảo đảm để xử lý nợ xấu. Đây không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn đặt ra bài toán về công bằng, minh bạch và nhân văn trong chính sách tín dụng.

Đại biểu Quốc hội cho rằng hiện tại vẫn thiếu cơ chế cưỡng chế hành chính tài sản bảo đảm khi bên bảo đảm cố tình cản trở, không hợp tác việc bàn giao tài sản để xử lý nợ.

Việc luật hóa các quy định từng được thí điểm tại Nghị quyết 42 được nhiều đại biểu đánh giá là bước tiến lớn trong xử lý nợ xấu. Tuy nhiên, không ít ý kiến lo ngại, việc luật trao quyền thu giữ cho tổ chức tín dụng có thể xung đột với quyền sở hữu hợp pháp của người dân, đặc biệt trong các trường hợp có cư dân đang sinh sống tại tài sản bảo đảm.

Đại biểu Trần Thị Thu Đông - Đoàn ĐBQH tỉnh Bạc Liêu nêu kiến nghị: "Quyền cư trú và quyền con người cần được bổ sung điều kiện bảo vệ cư dân sinh sống hợp pháp tại tài sản bảo đảm là nhà ở, tránh bị thu giữ đột ngột, gây ảnh hưởng đến quyền sống và ổn định xã hội; mặt khác hiện còn thiếu cơ chế giám sát khi thu giữ. Đề nghị bắt buộc có sự chứng kiến của đại diện chính quyền địa phương và cơ quan tư pháp trong các trường hợp thu giữ tài sản có yếu tố tranh chấp”.

Đại biểu Nguyễn Hữu Thông - Đoàn ĐBQH tỉnh Bình Thuận nhấn mạnh: "Khoản 5 Điều 198a quy định, trong trường hợp bên bảo đảm không hợp tác hoặc không có mặt theo thông báo của các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức mua bán, xử lý nợ, đại diện UBND cấp xã nơi tiến hành thu giữ tài sản bảo đảm tham gia chứng kiến và ký biên bản thu giữ tài sản đảm bảo. Tôi thấy quy định này chưa phù hợp với Luật Tổ chức chính quyền địa phương, vì luật này không giao trách nhiệm đó cho cấp xã và cán bộ cấp xã cũng không có thẩm quyền cưỡng chế dân sự. Theo tôi, quy định này có thể dẫn đến rủi ro pháp lý trong thực tiễn thi hành”.

Trước những băn khoăn của các đại biểu, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng khẳng định, dự thảo luật đã quy định đầy đủ điều kiện, trình tự thu giữ tài sản, công khai thông tin và yêu cầu quy trình nội bộ minh bạch từ các tổ chức tín dụng.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết: “Để cân bằng quyền lợi của bên vay và tránh lạm dụng, vi phạm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, Luật đã quy định rõ điều kiện, quy trình thu giữ tài sản bảo đảm, thủ tục, trình tự, công khai thông tin... Đồng thời, Luật cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng phải xây dựng quy trình nội bộ rõ ràng, đảm bảo việc xử lý và thu giữ tài sản phải được minh bạch và tuân thủ đúng quy định”. Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục rà soát và sửa đổi các văn bản dưới luật, trong đó có Thông tư 39, để phù hợp với luật sửa đổi sau khi được thông qua. Mục tiêu là tạo hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cả người dân và tổ chức tín dụng.