Quỹ nhà ở quốc gia sẽ vận hành như thế nào?

Quỹ nhà ở quốc gia sẽ hoạt động như một quỹ tài chính ngoài ngân sách có tư cách pháp nhân ở hai cấp Trung ương và địa phương. Quỹ có nhiệm vụ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội để cho thuê và hạ tầng liên quan; tiếp nhận, chuyển đổi công năng tài sản công để tạo lập quỹ nhà; mua, đặt hàng hoặc nhận bàn giao sản phẩm từ doanh nghiệp nhà nước; tiếp nhận nhà tái định cư, tạm cư hoặc mua nhà thương mại cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động thuê. Việc hình thành quỹ sẽ tháo gỡ bài toán nan giải về quỹ đất cho phát triển nhà ở xã hội.

Ông Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cho biết: “Phương án tạo ra nguồn quỹ của Nghị quyết của Quốc hội và các Nghị định Chính phủ chúng tôi đánh giá là khá đầy đủ. Vấn đề bây giờ là thực thi, nhất là quỹ hình thành ở các địa phương, bố trí từ những quỹ đất, từ những dự án có đóng góp lớn, dự án cao cấp, dự án kinh doanh, thương mại… và trích từ các nguồn thu ngân sách".

Một điểm đặc biệt của Quỹ nhà ở quốc gia là ưu tiên phát triển nhà ở xã hội cho thuê. Điều này sẽ tạo ra vòng quay sử dụng hiệu quả hơn. Khi người thuê đã đủ điều kiện mua nhà thương mại, họ sẽ trả lại căn hộ để người khác tiếp tục sử dụng. Cơ chế luân chuyển này giúp tối ưu nguồn lực, mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở và góp phần củng cố nền tảng an sinh xã hội bền vững.

Tiến sĩ, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong nhận định: “Lao động tự do ở một khu vực phi chính thức thường họ có thể chỉ đi theo một thời vụ. Do đó tiếp cận nhà ở thuê là rất tốt và phù hợp với túi tiền của họ. Vì thế trong Quỹ nhà ở quốc gia nên có bộ phận và chủ yếu cho thuê để  tạo ra sự thuận lợi và sự linh hoạt trong quá trình điều chỉnh các sản phẩm nhà ở phù hợp với người dân và cũng đáp ứng nguyện vọng của người dân".

Tuy nhiên, cần phải làm rõ rằng, Quỹ nhà ở quốc gia không chỉ là tạo lập nhà ở, từ việc mua nhà ở xã hội, nhà ở thương mại mà còn gắn với đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Quỹ nhà ở phải nằm trong quy hoạch đô thị, có hạ tầng đồng bộ, giá thuê phù hợp, được coi là tài sản công lâu dài. Vì vậy cần nghiên cứu kỹ lưỡng, bài bản cơ chế vận hành, tránh hình thức.

Tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ khẳng định: "Nếu nhà ở xã hội được xây ở những khu xa trung tâm thì theo tôi là phải xây thành những đô thị nhỏ. Tức là trong đó nó có cả nhà ở, môi trường và an sinh và đặc biệt là trường học và bệnh viện. Vấn đề thứ hai là phải có cái giao thông kết nối rất thuận lợi từ những khu đó vào đến trung tâm của thành phố hoặc là vào các khu công nghiệp, như vậy thì nhờ ở xã hội mới trở nên hấp dẫn".

Có thể thấy, nếu Quỹ nhà ở quốc gia được vận hành đúng chức năng và phát huy hiệu quả, sẽ có nhiều khu nhà ở xã hội cho thuê quy mô lớn, được tổ chức bài bản và có mức giá phù hợp xuất hiện. Những khu nhà như vậy sẽ trở thành lời giải bền vững cho nhu cầu an cư của hàng triệu người lao động.