Trong cuộc trò chuyện giữa Phan Bội Châu và Nguyễn Sinh Sắc, hai bậc trí giả đã cùng tôn vinh nhân cách của Đào Tấn – vị quan đại thần và nghệ sĩ tuồng lỗi lạc. Họ thống nhất rằng giá trị thực sự của Đào Tấn không nằm ở phẩm hàm, chức tước mà ở khí tiết kẻ sĩ. Qua nghệ thuật tuồng, ông đã khéo léo gửi gắm nỗi đau mất nước, dùng tiếng nói trung nghĩa để phê phán gian thần và thức tỉnh lòng người.
Tác phẩm tái hiện lịch sử bi thương khi triều đình nhà Nguyễn ký hiệp ước bán nước, chấm dứt nền độc lập dân tộc. Trong cảnh quốc nhục, những bài học đau xót từ cụ Nguyễn Sinh Sắc đã gieo vào tâm hồn cậu bé Côn ý thức dân tộc, tinh thần yêu nước và trách nhiệm với vận mệnh đất nước.
Qua lời cụ Cử Sắc, tác phẩm khắc họa ba vua trẻ thời nước mất. Kiến Phúc yếu đuối, Đồng Khánh cầu vinh, còn Hàm Nghi trở thành biểu tượng chí khí, chọn cùng Tôn Thất Thuyết đứng về phía nhân dân chống Pháp.
Từ lòng ngưỡng mộ khí tiết trung liệt của Tôn Thất Thiệp bảo vệ vua Hàm Nghi, Côn sớm bồi đắp tinh thần trung nghĩa, yêu nước. Nhân cách ấy còn hiện lên qua tình bạn trong trẻo, sự chu đáo, che chở dành cho Huệ Minh trên chặng đường gian khó.
Qua mâm cỗ và những câu chuyện của cha mẹ, Côn không chỉ thấu hiểu công ơn sinh thành mà còn sớm nhận ra sự bất công của tư tưởng trọng nam khinh nữ. Dù mẹ là người trực tiếp dạy dỗ những con chữ đầu đời, công lao ấy thường bị xã hội xem nhẹ hơn người cha. Những quan sát tinh tế này đã sớm gieo vào lòng Côn mầm mống về lẽ công bằng và tư tưởng nhân văn tiến bộ.
Sau ngày giỗ, trò chuyện với ông bà Cử Sắc, chí sĩ Phan Bội Châu bày tỏ cảm phục tư chất khác thường của cậu bé Côn; sớm nhận ra ở đứa trẻ thông minh, ham học, giàu lòng yêu nước mầm mống chí khí lớn.
Sáng lộ diện là nạn nhân của một vụ buôn bán trẻ em, khiến vợ chồng Lý Seo Phù vô cùng đau đớn khi nghe cậu bé thuật lại quá khứ cay đắng: mẹ bị người cha nghiện rượu đánh chết, còn bản thân lang thang cơ lỡ trước khi bị một phụ nữ tên Nhung lừa gạt đưa đi. Dẫu sự thật hé mở, Sáng vẫn kiên quyết khẳng định muốn gắn bó trọn đời với bố mẹ nuôi Phù – nơi đã sưởi ấm tâm hồn cậu bằng thứ tình thương chân thành mà người cha ruột nhẫn tâm chưa từng mang lại.
Lý Seo Phù - một trưởng bản người Mông do biến cố bất ngờ mà phải trốn chạy vào rừng sâu. Giữa chốn hoang vu đói rét, bệnh tật và cô độc bủa vây, Phù vẫn day dứt khôn nguôi về gia đình và bản làng. Tác phẩm khắc họa sâu sắc những giằng xé nội tâm, đồng thời tôn vinh sức sống mãnh liệt, tình nghĩa gia đình và vẻ đẹp nhân văn bền bỉ của đồng bào Mông.
Dung kiên quyết đập tan chiếc lồng son gia tộc, từ chối sự sắp đặt để dũng cảm bước đi tìm lại tình yêu đích thực và sự bình yên vốn thuộc về mình. Trớ trêu thay, cái kết mở ra một thực tế phũ phàng khi cô chứng kiến ông Năm – người từng kiên trung qua bom đạn chiến tranh – nay lại gục ngã, trượt dài trong vũng lầy cám dỗ và sự sa ngã chốn Thủy Bình.
Sự sắp đặt hôn nhân của gia đình chẳng khác nào chiếc lồng son giam hãm khát vọng của Dung. Không chịu cam phận cúi đầu trước cuộc sống nhung lụa nhưng vô hồn do cha mẹ áp đặt, với trái tim sục sôi khát khao tự do và tình yêu đích thực, Dung quyết định vùng vẫy phá xiềng xích để tự định đoạt số phận mình.
Thành say đắm Dung đến mức liên tục đến nhà tìm kiếm nhưng lần nào cũng lỡ hẹn, chưa một lần được nói chuyện riêng với cô. Thế nhưng, sự tự phụ khiến anh tự suy diễn rằng Dung cũng có tình cảm với mình và quyết định về thưa chuyện với cha mẹ. Ngộ nhận đơn phương ấy đã vô tình châm ngòi cho một đợt sóng gió mới đổ ập xuống cuộc đời Dung.
Sự xuất hiện của Thành – con trai Bí thư Tám – mở ra chuỗi sự kiện tác hợp duyên nợ giữa hai gia đình có thế lực. Vẻ đẹp mặn mòi cùng sự khéo léo của Dung không chỉ làm xiêu lòng các thanh niên như Thành mà còn khiến các bà mẹ danh giá khát khao nhắm cô về làm con dâu.
