Tranh gốm sứ không đơn thuần là một hình thức sáng tạo mà còn là một phần linh hồn của dân tộc, mang trong mình giá trị truyền thống lâu đời.
Dù phải đối mặt với những biến động của thời gian và sự thay đổi không ngừng của xu hướng hiện đại, nghệ thuật tranh gốm sứ vẫn được những nghệ nhân tận tâm gìn giữ, phát huy, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa Việt Nam.
Khác với các loại hình tranh khác, tranh gốm sứ yêu cầu quy trình chế tác công phu và tỉ mỉ. Mỗi tác phẩm đều phải trải qua các bước từ canh đất, tạo hình, trang trí, tráng men và nung ở nhiệt độ cao. Nghệ nhân không chỉ làm việc với bút màu, mà còn phải căn chỉnh nhiệt độ, lượng men để có thể làm ra những tác phẩm hoàn hảo. Là một trong những nghệ nhân đầu tiên phát triển và duy trì loại hình tranh gốm sứ, ông Phạm Văn Hà chia sẻ, trong suốt hơn 25 năm làm nghề, ông đã gặp không ít khó khăn.
Nghệ nhân Phạm Văn Hà - Chủ cơ sở sản xuất tranh gốm sứ Hà Chuyên chia sẻ: “Tranh gốm sứ ở trên mặt phẳng. Chúng ta khi thể hiện bằng những nét bút, bằng sự tối - sáng - gần - xa, người thợ phải được đào tạo và phải hiểu thì mới làm được. Độ khó nữa là nó hay cong vênh, nứt dập, phải tìm chế ra cái xương, nghiên cứu cái xương làm sao phải cứng và khi đổ ra bức tranh to hàng mét hoặc hơn mét là phải có độ phẳng. Tranh phải phẳng, không được cong vênh lên thì mới đạt tiêu chuẩn".
Trong bối cảnh hiện đại, để tác phẩm của mình vừa giữ được nét truyền thống, vừa hợp mắt với thị hiếu người mua là vô cùng khó. Điều này đòi hỏi người nghệ nhân phải không ngừng học hỏi, sáng tạo để bắt kịp xu hướng.
Giữ gìn văn hóa không chỉ dừng lại ở việc tạo ra tác phẩm hoàn hảo nhất mà còn nằm ở việc truyền lửa cho thế hệ mai sau, để những giá trị tinh hoa không bị mai một theo thời gian. Biết là như vậy nhưng để một người trẻ nảy sinh tình yêu với nghề truyền thống, thì người nghệ nhân phải càng thêm tận tụy.
Anh Nguyễn Quang Huy (tỉnh Hưng Yên) cho biết: “Tôi đã theo học thầy Phạm Hà khoảng hai năm. Đầu tiên, tôi làm những sản phẩm nhỏ lẻ, dần dần vào đây, cô chú đào tạo tôi thêm những kiến thức nâng cao để làm những sản phẩm đẹp hơn, kiếm thêm thu nhập kinh tế cao hơn. Cô chú rất tâm huyết với nghề, luôn tìm tòi ra những sản phẩm mới để phát triển cho cửa hàng, cũng như đổi mới cho làng nghề".
Giữ lửa nghề tranh gốm sứ không chỉ là bảo tồn một nghề truyền thống, mà còn là cách giữ gìn văn hóa dân tộc. Khi những nghệ nhân trẻ mang theo nhiệt huyết, kết hợp giữa tính truyền thống và hiện đại, nghề tranh gốm sứ sẽ còn sống mãi và lan tỏa xa hơn trên bản đồ nghệ thuật thế giới.
Với phong cách kết hợp giữa sáng tác phương Tây và hồn cốt văn hóa dân tộc, họa sĩ Nguyễn Hữu Xim đã mang đến cho công chúng yêu mỹ thuật một không gian hội họa mang đậm dấu ấn của cả một đời sáng tạo, cống hiến cho nghệ thuật.
Điểm chung của các hoạt động văn hóa diễn ra tại Hà Nội trong thời gian gần đây đó là được tổ chức tại nhiều không gian di sản như Hoàng Thành Thăng Long, Văn Miếu Quốc Tử Giám, hồ Hoàn Kiếm, Nhà hát lớn,… Việc đưa các hoạt động văn hóa, nghệ thuật đến với những không gian giàu giá trị lịch sử không chỉ tạo thêm trải nghiệm cho người dân và du khách, mà còn mở ra hướng khai thác, phát huy giá trị di sản gắn với đời sống đương đại.
Trong tháng 9 và tháng 10 năm nay, Hà Nội diễn ra nhiều sự kiện văn hóa với quy mô lớn, đa dạng về nội dung và hình thức tổ chức. Từ các chương trình biểu diễn, trưng bày đến những hoạt động trải nghiệm, mỗi sự kiện mang đến một sắc màu riêng, góp phần tạo nên không khí văn hóa sôi động tại Thủ đô.
Là điểm du lịch tiêu biểu của thành phố, Bảo tàng Hà Nội không chỉ là nơi gìn giữ, bảo quản hiện vật, mà còn trở thành không gian trải nghiệm của công chúng mọi lứa tuổi. Dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, một phần ký ức đặc biệt của nhân dân Hà Nội về một thời khói lửa nhưng tràn đầy niềm tin vào tương lai tươi sáng đã mang đến nhiều cảm xúc trong lòng công chúng.
Di sản không chỉ nằm trong những công trình được gìn giữ hay những câu chuyện của quá khứ. Khi được đặt trong những cách tiếp cận mới, di sản có thể trở thành một phần của đời sống đương đại, tạo ra những trải nghiệm mới và mở thêm cơ hội để văn hóa trở thành nguồn lực phát triển.
Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đặt ra yêu cầu đưa văn hóa trở thành sức mạnh nội sinh, nguồn lực cho phát triển. Với Hà Nội, tinh thần ấy đang được cụ thể hóa bằng những cách làm sáng tạo, để phát triển văn hóa không dừng ở khẩu hiệu mà hiện diện và gắn bó chặt chẽ với thực tế cuộc sống.
Hà Nội có một kho tàng di sản được bồi đắp qua hàng nghìn năm lịch sử. Nhưng giá trị của di sản hôm nay không chỉ nằm ở những gì được gìn giữ mà còn ở cách những giá trị ấy bước vào đời sống đương đại, tạo nên những trải nghiệm, sản phẩm và sức hấp dẫn mới cho Thủ đô.
