Tư duy mới trong phát triển nông nghiệp Thủ đô

Tại xã Phúc Thọ, nơi được định hướng phát triển đô thị sinh thái trong tương lai, những mô hình nhà màng, nhà lưới hiện đại đang mở ra cách làm mới. Dưa lưới, nho được sản xuất theo quy trình công nghệ cao. Nhiệt độ, độ ẩm, dinh dưỡng được kiểm soát chặt chẽ. Nhờ đó, sản xuất giảm phụ thuộc vào thời tiết; năng suất ổn định hơn; chất lượng đồng đều hơn; sản phẩm cũng tiến gần hơn tới những chuẩn mực khắt khe của thị trường.

Bà Nguyễn Thị Hiền – Phụ trách kinh doanh nông sản tại Ola Farm – Xã Phúc Thọ cho biết: "Để tối ưu hóa hiệu suất canh tác và thích ứng linh hoạt với điều kiện khí hậu, đơn vị chúng tôi triển khai chiến lược luân canh bài bản theo hai giai đoạn chủ chốt trong năm. Cụ thể, từ tháng 3 đến tháng 12, chúng tôi tập trung nguồn lực vào các dòng cây ăn quả có giá trị kinh tế cao và ưa nhiệt như dưa lưới, dưa vàng và nho. Việc tận dụng khung giờ nắng dài trong giai đoạn này giúp sản phẩm đạt độ đường tối ưu và chất lượng thương phẩm tốt nhất. Ngay sau đó, vào vụ Thu - Đông, doanh nghiệp chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang các loại rau quả xứ lạnh để đáp ứng nhu cầu thị trường dịp cuối năm như cà chua, ớt chuông và dưa chuột baby. Việc luân canh không chỉ giúp đơn vị duy trì chuỗi cung ứng thông suốt quanh năm mà còn là giải pháp kỹ thuật quan trọng để cải tạo đất, cắt đứt vòng đời sâu bệnh và nâng cao tối đa giá trị thặng dư trên mỗi đơn vị diện tích canh tác."

Đô thị hóa diễn ra đến đâu, yêu cầu với nông nghiệp thay đổi đến đó. Giờ đây, nông nghiệp không chỉ cần năng suất cao, cũng không chỉ cần sản phẩm sạch mà còn phải phù hợp với không gian sống, với môi trường, với định hướng phát triển xanh.

Tại xã Phúc Lộc, mô hình rau thủy canh đang cho thấy lời giải rõ hơn cho bài toán này. Không cần nhiều đất nhưng vẫn bảo đảm an toàn thực phẩm. Không lệ thuộc vào cách canh tác cũ nhưng tạo ra sản phẩm phù hợp với nhu cầu đô thị hiện đại.

Anh Lê Đình Mạnh – Chủ cơ sở sản xuất rau sạch thủy canh Tuấn Mạnh – Xã Phúc Lộc chia sẻ: "Mô hình trồng rau sạch trong nhà lưới theo phương pháp hiện đại đã chứng minh hiệu quả vượt trội, không chỉ về năng suất mà còn ở giá trị kinh tế thực tiễn. Cụ thể, trên diện tích 1.000 m², hệ thống này cho sản lượng ổn định từ 2 đến 2,5 tấn rau mỗi vụ, tăng trưởng đáng kể so với phương thức canh tác truyền thống ngoài trời. Đáng chú ý nhất là sự bứt phá về giá trị thương phẩm: Nếu một kg xà lách trồng theo cách truyền thống chỉ dao động từ 10.000 đến 15.000 đồng, thì sản phẩm rau sạch canh tác trong nhà lưới hiện có mức giá từ 35.000 đến 45.000 đồng/kg. Việc áp dụng công nghệ cao không chỉ giúp chúng tôi kiểm soát tối ưu quy trình sinh trưởng, đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm khắt khe mà còn nâng cao giá trị sản phẩm lên gấp 3 lần, mở ra hướng đi bền vững và lợi nhuận cao cho đơn vị."

Không chỉ ở vùng ven, ngay trong lòng đô thị, nông nghiệp truyền thống cũng đang được giữ lại bằng một cách tiếp cận mới. Những vườn bưởi diễn tại phường Phú Diễn vẫn hiện diện giữa tốc độ đô thị hóa. Đó không chỉ là việc giữ một giống cây đặc sản mà là giữ một giá trị bản địa, giữ thương hiệu nông sản gắn với địa danh và giữ cả sinh kế cho người dân ngay giữa một không gian đô thị đang đổi thay từng ngày.

Ông Cấn Đức Dũng – Phó Chủ tịch UBND phường Phú Diễn cho biết: "Dựa trên đặc thù địa hình và tiềm năng phát triển, chúng tôi xác lập lộ trình quy hoạch theo ba phân khu chiến lược cụ thể. Thứ nhất là Phân khu Sản xuất tập trung với quy mô 25 ha, đây là vùng lõi trọng tâm nhằm duy trì và phát triển thương hiệu bưởi diễn thông qua việc áp dụng nghiêm ngặt tiêu chuẩn VietGAP và hệ thống truy xuất nguồn gốc hiện đại. Thứ hai là Phân khu Sinh thái trải nghiệm khoảng 10 ha, được thiết kế để tối ưu hóa giá trị gia tăng của vườn bưởi bằng cách kết hợp giữa sản xuất với các dịch vụ tham quan, giáo dục và du lịch sinh thái. Thứ ba là Phân khu Nông nghiệp đô thị xen kẽ quy mô 16 ha, tập trung vào mô hình hộ gia đình với các sản phẩm rau sạch, hoa và cây cảnh nhằm cải thiện cảnh quan và cung ứng tại chỗ cho cư dân. Việc phân tầng quy hoạch bài bản này không chỉ giúp quản lý hiệu quả nguồn lực đất đai mà còn kiến tạo một hệ sinh thái nông nghiệp đa dạng, bền vững và phù hợp với tiến trình đô thị hóa của Thủ đô."

Từ chọn cây trồng theo nhu cầu thị trường, gắn sản xuất với bao tiêu sản phẩm, đến đầu tư chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, mở rộng xuất khẩu... Hà Nội đang từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế nông nghiệp hiện đại. Đây không còn là câu chuyện của riêng sản xuất mà là câu chuyện của chuỗi giá trị, của tổ chức lại sản xuất, của nâng sức cạnh tranh cho nông sản Thủ đô.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương, năm 2025, tốc độ tăng trưởng GRDP ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản của thành phố ước đạt 3,55%, với tổng giá trị sản xuất theo giá so sánh đạt hơn 44.235 tỷ đồng. Đáng chú ý, cơ cấu ngành tiếp tục chuyển dịch theo hướng nâng cao giá trị, giảm dần phụ thuộc vào sản xuất thô.

Tuy nhiên, để chuyển đổi bền vững, vẫn cần thêm những lực đẩy đủ mạnh. Đó là khoa học công nghệ, là chế biến sâu, là xây dựng thương hiệu, là kết nối thị trường. Khi những mắt xích này được hoàn thiện, nông sản Hà Nội mới có thể đi xa hơn. Không chỉ được mùa mà còn được giá. Không chỉ đứng vững ở thị trường trong nước mà còn đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.