Để các con có vũ khí đối đầu với thực dân, ông Nguyễn Sinh Sắc quyết định cho anh em Thành học trường Pháp-Việt tại Vinh nhằm thấu hiểu ngôn ngữ và tri thức của họ. Nguyễn Tất Thành hoàn toàn đồng ý với cha, khao khát học hỏi để mở mang đầu óc. Quyết định mang tính bước ngoặt này đã mở ra tư duy xem tri thức phương Tây là công cụ để thấu hiểu kẻ thù và tự cường dân tộc.
Sau biến cố mất người thân, Nguyễn Sinh Cung về quê sống bên bà ngoại và tiếp tục học chữ Hán khi cha mở lại lớp dạy. Vượt qua nỗi đau, Cung nổi bật là một học trò xuất sắc với trí nhớ tuyệt vời và tài đối đáp thông minh, mẫn tiệp.
Sau khi đỗ Phó bảng, ông Nguyễn Sinh Sắc lặng lẽ đưa hai con trai về quê nội làng Sen, gửi con gái cả lại chăm sóc bà ngoại. Sự đồng thuận đầy thấu hiểu, đặt đạo lý lên hàng đầu của bà ngoại và cha không chỉ giúp gia đình vượt qua giai đoạn xáo trộn, mà còn gieo vào lòng Nguyễn Sinh Cung niềm kính trọng sâu sắc về tình cốt nhục và nghĩa đồng bào.
Ghé thăm nhà ông Phó bảng dịp Tết năm 1905, Phan Bội Châu ra một vế đối về chí lớn cứu nước và được cậu bé Cung đối lại vô cùng sắc sảo. Sự thông minh và khát vọng của Cung trong buổi trò chuyện không chỉ làm kinh ngạc bậc tiền bối, mà còn là dấu hiệu cho thấy con đường vạn dặm sau này của Người đang được định hình từ chính hào khí của các sĩ phu quanh mình.
Được cha cho đọc thư từ giữa cụ Nguyễn Thân và Phan Đình Phùng, Nguyễn Tất Thành sâu sắc cảm phục tấm lòng đặt lợi ích nước nhà lên trên cá nhân của cụ Phan. Bài học về khí tiết bất khuất cùng lời giảng giải của cha về lòng trung nghĩa chính là viên gạch tiếp theo định hình nên lý tưởng sống và trách nhiệm phụng sự Tổ quốc của Người.
Cứ ngỡ việc trở lại đúng danh phận Hoàng Lan – tiểu thư nhà ông Năm – sẽ mở ra cuộc đời tươi sáng, nhưng Dung lại rơi vào bi kịch và cay đắng mới. Những tủi nhục, uất hận bủa vây khiến cô đành ngậm đắng nuốt cay ôm lấy một mình, cô độc không thể sẻ chia cùng ai.
Trở về đúng vị trí con gái út ông bà Năm, cuộc sống của Dung sang trang mới với xe hơi, nhung lụa và trang sức đắt giá. Bà Năm ra sức chăm chút vẻ ngoài cho Dung, ép cô xóa bỏ hoàn toàn dấu vết kiếp người ở để tương xứng với thân phận tiểu thư. Dù sống trong nhung lụa, Dung vẫn lạc lõng, không thể thích nghi và lòng cô chỉ đong đầy nỗi nhớ Thu. Cuối cùng, cô quyết định lên đường đi tìm anh.
Sự ra đi đột ngột của Thu để lại trong Dung khoảng trống mênh mông và sự cô độc đè nặng. Vì gánh án oan nghiệt để bảo vệ Dung, Thu đành bất lực rời đi trong đau khổ dù biết sự thật chẳng thể làm sáng tỏ. Vắng bóng người che chở thân yêu, Dung còn lại một mình trôi dạt giữa muôn vàn bất an và đốt nén nỗi đau trong căn nhà ông bà Năm.
Tình cảm giữa Thu và Dung dần đơm hoa khi Dung lớn lên ngày càng phổng phao, xinh đẹp tuyệt vời. Vẻ đẹp quyến rũ của cô khiến Út Trung – con trai ông bà Năm – cũng bị mê đắm và nảy sinh tình cảm. Vì ghen tuông và muốn chiếm đoạt tình cảm của Dung, Út Trung liên tục kiếm chuyện, gây sự và gây hấn gay gắt với Thu.
Dung sang sống tại nhà ông bà Năm – cha mẹ đẻ của cô theo lời dặn cuối đời của bà Mười. Suốt một tháng, cô vắt óc làm việc không ngơi nghỉ để không thấy áy náy với từng bữa cơm nhận được. Trong những ngày tháng tủi phận đó, chú Thu – người làm thân thiết của gia đình – luôn bên cạnh chia sẻ, giúp đỡ cô tận tình, đặt nền móng cho một sự gắn kết đặc biệt giữa hai người.
Ông Năm vì lý tưởng cách mạng đành bỏ lại đứa con thơ, được bà Mười nhận nuôi nấng nên người. Đến tận lúc lâm chung, bà Mười mới hé lộ bí mật xuất thân này. Sự thật khiến cô gái trẻ suy sụp hoàn toàn trong đau khổ: Mẹ nuôi qua đời, cha ruột lại quá xa cách, cô đơn độc rơi vào cảnh hụt hẫng, mất phương hướng giữa cuộc đời.
