Có những thời điểm trong năm, chỉ cần gió se lại một chút, chỉ cần lịch sang tháng Chạp, lòng người đã tự khẽ khàng quay về nơi chốn cũ.
Đó không hẳn là một địa danh cụ thể, mà là một miền ký ức - nơi có căn nhà nhỏ, có ba má, có mùi bếp khói, có cảm giác bình yên mà khi lớn lên rồi, ta mới hiểu là vô giá. Với một người con, mỗi độ Tết đến, hành trình quay về ấy luôn bắt đầu từ trong lòng…
Cũng như nhiều đứa trẻ miền Trung khác, tôi rời quê vào TP.HCM sau khi tốt nghiệp phổ thông. Tôi học hành, đi làm, mong có một công việc ổn định và xây dựng cuộc sống đủ đầy hơn. Rồi thời gian trôi, ai cũng dần yên ổn, ba má cũng vào đây sống cùng con cái. Vậy mà lạ lắm, cứ mỗi lần Tết đến, trong tôi lại dâng lên một nỗi nôn nao rất cũ - chỉ muốn quay về ngôi nhà nhỏ nơi quê xưa.
Tuổi thơ tôi gắn với căn nhà đất đơn sơ, chỗ dột, chỗ ẩm mốc, nền trơn vì nước thấm. Sau trận lụt lớn năm 1999, căn nhà xiêu vẹo ấy không thể đứng vững nữa. Nhà sập. Ba lại tất tả chạy vạy khắp nơi vay mượn để dựng lại mái ấm. Ba trồng hàng bạch đàn trước nhà, mong ngày cây lớn sẽ xẻ gỗ làm nhà. Mỗi mùa bão đến, ba thấp thỏm lo sợ - sợ cây ngã đè nhà, sợ chẳng còn gỗ để dựng mái. Ba còn lên núi, chẻ từng viên đá ong làm móng. Những chiều ba về, người phủ đầy bụi đất, đôi tay phồng rộp rồi chai sần, cứng như chính những viên đá ba đang đẽo. Vậy mà ba vẫn vui, vừa đi vừa lẩm nhẩm đếm xem đã đủ đá cho cái móng nhà chưa.
Đến ngày dựng nhà mới, ba má chạy vay khắp nơi mua xi măng. Ai cũng nghèo, chẳng ai dư dả, ba đành năn nỉ người ta bán chịu, hứa sẽ trả dần từng chút.
Mấy anh em tôi khi ấy còn nhỏ nhưng háo hức lắm. Đứa phụ trộn hồ, đứa bưng gạch, nhẹ việc hơn thì giúp má nấu cơm, pha nước trà cho thợ. Đêm đến, cả nhà lại ngồi chà từng viên ngói cũ để tận dụng. Trong cái nghèo khó ấy, niềm vui giản dị mà ấm áp lạ thường. Tôi hiểu, với ba, ngôi nhà khi ấy không chỉ là chỗ che mưa nắng, mà là tất cả hy vọng, là điểm tựa của cả một đời lam lũ.
Ba má vẫn dặn: đứa nào muốn học, ba má lo; không học thì sẽ vất vả như ba má. Thế là anh em chúng tôi lần lượt rời quê lên thành phố. Ba má cũng rời quê, bươn chải mưu sinh để nuôi con. Những năm ấy, Tết về là điều khiến ba má chạnh lòng nhất. Lo không đủ tiền về quê thắp nhang cho ông bà, lo căn nhà bỏ không cả năm không ai quét dọn, mưa bão tràn vào, bàn thờ lạnh lẽo. Ngôi nhà thiếu hơi người nên xuống cấp rất nhanh. Ba day dứt nhiều lắm, nhưng rồi những tháng ngày gian khó ấy cũng dần trôi qua.
Vài năm trở lại đây, năm nào ba má cũng về quê ăn Tết. Vừa đặt chân tới nhà, ba lại tất bật như chưa từng rời đi. Quét lá sân, lau từng cánh cửa, kỳ cọ từng viên gạch, sửa lại mái ngói bị gió xô lệch, lau dọn bàn thờ, ly hương. Má thì lúi húi trong bếp, nhóm lại cái bếp củi cũ, nấu nồi nước lá thơm lừng. Chỉ cần thế thôi, căn nhà đã sáng bừng, ấm áp như ngày xưa. Dọn dẹp xong, ba lại đi mua hai chậu bông thật lớn. Cứ đủ hai chậu bông đặt trước hiên là ba yên tâm chờ giao thừa.
Tôi cũng thèm được về nhà mỗi dịp Tết . Thèm nằm trên chiếc giường cạnh cửa sổ - nơi anh em tôi từng chen nhau ngủ mỗi tối. Thèm đi chân đất ra sau nhà, cảm nhận nền xi măng còn vương hơi lạnh buổi sớm, nhìn mặt trời chậm rãi lên sau hàng cau cao vút, nghe tiếng gà trống gáy vang đâu đó. Ngồi bên mép giếng, nhớ những ngày thơ bé mấy anh em cùng múc từng gàu nước trong veo tắm chung. Với tôi, Tết chính là chiếc vé trở về tuổi thơ - nơi mọi thứ đều trong trẻo, nhẹ tênh và đầy ắp thương yêu trong căn nhà nhỏ. Mỗi lần về quê, tôi thấy mình như được trả lại một phần bình yên đã bỏ quên giữa nhịp sống vội vàng nơi phố thị. Ngôi nhà ấy, dù cũ dần theo năm tháng, vẫn là nơi tôi thuộc về.
Rồi Tết đi qua. Cả nhà lại gói ghém đồ đạc, đóng cửa cẩn thận trước khi lên xe trở lại thành phố. Mỗi lần kéo cửa, tôi đều ngoái nhìn thêm một lần, như để ghi nhớ hình ảnh ấy mà mang theo. Tôi luôn có cảm giác căn nhà cũng buồn, vì phải ở lại một mình, lặng lẽ chờ ngày chúng tôi quay về. Chúng tôi lại hòa vào guồng quay quen thuộc, mang theo trong tim chút dư âm ấm áp của Tết quê - đủ để đi qua một năm dài, chờ đến ngày trở về lần nữa.
Và tôi biết, dù có đi bao xa, cuộc đời mình vẫn luôn có một điểm tựa dịu dàng mang tên: nhà.
Giữa những đổi thay của cuộc sống, có những giá trị không ồn ào nhưng bền bỉ đi cùng ta suốt đời. Đó là mái nhà cũ, là quê hương, là nơi mỗi mùa Tết về lại mở cửa đón ta bằng sự lặng lẽ và bao dung.
Tư Chí
Có những nỗi nhớ không cần gọi tên. Chỉ một cơn gió lạnh, một buổi chiều chậm bước nơi đất khách, ký ức quê nhà đã lặng lẽ trở về - rất khẽ, nhưng đủ sâu để làm lòng người chùng xuống. Có một mùa đông ở Seoul đã mở ra cả một miền quê xa xôi, nơi tuổi thơ nghèo khó nhưng đong đầy yêu thương.
Có những buổi chiều rời ga, nhìn thành phố lùi xa khiến lòng chùng xuống. Không buồn, không vui, chỉ là cảm giác khó gọi tên của người từng trải, khi hiểu rằng mỗi chuyến đi đều mang theo một cuộc chia ly.
Khi những ngày cuối năm âm lịch dần khép lại, dường như trong mỗi chúng ta lại có một miền ký ức khẽ thức dậy. Đó có thể là mùi khói bếp, là bát canh rau quen thuộc, hay chỉ đơn giản là một sắc màu xưa cũ… Với một người, đó là màu vàng của những bông hoa cải ven sông - thứ màu vàng lặng lẽ mà da diết đến nao lòng.
Có những chuyến đi bắt đầu bằng khát khao khám phá thế giới, nhưng kết thúc lại bằng một cuộc gặp gỡ rất riêng - gặp lại chính mình. Người ta đi thật xa, qua những miền đất lạ, qua những mùa khác nhau của thời tiết và cảm xúc, để rồi chợt nhận ra điều mình tìm kiếm chưa bao giờ ở quá xa.
Tại khu vực hồ Hoàn Kiếm và khu phố cổ Hà Nội đang chuẩn bị chuỗi hoạt động “Tết Việt - Tết phố”, khiến không gian rực rỡ, trải khắp chợ xuân, nhà cổ, đình làng đến các tuyến phố...
Có những cơn mưa đi qua rất nhanh, chỉ đủ làm ướt một khoảng sân, một mái hiên, rồi bất chợt tạnh. Nhưng cũng có những cơn mưa ở lại trong một mùi đất ẩm, một mái hiên cũ, trong ký ức về một người đã xa.
Có những giây phút lòng ta chùng xuống khi nhớ về một khoảng sân cũ, một mùi hương quen và một câu nói đã từng nghe rất nhiều lần trong ký ức. Có lẽ bởi những gì gắn với người mình thương thường không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà còn ở những khoảnh khắc rất nhỏ đã đi cùng ta qua năm tháng.
Có những mùa trong năm chỉ cần một làn gió, một mùi hương hay một vệt nắng cũng đủ đánh thức trong ta cả một miền ký ức. Với mùa thu, có lẽ đó là sắc vàng - màu của nắng hanh, của đồng lúa chín, của những chiếc lá rời cành và cũng là màu của những tháng ngày đã đi qua nhưng vẫn ở lại trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người.
Có những thành phố, người ta yêu bởi vẻ đẹp của nó. Nhưng cũng có những thành phố, người ta thương bởi trong từng con phố, hàng cây, mặt hồ đều có một phần đời mình ở đó. Hà Nội với cô gái tên Nhật Hạ là một thành phố như thế. Một nơi có những điều khiến người ta mệt mỏi, nhưng cũng có những điều rất đỗi dịu dàng khiến ta đi xa rồi vẫn muốn quay về.
Có những thành phố, người ta chỉ cần sống một thời gian là có thể kể vanh vách những con phố, những hàng cây, những món ăn quen thuộc. Nhưng cũng có những thành phố, ta phải đi qua rất nhiều năm tháng, qua những mùa nắng, mùa mưa, qua những cuộc gặp gỡ và chia xa, ta mới dần hiểu vì sao mình thương nơi ấy đến thế. Hà Nội với tôi là một thành phố như vậy.
Có những mùa trăng đi qua từ rất lâu, nhưng mỗi khi nhớ lại, ta vẫn thấy nguyên vẹn một khoảng trời tuổi thơ. Đó có thể là ánh trăng rằm trên mái nhà, là tiếng trống ếch vọng từ đầu ngõ, là chiếc đèn ông sao cha tự làm hay một món quà quê giản dị được mẹ, được bà chắt chiu dành cho con trẻ.
