"Ba tuần tuyệt vời, có là tuần tuyệt vời nhất từ trước đến nay, nhưng hôm nay là tuần quan trọng nhất: thuế quan đối xứng! Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại!" – Ông Trump viết trong một bài đăng sáng thứ năm ngày 13/2, với thông điệp đầy cảm hứng và quyết tâm. Tổng thống Trump cũng thông báo rằng ông sẽ tổ chức một cuộc họp báo vào lúc 1 giờ chiều theo giờ miền Đông để chính thức công bố các biện pháp thuế quan mới, đồng thời nhấn mạnh rằng đây là một bước đi quan trọng trong kế hoạch tái xây dựng nền kinh tế Mỹ.
Thuế quan đối ứng: Phương thức thương mại công bằng
Thuế quan đối ứng (hay còn gọi là thuế quan có đi có lại) là một phần trong chiến lược tranh cử của ông Trump và được xem là công cụ nhằm khôi phục sự công bằng trong các mối quan hệ thương mại quốc tế. Ông Trump đã nhiều lần chỉ trích các quốc gia áp dụng mức thuế cao đối với hàng hóa của Mỹ, khiến các doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ phải gánh chịu chi phí cao. Chính vì vậy, chính sách thuế quan đối ứng được coi là một phương thức để cân bằng lợi ích giữa các quốc gia, với nguyên lý “có đi có lại”. Ông Trump đã khẳng định trong một bài phát biểu vào Chủ nhật (10/2) trước đó: "Rất đơn giản, nếu họ tính phí chúng tôi, chúng tôi sẽ tính phí họ."
Đây là một phần trong những cam kết lớn của ông Trump khi ông tái tranh cử, và ông đã tuyên bố rằng chính sách thuế quan này sẽ giúp bảo vệ nền sản xuất trong nước, tạo ra nhiều việc làm hơn và bảo vệ người lao động Mỹ khỏi những tác động tiêu cực của thương mại không công bằng.
Phản ứng từ Nhà Trắng và chiến lược thuế quan
Theo thư ký báo chí Nhà Trắng, bà Karoline Leavitt, ông Trump hoàn toàn tin tưởng vào khả năng thuế quan đối xứng sẽ giúp cải thiện tình hình thương mại và bảo vệ an ninh quốc gia. "Đây là điều mà ông ấy tin tưởng rất rõ ràng, và đây là lý do tại sao Tổng thống muốn áp đặt thuế quan đối xứng," bà Leavitt chia sẻ với các phóng viên. Bà cũng cho biết, chính sách này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho người lao động mà còn giúp củng cố vị thế của Mỹ trên trường quốc tế.
Sự trì hoãn và những dự báo về tác động
Mặc dù thuế quan đối xứng là một phần không thể thiếu trong chiến lược thương mại của Tổng thống Trump, nhưng việc công bố chi tiết về các mức thuế này lại bị trì hoãn. Ban đầu, Tổng thống Trump dự kiến công bố thông tin vào ngày 11 hoặc 12/2, nhưng sau đó thông báo này đã được lùi lại đến thứ Năm (13/2). Các cố vấn kinh tế của Tổng thống Trump, bao gồm ông Peter Navarro và ông Kevin Hassett, đã phát biểu với các phương tiện truyền thông trong tuần này và cố gắng làm dịu kỳ vọng về những kế hoạch của tuần này. Ông Navarro cho biết, thay vì công bố ngay các biện pháp thuế quan cụ thể, thông báo của tuần này có thể chỉ là việc ra lệnh điều tra để xác định cách thức triển khai thuế quan đối xứng.
Các chuyên gia kinh tế cũng lo ngại rằng mức thuế quan mới có thể gây ra những hệ lụy không mong muốn cho nền kinh tế Mỹ. Mặc dù thuế quan là một phần trong kế hoạch của Tổng thống Trump nhằm gia tăng ngân sách quốc gia và tài trợ cho các khoản cắt giảm thuế, nhưng các nhà phân tích cảnh báo rằng người tiêu dùng Mỹ có thể là những người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Tác động của thuế quan đối với người tiêu dùng và nền kinh tế
Theo các nhà kinh tế, thuế quan sẽ dẫn đến việc tăng giá các mặt hàng nhập khẩu, làm tăng chi phí cho các nhà bán lẻ và khiến người tiêu dùng Mỹ phải đối mặt với giá cả cao hơn. Điều này không chỉ gây khó khăn cho các gia đình, mà còn làm giảm sức mua và có thể ảnh hưởng đến sự phục hồi kinh tế sau đại dịch. Mặc dù chính phủ có thể biện minh rằng thuế quan là cần thiết để bảo vệ nền sản xuất trong nước, nhưng các chuyên gia cảnh báo rằng gánh nặng thuế quan có thể cuối cùng đổ lên vai người tiêu dùng, đặc biệt là khi lạm phát bắt đầu có xu hướng gia tăng trở lại.
Trong một bài xã luận gần đây, Wall Street Journal đã chỉ trích chính sách thuế quan của Tổng thống Trump, đặt câu hỏi liệu Tổng thống có hiểu rõ tác động của thuế quan đối với nền kinh tế hay không. Thượng nghị sĩ Cộng hòa ông Mitch McConnell cũng lên tiếng phản đối, cho rằng các biện pháp này có thể gây tổn hại nặng nề cho người dân Kentucky, nơi nền kinh tế phụ thuộc vào các mặt hàng nhập khẩu giá rẻ.
Tác động đối với các quốc gia đang phát triển
Thuế quan đối xứng sẽ ảnh hưởng đặc biệt nặng nề đến các quốc gia đang phát triển, đặc biệt là Ấn Độ, Brazil, Việt Nam và các quốc gia Đông Nam Á, nơi có mức thuế quan chênh lệch lớn giữa hàng hóa của Mỹ nhập khẩu vào các quốc gia này và mức thuế mà Mỹ áp dụng đối với hàng hóa của họ. Dữ liệu từ Ngân hàng Thế giới cho thấy, vào năm 2022, mức thuế quan trung bình của Mỹ đối với hàng hóa nhập khẩu từ Ấn Độ là 3%, trong khi mức thuế của Ấn Độ đối với hàng hóa Mỹ là 9,5%. Điều này có thể gây khó khăn cho các quốc gia này trong việc duy trì và phát triển xuất khẩu vào Mỹ.
Tuy nhiên, với việc Tổng thống Trump có kế hoạch gặp Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi ngày 13/2, hai nhà lãnh đạo có thể sẽ đạt được một thỏa thuận nhằm tránh hoặc trì hoãn mức thuế quan mới đối với hàng hóa xuất khẩu của Ấn Độ. Theo dữ liệu từ Bộ Thương mại Mỹ Năm ngoái, Ấn Độ đã xuất khẩu 87 tỷ USD hàng hóa sang Mỹ, trong khi Mỹ chỉ xuất khẩu 42 tỷ USD hàng hóa sang Ấn Độ.
Tác động đối với chi phí hàng hóa và người tiêu dùng
Một trong những tác động rõ ràng nhất của thuế quan đối xứng là việc làm tăng chi phí các mặt hàng tiêu dùng. Các sản phẩm như găng tay y tế, linh kiện điện tử hay ô tô nhập khẩu từ châu Âu sẽ trở nên đắt đỏ hơn. Các chuyên gia cho rằng nếu người tiêu dùng Mỹ không thể chuyển sang các sản phẩm thay thế rẻ hơn, họ sẽ phải chịu đựng chi phí tăng cao, điều này có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân. Một số sản phẩm như ô tô nhập khẩu từ Liên minh châu Âu có thể phải đối mặt với mức thuế lên đến 10%, trong khi ô tô Mỹ xuất khẩu sang các quốc gia này chỉ chịu thuế 2,5%.
Chuyên gia kinh tế ông Justin Weidner từ Deutsche Bank nhận định rằng, nếu không có các lựa chọn thay thế rẻ hơn, người tiêu dùng Mỹ sẽ phải trả giá cho các biện pháp thuế quan này. Tuy nhiên, điều này cũng phụ thuộc vào khả năng các nhà sản xuất và nhà bán lẻ hấp thụ chi phí mà không chuyển nó đến tay người tiêu dùng.
Như vậy, mặc dù thuế quan đối xứng có thể mang lại lợi ích nhất định cho nền kinh tế Mỹ, nhưng các phản ứng trái chiều từ cả trong nước và quốc tế cho thấy chính sách này có thể có những hệ quả không mong muốn. Việc gia tăng chi phí hàng hóa nhập khẩu có thể làm tổn hại đến người tiêu dùng Mỹ, đồng thời gây căng thẳng trong các quan hệ thương mại quốc tế. Chính sách thuế quan của Tổng thống Trump, mặc dù có thể có tác dụng bảo vệ nền sản xuất trong nước, nhưng vẫn cần được theo dõi và đánh giá kỹ lưỡng trong thời gian tới để đảm bảo rằng lợi ích không bị phơi bày dưới gánh nặng của những chi phí tăng cao.
