Về quê tìm lại tiếng ếch đồng năm xưa
PodcastCó những ký ức tưởng chừng nhỏ nhoi nhưng lại neo giữ cả một thời tuổi thơ. Đó có thể là mùi rơm mới, tiếng gió vờn qua đồng nội… hay đơn giản chỉ là tiếng ếch kêu sau mưa.
Khi những ngày cuối năm âm lịch dần khép lại, dường như trong mỗi chúng ta lại có một miền ký ức khẽ thức dậy. Đó có thể là mùi khói bếp, là bát canh rau quen thuộc, hay chỉ đơn giản là một sắc màu xưa cũ… Với một người, đó là màu vàng của những bông hoa cải ven sông - thứ màu vàng lặng lẽ mà da diết đến nao lòng.
Càng gần Tết, lòng tôi lại chộn rộn nhớ quê nhà . Nhớ nhất là màu vàng rực rỡ của những bông hoa cải. Ngày bé, cứ vào những tháng cuối năm, tôi lại theo mẹ gánh gồng, mang hạt giống ra bãi bồi ven sông để gieo cải. Những bước chân nhỏ xíu lấm lem bùn đất, những lần lom khom nhổ cỏ, tưới nước và cả những khoảnh khắc vỡ òa hạnh phúc khi thấy ngồng cải lớn dần, rồi nở ra những bông hoa vàng mỏng manh mà rực rỡ.
Mùa cải quê tôi bắt đầu từ tháng Mười âm lịch, kéo dài đến tận tháng Giêng năm sau. Cải là loài cây ưa lạnh, rất hợp với thổ nhưỡng vùng bãi bồi ven sông. Mỗi nhà được chia một vuông đất, và cứ thế, cả bờ bãi những ngày cuối năm phủ đầy sắc xanh của rau cỏ. Cải bắp, cải bẹ, cải thìa, cải cúc… loại nào cũng quen, cũng gần. Nhưng giữa muôn vàn sắc xanh ấy, tôi chỉ để ý đến cải ngồng - loài cải sẽ nở những bông hoa vàng rất đẹp.
Cải ngồng dễ trồng, chỉ cần bón lót một lớp phân chuồng hoai mục, gieo hạt xuống đất, chẳng mấy chốc cây đã lớn nhanh, lá xanh mướt. Rồi từ giữa thân, những ngồng cải vươn lên, đơm hoa vàng nhỏ xíu, mong manh như cánh bướm. Hoa cải không kiêu sa, không rực rỡ phô trương, mà đẹp theo cách rất riêng - dịu dàng, mộc mạc và chân thành như chính người quê tôi.
Những ngày cuối năm cũng là lúc người nông dân bận rộn nhất. Rau được trồng để bán dịp Tết, mong có thêm đồng ra đồng vào, lo cho cái Tết đủ đầy hơn. Sáng nào tôi cũng dậy thật sớm, theo mẹ ra bờ bãi. Dẫu chẳng giúp được bao nhiêu, chỉ xách vài thùng nước tưới rau, nhưng lòng tôi khi ấy lúc nào cũng ngập tràn niềm vui. Tôi thích nhìn những giọt sương đêm long lanh đọng trên lá cải, trên cánh hoa vàng mới nở. Có lúc nghịch ngợm, tôi ngắt một bông hoa cho vào miệng, sương ướt đẫm bờ môi, quyện cùng mùi hăng nhẹ của cải, để lại trong tôi một cảm xúc ngọt ngào.
Bữa cơm quê ngày ấy, lúc nào cũng có rau cải ngồng. Nhà nghèo, mâm cơm đơn sơ chỉ có rau củ vườn nhà và ít cá tôm chài bắt dưới sông, ao, hồ. Đôi khi chỉ là đĩa cải ngồng xào tỏi với chút cá khô rim mặn ngọt, vậy mà ăn ngon lạ lùng. Lá cải non xanh mơn mởn, mùi hăng hăng, cay nhẹ xộc lên sống mũi. Tôi từng nghĩ chỉ có lá cải mới ăn được, để rồi lớn lên mới hiểu, phần “tinh túy” nhất lại nằm ở chính ngồng cải - giòn, ngọt, hơi nồng, ăn với cơm nóng thì chuẩn vị. Và cứ mỗi lần có rau cải ngồng trên mâm, bữa cơm gia đình tôi lại rộn ràng.
Cuối năm, gió từ sông thổi lên làm những cánh hoa cải rung rinh, mênh mang một miền cảm xúc diệu vợi. Tôi nhớ những buổi chăn bò cùng đám bạn, thả bò dọc triền sông rồi chơi trốn tìm giữa những luống cải vàng ươm. Có người bảo hoa cải không có mùi thơm, nhưng với tôi, khi đi ngang qua những ngồng cải đang nở rộ, khứu giác như được đánh thức bởi một mùi hương rất khẽ - mùi của đất trời, của hương đồng gió nội, của những ngày tháng tuổi thơ trong vắt.
Chúng tôi còn ngắt cải tết thành vương miện, chơi trò cô dâu chú rể giữa cánh đồng vàng rực. Thời chưa có smartphone, ti vi cũng chưa thịnh hành, vậy mà ký ức ấy thật đẹp. Lớn lên rồi mới hiểu, đó chính là khoảng thời gian trong trẻo và hạnh phúc nhất của đời người - cái tuổi vô lo, vô nghĩ, được lớn lên giữa thiên nhiên, giữa yêu thương và sự chở che của quê hương.
Mười tám tuổi, tôi mang theo mối tình đầu vụng dại. Những ngày cuối năm, hoa cải vẫn vàng rực bên bờ bãi, tôi ôm giấc mơ phố thị cùng một tình yêu non nớt và ngọt ngào. Tình đầu rồi cũng dang dở. Mỗi lần chênh vênh giữa đời, tôi lại nhớ về bờ bãi năm xưa, nơi có những cánh hoa cải vàng, để thấy lòng mình như được quê hương ôm ấp, vỗ về.
Thời gian trôi đi, phố thị níu chân tôi suốt bao năm tháng. Nhưng cứ mỗi độ cuối năm, lòng tôi lại chơi vơi. Nhớ hoa cải vàng, nhớ mùi hương dịu nhẹ của đồng quê, nhớ đôi bàn tay mẹ chai sần từng múc nước tưới rau. Năm nào tôi cũng tự hứa sẽ về, để được đứng giữa cánh đồng cải, nghe gió sông vi vu, nhìn hoa nở vàng trong nắng lạnh cuối năm. Nhưng rồi cuộc sống bộn bề cứ cuốn tôi đi, để mỗi mùa hoa cải về, lòng lại thêm một lần da diết nhớ quê.
Có những loài hoa không chỉ nở trên cánh đồng, mà còn nở trong ký ức. Hoa cải vàng không chỉ là sắc màu của đất trời cuối năm, mà còn là hình ảnh của tuổi thơ, của mẹ, của quê hương - nơi dẫu đi xa đến đâu, ta vẫn luôn muốn quay về.
Ngọc Linh
Có những ký ức tưởng chừng nhỏ nhoi nhưng lại neo giữ cả một thời tuổi thơ. Đó có thể là mùi rơm mới, tiếng gió vờn qua đồng nội… hay đơn giản chỉ là tiếng ếch kêu sau mưa.
Xa quê mới thấy giá trị của những điều giản dị: một món canh rau đắng, một ký ức tuổi thơ, một hơi ấm gia đình… tất cả như muốn nói với ta rằng hạnh phúc đôi khi đến từ những điều nhỏ bé nhất và quý giá nhất.
Có những nỗi nhớ không cần gọi tên. Chỉ một cơn gió lạnh, một buổi chiều chậm bước nơi đất khách, ký ức quê nhà đã lặng lẽ trở về - rất khẽ, nhưng đủ sâu để làm lòng người chùng xuống. Có một mùa đông ở Seoul đã mở ra cả một miền quê xa xôi, nơi tuổi thơ nghèo khó nhưng đong đầy yêu thương.
Mỗi độ đông về, những cơn gió lạnh lại đánh thức ký ức. Tôi nhớ bát chè khoai sọ của ngoại, nhớ mùi khoai hấp thơm phức, nhớ ngọn lửa bập bùng trong bếp và nhớ nhất là tiếng ngoại gọi, rất khẽ mà rất ấm: “Về ăn chè nóng đi con!”...
Có những buổi chiều rời ga, nhìn thành phố lùi xa khiến lòng chùng xuống. Không buồn, không vui, chỉ là cảm giác khó gọi tên của người từng trải, khi hiểu rằng mỗi chuyến đi đều mang theo một cuộc chia ly.
Từ khoá
Có những tháng trong năm chỉ cần vừa chạm ngõ đã khiến lòng người xao xuyến. Không hẳn bởi thời tiết hay cảnh sắc đổi thay, mà bởi mỗi mùa đi qua đều có thể đánh thức một miền ký ức. Khi tháng Mười Một đến cùng những cơn gió đầu đông se lạnh, khi cúc họa mi theo những chiếc xe đạp xuống phố, lá bàng chuyển sang sắc đỏ, cũng là lúc có những nỗi nhớ tưởng đã ngủ yên bỗng trở về, dịu dàng mà da diết.
Có những loài hoa chỉ cần nhìn thấy một lần cũng đủ khiến người ta nhớ mãi. Có những miền đất, dù đã rời xa từ lâu, vẫn luôn hiện diện trong tâm trí qua một sắc màu, một mùi hương hay một mùa hoa trở lại. Với những người từng sống ở vùng cao nguyên, có lẽ sắc vàng của hoa dã quỳ chính là một miền ký ức như thế. Một loài hoa không được chăm chút trong những khu vườn sang trọng, chẳng cần ai nâng niu, nhưng cứ mỗi độ cuối thu lại kiêu hãnh bung nở trên những triền đất đỏ, làm bừng sáng cả một vùng trời.
Có những cuộc hẹn chẳng cần một lý do đặc biệt, cũng không cần phải chuẩn bị điều gì cầu kỳ. Đôi khi, chỉ là một buổi chiều chợt muốn gặp nhau, cùng đi qua vài con phố quen, ngồi bên tách trà nóng và kể những câu chuyện thường ngày. Hà Nội vẫn luôn có những góc phố dịu dàng như thế, nơi người ta có thể tạm gác lại những lo toan để sống chậm hơn một chút, lắng nghe nhau nhiều hơn một chút.
Có những thành phố ta yêu không chỉ bởi những con đường đang hiện hữu, mà còn bởi những gì đã lắng sâu trong ký ức. Một tiếng rao quen, mùi hương của một mùa hoa cũ, hay câu chuyện được người thân kể đi kể lại qua năm tháng. Tất cả có thể trở thành những dấu mốc riêng, để mỗi khi nhớ về, ta lại thấy cả một miền thời gian hiện lên. Với Hà Nội, những ký ức ấy còn là sự giao thoa giữa làng và phố, giữa nét xưa cũ và nhịp sống hiện đại.
Có những thành phố, dù không phải nơi ta sinh ra, vẫn có thể trở thành một phần ký ức không thể tách rời. Bởi ở đó, ta đã sống những năm tháng tuổi trẻ, đã đi qua những con đường quen, gặp gỡ những con người thân thương và lưu giữ biết bao câu chuyện của riêng mình. Với Hà Nội, có lẽ tình cảm ấy còn được bồi đắp qua từng lần trở lại, khi thành phố đã đổi thay nhiều, nhưng những ký ức xưa vẫn còn nguyên vẹn trong lòng người.
Có những mùa thu đi qua đã lâu, nhưng mỗi khi trở lại vẫn khiến lòng người xao động. Bởi trong ký ức của mỗi chúng ta, có thể có một mùa thu gắn với cuộc gặp gỡ đầu tiên, một mối tình từng rất đẹp, hoặc một cuộc chia xa mà phải mất rất nhiều năm tháng mới có thể học cách chấp nhận. Đôi khi, chỉ một giai điệu cũ vang lên giữa một buổi sáng bình thường cũng đủ đánh thức cả một miền thương nhớ.