Giữa những ngày bận rộn, đôi khi điều ta cần chỉ là một khoảng thời gian thật yên, một tách trà thơm và vài phút được sống chậm lại cùng những suy nghĩ của riêng mình. Trong hương trà buổi sớm có thể là ký ức về người thân, là mùi hương của một khu vườn cũ, cũng có thể là niềm vui giản dị khi biết dành cho mình một chút dịu dàng.
Tôi thường dậy sớm. Có lẽ vì tuổi tác, vì công việc, cũng có thể vì đôi khi tôi vẫn viết lách một chút, để những ý tưởng và suy tư cứ theo mình vào cả giấc ngủ. Tôi nhẹ nhàng trở dậy để không làm phiền giấc ngủ của cả nhà, lặng lẽ pha cho mình một ấm trà nóng rồi ra phòng sách, mở cửa sổ ngồi ngắm bên ngoài.
Trời cao nguyên buổi sớm se sắt. Cỏ cây ướt sũng sương đêm. Một cơn gió mang hơi lạnh ùa vào khiến tôi rùng mình, nhưng tôi vẫn thích cảm giác ấy. Tôi cứ mặc cho cái lạnh bao trùm cơ thể trong hương trà ngọt dịu. Lúc này, đêm không còn sâu nhưng vẫn hiện diện khắp nơi. Bóng tối nối dài trong không gian thanh tịnh, thinh lặng đến vô cùng.
Tôi ấp bàn tay nhuốm hơi lạnh vào chung trà để tìm hơi ấm, nhắm mắt cảm nhận mùi hương đang từ từ chảy tràn qua khứu giác, ngấm vào các giác quan, vào từng tế bào cơ thể, len vào tận những ngõ ngách của tâm hồn. Cái lạnh khiến chung trà trước mặt tôi cong mình bốc khói, phả ra làn hơi mỏng tang rồi nhẹ nhàng bay lên, len qua cửa sổ, hòa vào sương khuya ướt đẫm bên ngoài. Chiếc bình đun nước cạnh bên tí tách sôi, góp thêm làn hơi trắng mỏng vào không gian tịch mịch. Khí lạnh khiến trà mau nguội, tôi phải giữ chén trong chiếc kháo ngập nước sôi, thay nước liên tục. Bất giác, tôi nhớ đến dụng cụ giữ ấm ấm trà của ngoại thuở nào. Đó là chiếc bình làm từ vỏ trái dừa, được gọt đẽo phần bên trong cho vừa vặn với ấm trà, thêm chiếc nắp đậy vừa khít bên trên. Đơn giản thôi mà có thể giữ độ ấm cả ngày.
Cứ tờ mờ sáng là ngoại trở dậy. Việc đầu tiên ngoại làm là nhóm bếp, vừa đun nước pha trà vừa sưởi tay cho ấm. Nước sôi lục bục, ngoại rót ra tráng bình, tráng trà xong mới pha. Ngoại uống vài ly cho ấm người rồi bắt đầu những việc lặt vặt trong nhà, ngoài ngõ. Hầu như cả ngày ngoại đều uống trà, hết bình này lại châm bình khác.
Có lẽ thói quen uống trà của tôi bắt đầu từ ngoại. Mỗi khi nghe tiếng ngoại lục cục trong bếp, tôi liền rón rén trở dậy, mở nắp, nhấc chiếc bình rót cho mình một ly. Hồi đầu, vừa nhấp một ngụm, tôi đã nhăn mặt, le lưỡi vì vị chát, vị đắng. Nhưng rồi dần dần quen lúc nào không hay.
Còn nhớ khi ấy ngoại dùng trà Bắc. Tôi nghe chỉ biết vậy, nghĩ chắc do ngoại nhớ quê nên uống trà Bắc để tìm lại nỗi hoài cố xứ, vì ngoại xuôi Nam lập nghiệp đã lâu. Sau này tìm hiểu, tôi mới biết trà Bắc có rất nhiều loại ở những vùng khác nhau. Ngoại nói ngoại thích nhất là trà Thái Nguyên. Ngoại bảo trà này thơm ngon hơn hẳn những loại trà khác.
Trà có màu xanh đen, xoăn chặt. Khi pha, nước trong, màu vàng nhạt, vị chát ngọt, mùi thơm dễ chịu. Thuở xưa nghèo khó, mỗi lần có ai tặng gói trà Thái Nguyên là ngoại quý lắm, cất để dành. Lâu lâu, ngoại mới đem ra pha một ấm, ngồi thưởng từng ngụm nhỏ, vừa kể chuyện đời xưa, đời nay cho đứa cháu gái là tôi loắt choắt bên chân.
Tôi dần lớn lên, uống qua khá nhiều loại trà, cũng không quá cầu kỳ trong việc lựa chọn. Khay trà của tôi thường có sẵn vài loại để chọn ngẫu hứng, có khi tôi uống trà ô long, có khi là trà đen, có khi là trà phổ nhĩ quýt. Loại trà tôi ưa thích nhất là trà quỳnh hoa do tự tay tôi hái, tự tay ướp ủ từ những đóa quỳnh trắng muốt trong vườn nhà. Cây hoa quỳnh nhà tôi đã có từ lâu lắm, do mẹ chồng tự tay trồng, ngày ngày vun xới, chăm bón. Nay mẹ đã về chốn mây ngàn nhưng hoa thì vẫn ở lại, ngạt ngào tỏa hương như một miền hồi ức về mẹ.
Gốc cây giờ đã hóa gỗ, vươn những cành dài bò lên chiếc giàn. Cứ mỗi năm, vào đầu mùa mưa, cây bắt đầu nứt nụ, vươn những búp dài trên chiếc cuống đỏ au. Rồi một tối, những bông hoa đồng loạt bung nở, trắng bừng trong bóng đêm, mang theo hương thơm thanh khiết lan tỏa khắp khu vườn. Khi hoa vừa bung xòe, khoe rõ những đài nhụy bên trong, cũng là lúc hương thơm nồng nàn nhất. Lúc này, tôi hái hoa xuống để giữ được mùi thơm. Cứ mỗi bông hái xuống, tôi cho một nhúm trà xanh đã sấy khô vào bên trong để ướp, dùng sợi dây tước nhỏ từ tàu lá chuối buộc nhẹ để hoa ôm trọn lấy trà. Tôi vẫn dùng trà Thái Nguyên để ủ, như một thói quen đã in sâu trong tiềm thức từ những ngày uống trà cùng ngoại. Lần lượt hết bông nọ đến bông kia, độ vài chục bông như thế. Tôi trải những bông hoa ấp iu lá trà ra chiếc nia, phơi ngoài trời cho chúng thỏa thuê uống sương khuya, tắm gió núi. Sáng sớm hôm sau, khi ánh nắng đầu ngày vừa rục rịch nhô lên, tôi trở dậy, nhẹ nhàng tháo dây, mở từng cánh hoa, trút lớp trà đã ủ vào chiếc lọ gỗ dành riêng để đựng trà. Từng lá trà giờ đã ngấm hương quỳnh thơm ngát. Tôi lấy thêm phần đầu nhụy cho vào khay trà để lưu hương. Vừa làm, tôi vừa hít hà mùi thơm lan tỏa, như một cách tự thưởng cho mình sau một đêm dài loay hoay chờ hoa nở, hái xuống, ướp ủ, phơi sương…Phần hoa quỳnh vừa gỡ ra, tôi đem sao rồi phơi dưới cái nắng, cái gió cao nguyên cho đến khi khô ran, dành làm một loại trà quỳnh hoa khác. Có thể uống riêng, cũng có thể uống cùng các loại trà thảo mộc, tăng thêm vị ngọt và hương thơm dịu dàng.
Có trà ngon rồi, khi pha chế cũng cần tỉ mỉ để giữ được hương vị trà. Tôi dùng nước tinh khiết để pha, không dùng nước máy vì sợ lẫn mùi. Nước được đun từ từ cho tới khi lăn tăn, không để sôi ùng ục. Tôi dùng bình riêng để đun nước, không dùng bình siêu tốc theo thói quen của mình. Tôi sắm cho mình bộ ấm chén tử sa để pha trà cho trọn mùi hương, vì những loại trà tôi thường uống đều là trà ủ, pha trong ấm đất là ngon nhất. Bước đầu tiên của công đoạn pha trà là tráng nước sôi làm nóng ấm trà, tách trà. Sau đó cho trà vào, rót nước vừa sấp mặt, đậy nắp lại, để khoảng vài phút cho lá trà được đánh thức, rồi mới cho thêm nước đầy bình.
Khác với những loại trà mà tôi thường tráng bỏ phần nước đầu tiên, với trà quỳnh hoa, tôi giữ lại phần nước ấy để lưu được trọn vẹn hương quỳnh thơm ngát đã ngấm trong lá trà. Mùi hương ấy thanh dịu từ trong ấm, bung ra khi rót vào tách rồi nhởn nhơ bay lượn khi nâng tách trà lên thưởng thức. Với tôi, đó là một hương thơm đặc biệt, nhẹ nhàng như gió heo may, tinh khiết như giọt sương đêm, ngọt ngào như tia nắng sớm.
Điều tôi thích nhất khi thưởng trà không chỉ là vị trà, hương trà, mà còn là cảm giác yên tĩnh để nhìn sâu vào chính mình. Đó là khoảnh khắc lắng đọng để dòng suy tư được dừng lại, để mọi giác quan được nghỉ ngơi, để đắm chìm trong phút giây tĩnh lặng. Cả một ngày dài tất bật với bộn bề cuộc sống, với công việc, gia đình, chỉ có những giây phút đầu ngày bên tách trà mới thật chậm rãi, ung dung. Khi thưởng trà, tôi thả trôi được mọi trúc trắc, ưu phiền, cảm thấy lòng mình nhẹ tênh, chỉ còn tôi hiện hữu với tách trà ấm nóng.
Tôi cứ ngồi lặng im như thế, cảm nhận hương trà thoang thoảng cho đến khi các giác quan được lấp đầy bởi mùi thơm. Đôi lúc tôi vừa thưởng trà vừa đọc sách, hoặc viết ra những cảm xúc dâng trào trong lòng. Có khi không làm gì cả, chỉ lặng ngắm bầu trời chuyển sắc, ngắm màu đen của bóng tối loãng dần, ngắm mọi thứ lờ mờ trong không gian thanh tịnh, trong hư ảo gió sương, cho đến khi những tia nắng đầu ngày gõ cửa.
Sắc trời dần tỏ. Nắng vàng ấm áp thay cho sương giăng mịt mờ. Chim cất tiếng hót ríu ran. Chú cá vàng trong bể quẫy đuôi bơi lượn. Ngoài kia, phố phường trở mình thức giấc, khua lên những âm thanh vang vọng, tiếng còi xe nhộn nhịp, tiếng người nói lao xao. Lúc này, ấm trà đã cạn nhưng hương trà vẫn còn vấn vít quanh tôi. Hương thơm ấy như bàn tay dịu hiền dắt tôi vào một ngày mới bình yên…
Hoàng Ngọc Thanh
Có những mùa trong năm chỉ cần một chút gió, một vạt nắng hay một mùi hương quen cũng đủ khiến người ta chậm bước. Mùa thu Hà Nội là một mùa như thế. Thu không ồn ào đi qua phố, chỉ khẽ khàng hiện diện trong bầu trời cao hơn, trong ngọn gió se hơn và trong những khoảnh khắc rất đỗi bình thường mà ta bất chợt muốn giữ lại.
Khi nhắc đến hạnh phúc, mỗi người thường hình dung một điều gì đó rất khác nhau. Có người nghĩ hạnh phúc là khi cuộc sống đủ đầy vật chất, có thể đi nhiều nơi, trải nghiệm nhiều điều. Có người lại thấy hạnh phúc đơn giản là có một gia đình êm ấm, con cái ngoan ngoãn, công việc ổn định. Cũng có người tin rằng chỉ cần được sống đúng với những điều mình yêu thích là đã đủ mãn nguyện.
Những ngày giao thoa giữa năm cũ và năm mới bao giờ cũng mang đến một cảm giác rất khó gọi tên. Đó là lúc con người ta vừa muốn bước nhanh hơn một chút, để kịp hoàn thành những điều còn dang dở… lại vừa muốn chậm lại, để được lắng nghe chính mình sau một năm dài nhiều biến động.
Có những cơn bão ập đến thật nhanh, nhưng cũng có những cơn bão đến trong sự tĩnh lặng đến lạ. Trước khi gió nổi, trời thường trong xanh một cách bất thường, biển phẳng lặng như đang giữ lại hơi thở cuối cùng của bình yên.
Từ khoá
Có những cơn mưa đi qua rất nhanh, chỉ đủ làm ướt một khoảng sân, một mái hiên, rồi bất chợt tạnh. Nhưng cũng có những cơn mưa ở lại trong một mùi đất ẩm, một mái hiên cũ, trong ký ức về một người đã xa.
Có những giây phút lòng ta chùng xuống khi nhớ về một khoảng sân cũ, một mùi hương quen và một câu nói đã từng nghe rất nhiều lần trong ký ức. Có lẽ bởi những gì gắn với người mình thương thường không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà còn ở những khoảnh khắc rất nhỏ đã đi cùng ta qua năm tháng.
Có những mùa trong năm chỉ cần một làn gió, một mùi hương hay một vệt nắng cũng đủ đánh thức trong ta cả một miền ký ức. Với mùa thu, có lẽ đó là sắc vàng - màu của nắng hanh, của đồng lúa chín, của những chiếc lá rời cành và cũng là màu của những tháng ngày đã đi qua nhưng vẫn ở lại trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người.
Có những thành phố, người ta yêu bởi vẻ đẹp của nó. Nhưng cũng có những thành phố, người ta thương bởi trong từng con phố, hàng cây, mặt hồ đều có một phần đời mình ở đó. Hà Nội với cô gái tên Nhật Hạ là một thành phố như thế. Một nơi có những điều khiến người ta mệt mỏi, nhưng cũng có những điều rất đỗi dịu dàng khiến ta đi xa rồi vẫn muốn quay về.
Có những thành phố, người ta chỉ cần sống một thời gian là có thể kể vanh vách những con phố, những hàng cây, những món ăn quen thuộc. Nhưng cũng có những thành phố, ta phải đi qua rất nhiều năm tháng, qua những mùa nắng, mùa mưa, qua những cuộc gặp gỡ và chia xa, ta mới dần hiểu vì sao mình thương nơi ấy đến thế. Hà Nội với tôi là một thành phố như vậy.
