Nghị quyết số 80 “Về phát triển văn hóa Việt Nam” đặt ra kỳ vọng thành phố Hà Nội chủ động gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế văn hóa, biến văn hóa thành năng lực cạnh tranh. Điều này đòi hỏi Hà Nội không chỉ bảo vệ di sản, mà còn đổi mới tư duy khai thác, kể lại những câu chuyện văn hóa Thăng Long - Hà Nội bằng ngôn ngữ sáng tạo, hiện đại.
Hà Nội là địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng di sản văn hóa . Hiện nhiều đơn vị liên tục đổi mới cách tiếp nhận, khai thác di sản trở thành các không gian sáng tạo, là "cửa ngõ mềm" để nhiều du khách bước vào đời sống văn hóa Hà Nội. Tại các di tích danh tiếng của Thủ đô như: Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nhà tù Hỏa Lò, Hoàng thành Thăng Long, Đền Ngọc Sơn, công nghệ đang được tận dụng để làm mới cách tiếp cận và trải nghiệm di sản. Trình chiếu ánh sáng, âm thanh thực tế ảo hay thuyết minh đa phương tiện không chỉ tạo nên hiệu ứng thị giác, mà còn là lời khẳng định di sản không còn là câu chuyện của quá khứ mà chính là chất liệu của sáng tạo hôm nay.
Chị Ngô Thị Thuỳ Dương - Trưởng Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội cho biết: "Đối với sứ mệnh của những người làm văn hóa, việc phát huy giá trị di sản không chỉ nằm ở công tác tu bổ, tôn tạo hay tôn vinh nét đẹp kiến trúc, mà quan trọng là phải khơi dậy được cái 'hồn' bên trong di sản đó. Một trong những giải pháp then chốt chính là tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ. Việc đưa âm nhạc truyền thống vào không gian di tích là một hướng đi thiết thực. Nếu những giá trị này được giới trẻ và đông đảo người dân tiếp cận, ngôi đình của người Việt sẽ thực hiện đúng chức năng nguyên bản của nó: đó là không gian kết nối cộng đồng bền chặt nhất".
Hà Nội cũng là địa phương đầu tiên ban hành Nghị quyết 09 về phát triển công nghiệp văn hóa, mở ra một hướng tiếp cận mới cho di sản. Không dừng lại ở bảo tồn nguyên trạng mà đánh thức giá trị bằng sáng tạo. Với gần 6.000 di tích và nhiều di sản được UNESCO ghi danh, Hà Nội có cơ hội vàng để biến di sản thành sản phẩm sáng tạo, tăng doanh thu du lịch lên 10-15 % và quảng bá hình ảnh Thủ đô ra châu Á cũng như toàn cầu.
Ông Nguyễn Trần Quang - Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội chia sẻ: "Gắn với phát triển công nghiệp văn hóa, chúng ta cần đưa văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh và động lực tăng trưởng cho du lịch. Một trong những giải pháp then chốt để đạt được mục tiêu đó là ứng dụng công nghệ. Nhờ sự hỗ trợ của công nghệ, mỗi điểm đến không chỉ dừng lại ở việc tham quan thuần túy, mà sẽ trở thành một không gian kể chuyện sống động, mang lại trải nghiệm sâu sắc cho du khách".
Năm 2026 đánh dấu giai đoạn Hà Nội mở rộng và nâng tầm Mạng lưới Thành phố sáng tạo, tái sinh các di sản, biến công trình cũ thành không gian văn hóa sống động bằng công nghệ, ánh sáng, số hóa, kết hợp nghệ thuật và thiết kế lấy cộng đồng làm trung tâm để tạo ra ngành công nghiệp văn hóa bền vững. Ông Johnathan Baker - Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam đánh giá, Hà Nội đang chuyển mình mạnh mẽ từ thành phố di sản thành thành phố sáng tạo, vừa giàu bản sắc, vừa có sức cạnh tranh khu vực, biến sáng tạo thành động lực kinh tế từ gốc rễ văn hóa truyền thống.
Những giá trị văn hóa của Thủ đô không chỉ là di sản tĩnh lặng mà đang là một "cú hích" để trở thành động lực kinh tế sống động, từ tĩnh thành động, từ bảo tồn thụ động sang khai thác sáng tạo có kiểm soát di sản, tạo ra sản phẩm kinh tế du lịch hấp dẫn và nâng cao thương hiệu cho thành phố sáng tạo.
Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội đã phối hợp cùng nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc tổ chức chương trình âm nhạc truyền thống "Nhạc Ta Nhà Phố", mang đến một không gian trải nghiệm di sản văn hóa Thăng Long – Hà Nội chân thực và mẫu mực.
Trong dòng chảy nghìn năm của văn hóa Việt Nam, có những hình tượng dân gian không chỉ tồn tại như ký ức mà còn sống động trong đời sống đương đại. Chú Tễu - nhân vật tiêu biểu của nghệ thuật múa rối nước là một hình tượng như thế.
Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới vừa được Bộ Chính trị ban hành được đánh giá là Nghị quyết mang tính đột phá về vai trò của văn hóa trong sự nghiệp phát triển quốc gia, dân tộc, thể hiện tầm nhìn dài hạn và tư duy đổi mới sâu sắc.
Nghị quyết số 80 “Về phát triển văn hóa Việt Nam” đặt ra kỳ vọng thành phố Hà Nội chủ động gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế văn hóa, biến văn hóa thành năng lực cạnh tranh. Điều này đòi hỏi Hà Nội không chỉ bảo vệ di sản, mà còn đổi mới tư duy khai thác, kể lại những câu chuyện văn hóa Thăng Long - Hà Nội bằng ngôn ngữ sáng tạo, hiện đại.
Từ khoá
Với những người con sinh ra và lớn lên ở phố cổ Hà Nội, hồ Gươm vốn dĩ đã quá đỗi quen thuộc nhưng trong những ngày này, không gian di sản ấy lại mang đến một cảm xúc hoàn toàn mới mẻ khi tuyến cầu cạn nghệ thuật mang tên "Dải lụa ký ức" chính thức mở cửa đón người dân và du khách vào trải nghiệm.
Nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, Nhà hát Kịch Hà Nội vừa ra mắt chương trình nghệ thuật “Thời khắc”, mở ra hướng tiếp cận mới khi kết hợp lịch sử, văn hóa, nghệ thuật sân khấu với công nghệ hiện đại, góp phần đưa những câu chuyện của Hà Nội đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là khán giả trẻ.
Điểm chung của các hoạt động văn hóa diễn ra tại Hà Nội trong thời gian gần đây đó là được tổ chức tại nhiều không gian di sản như Hoàng Thành Thăng Long, Văn Miếu Quốc Tử Giám, hồ Hoàn Kiếm, Nhà hát lớn,… Việc đưa các hoạt động văn hóa, nghệ thuật đến với những không gian giàu giá trị lịch sử không chỉ tạo thêm trải nghiệm cho người dân và du khách, mà còn mở ra hướng khai thác, phát huy giá trị di sản gắn với đời sống đương đại.
Trong tháng 9 và tháng 10 năm nay, Hà Nội diễn ra nhiều sự kiện văn hóa với quy mô lớn, đa dạng về nội dung và hình thức tổ chức. Từ các chương trình biểu diễn, trưng bày đến những hoạt động trải nghiệm, mỗi sự kiện mang đến một sắc màu riêng, góp phần tạo nên không khí văn hóa sôi động tại Thủ đô.
Là điểm du lịch tiêu biểu của thành phố, Bảo tàng Hà Nội không chỉ là nơi gìn giữ, bảo quản hiện vật, mà còn trở thành không gian trải nghiệm của công chúng mọi lứa tuổi. Dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, một phần ký ức đặc biệt của nhân dân Hà Nội về một thời khói lửa nhưng tràn đầy niềm tin vào tương lai tươi sáng đã mang đến nhiều cảm xúc trong lòng công chúng.
Di sản không chỉ nằm trong những công trình được gìn giữ hay những câu chuyện của quá khứ. Khi được đặt trong những cách tiếp cận mới, di sản có thể trở thành một phần của đời sống đương đại, tạo ra những trải nghiệm mới và mở thêm cơ hội để văn hóa trở thành nguồn lực phát triển.
