Đây là một câu hỏi rất sát sườn, phản ánh đúng thực tế của nền kinh tế chia sẻ, nơi mà rất nhiều người có thêm những nguồn thu nhập phụ bên cạnh công việc chính. Về nguyên tắc, không ai có quyền ép buộc một cá nhân nào đó phải đăng ký kinh doanh. Việc đăng ký kinh doanh, dù dưới hình thức cá nhân, hộ kinh doanh, hay doanh nghiệp hoàn toàn là một lựa chọn dựa trên sự thuận tiện và chiến lược của chính bạn.
Vậy, nếu một người làm tiếp thị liên kết, có thu nhập 5 triệu đồng một tháng và không đăng ký kinh doanh, nghĩa vụ thuế của người đó sẽ được xử lý như thế nào? Trong trường hợp này, số tiền bạn thu được sẽ được xem là thu nhập cá nhân và phải chịu thuế thu nhập cá nhân .
Điểm mấu chốt là cơ quan thuế sẽ tính thuế dựa trên tổng thu nhập trong năm của bạn từ tất cả các nguồn, không chỉ dựa trên con số 5 triệu đồng mỗi tháng từ công việc tiếp thị liên kết. Mỗi tháng, ví dụ bạn làm việc ở công ty, họ trả lương cho bạn và tạm trích thuế thu nhập cá nhân cho bạn. Sàn thương mại điện tử cũng vậy, để trả cho bạn 5 triệu, số tiền họ tạm trích khoảng gần 600 nghìn đồng. Như vậy, bạn có thể có hai hoặc nhiều nguồn thu nhập khác nhau và mỗi nguồn đều đã được tạm khấu trừ thuế. Khi bạn làm thủ tục quyết toán thuế, mức thuế cuối cùng bạn phải chịu sẽ được tính toán lại dựa trên tổng thu nhập cả năm của bạn theo biểu thuế lũy tiến từng phần. "Lũy tiến" có nghĩa là thu nhập càng cao, phần thu nhập vượt trội đó sẽ chịu mức thuế suất càng lớn.
Một khoản thu nhập phụ khoảng 5 triệu mỗi tháng trong vài tháng, tổng cộng khoảng 20-30 triệu đồng một năm, thường sẽ không tạo ra sự khác biệt quá lớn đến tổng số thuế bạn phải đóng. Thậm chí, một thực tế phổ biến là đối với những người có nhiều nguồn thu nhập ở mức thấp và trung bình và tất cả các nguồn đó đều đã được khấu trừ thuế tại nguồn, sau khi quyết toán thuế cuối năm rất có thể bạn sẽ được hoàn thuế. Điều này xảy ra là do tổng số tiền thuế bạn đã tạm nộp trong năm có thể cao hơn số thuế thực tế bạn phải nộp sau khi tính toán lại theo biểu thuế lũy tiến.
Nhiều người sẽ đặt ra câu hỏi: "Vậy không dại gì phải đăng ký cá nhân kinh doanh hay hộ kinh doanh cho thêm phần phức tạp?". Việc đăng ký và vận hành một hộ kinh doanh hay doanh nghiệp sẽ phức tạp hơn về mặt thủ tục. Nhưng khi quy mô kinh doanh và doanh thu của bạn lớn dần lên, việc đóng thuế theo hình thức cá nhân kinh doanh hay doanh nghiệp sẽ giúp bạn tiết kiệm được một khoản tiền đáng kể so với việc phải đóng thuế thu nhập cá nhân trên toàn bộ doanh thu.
Việc có nên đăng ký kinh doanh hay không và nếu có thì nên lựa chọn loại hình nào là một quyết định mang tính chiến lược. Loại hình nào mang lại lợi ích nhất về thuế, tức là số thuế phải đóng hợp pháp là ít nhất nên được ưu tiên lựa chọn.
