Xuyên suốt cuốn tiểu thuyết "Đảo chìm" của nhà thơ Trần Đăng Khoa là những câu chuyện cảm động về tình yêu Tổ quốc, về tình yêu thương giữa đồng đội với đồng đội, giữa cán bộ với chiến sĩ, thậm chí là tình cảm giữa người lính trên đảo với những cây rau, con vật mà họ chăm sóc, gắn bó sớm hôm. Cuộc sống nơi đảo xa vừa khắc nghiệt, vừa đầy tình đồng đội và những khoảnh khắc hài hước, nhân văn.
Ở phần này, nhà thơ Trần Đăng Khoa đã mang đến cho người đọc một câu chuyện cảm động kể về những hiểm nguy, hy sinh, mất mát mà những người lính đảo phải đối mặt hàng ngày để bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.
Chính trị viên Thuận nghĩ ra cách làm báo tường ba ngày một số để lính đảo có thêm công việc, thêm niềm vui. Việc này khiến Trần Văn Hai (biệt danh "Hai ùm") nổi lên như một chúa đảo nhờ tài làm thơ.
Tiểu thuyết "Đảo chìm" là một trong nhiều tác phẩm gây ra hiện tượng in nối bản, tái bản liên tiếp trong nhiều năm. Tác phẩm ghi lại những câu chuyện về Trường Sa, nơi những người lính ngày đêm đối mặt với những biến động thất thường nhất của biển khơi, nơi chiều dài không bằng một con sóng cả và cuộc sống của người lính trên đảo vẫn vươn lên kiên cường giữa nắng, giữa gió.
Thu trốn sâu vào rừng Hoàng Liên để tránh sự truy đuổi của công an, dân quân và họ Lý sau khi gây ra cái chết cho người họ Giàng. Đêm trước khi đi, anh liều mình về nhà lấy đồ đạc sinh tồn. Thấu hiểu hoàn cảnh ngặt nghèo của chồng, vợ anh lặng lẽ chuẩn bị và nghẹn ngào tiễn anh lên đường trong cuộc chia ly đằng đẵng không hẹn ngày về.
Ân oán giữa họ Giang và họ Lý xuất phát từ tranh chấp đất trồng thuốc phiện và những cuộc trả đũa qua nhiều thế hệ. Mối thù càng sâu sắc khi Phù từng bắt giữ Phần Vương – kẻ buôn thuốc phiện có thế lực. Hành động của Phù vô tình châm ngòi cho tai họa, đẩy cả gia đình và dòng họ vào vòng xoáy nguy hiểm.
Sáng lộ diện là nạn nhân của một vụ buôn bán trẻ em, khiến vợ chồng Lý Seo Phù vô cùng đau đớn khi nghe cậu bé thuật lại quá khứ cay đắng: mẹ bị người cha nghiện rượu đánh chết, còn bản thân lang thang cơ lỡ trước khi bị một phụ nữ tên Nhung lừa gạt đưa đi. Dẫu sự thật hé mở, Sáng vẫn kiên quyết khẳng định muốn gắn bó trọn đời với bố mẹ nuôi Phù – nơi đã sưởi ấm tâm hồn cậu bằng thứ tình thương chân thành mà người cha ruột nhẫn tâm chưa từng mang lại.
Lý Seo Phù - một trưởng bản người Mông do biến cố bất ngờ mà phải trốn chạy vào rừng sâu. Giữa chốn hoang vu đói rét, bệnh tật và cô độc bủa vây, Phù vẫn day dứt khôn nguôi về gia đình và bản làng. Tác phẩm khắc họa sâu sắc những giằng xé nội tâm, đồng thời tôn vinh sức sống mãnh liệt, tình nghĩa gia đình và vẻ đẹp nhân văn bền bỉ của đồng bào Mông.
Dung kiên quyết đập tan chiếc lồng son gia tộc, từ chối sự sắp đặt để dũng cảm bước đi tìm lại tình yêu đích thực và sự bình yên vốn thuộc về mình. Trớ trêu thay, cái kết mở ra một thực tế phũ phàng khi cô chứng kiến ông Năm – người từng kiên trung qua bom đạn chiến tranh – nay lại gục ngã, trượt dài trong vũng lầy cám dỗ và sự sa ngã chốn Thủy Bình.
Sự sắp đặt hôn nhân của gia đình chẳng khác nào chiếc lồng son giam hãm khát vọng của Dung. Không chịu cam phận cúi đầu trước cuộc sống nhung lụa nhưng vô hồn do cha mẹ áp đặt, với trái tim sục sôi khát khao tự do và tình yêu đích thực, Dung quyết định vùng vẫy phá xiềng xích để tự định đoạt số phận mình.
