Hà Nội đang đứng trước yêu cầu phát triển mới, khi văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần, mà còn được đặt ở vị trí trung tâm, trở thành nguồn lực và động lực phát triển.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra không chỉ là bảo tồn di sản, mà còn là làm thế nào để những giá trị văn hóa ngàn năm của Thăng Long - Hà Nội có thể “chuyển hóa” thành sức mạnh thực tiễn cho tăng trưởng và phát triển bền vững?
Đây là nội dung chính được phân tích và bàn luận trong Chương trình Thời sự đặc biệt: “Hà Nội: Văn hóa là trung tâm trong chiến lược phát triển” do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện vào tối 29/3 với sự tham gia của hai khách mời: PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội và Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long.
Trao đổi tại chương trình, PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội nhận định: Nghị quyết số 80 là một bước đột phá trong tư duy phát triển văn hóa. Đây là một nghị quyết hành động, bởi các nội dung đều hướng tới triển khai thực tiễn. Bên cạnh đó, Nghị quyết số 80 cũng đề cập rõ các mối quan hệ cần giải quyết, cùng với các chỉ tiêu cụ thể cho phát triển văn hóa đến năm 2030 và tầm nhìn 2045, thể hiện rõ tính thực tiễn và khả năng triển khai.
Để tránh tình trạng “nói nhiều nhưng chuyển động còn chậm” trong thực hiện Nghị quyết - vấn đề nan giải đã tồn tại trong nhiều năm, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, các Nghị quyết cần được thể chế hóa nhanh chóng thành luật pháp và chính sách cụ thể. Đây cũng là lý do để đánh giá cao nỗ lực của Hà Nội khi đã sớm ban hành chương trình hành động riêng, là một trong những địa phương triển khai sớm nhất Nghị quyết 80.
Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, di sản văn hóa, không gian văn hóa không chỉ đẹp về hình thức mà còn cần có sức sống và khả năng thu hút cộng đồng. Ở góc độ văn hóa, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, để các không gian công cộng, đặc biệt là không gian di sản trở nên hấp dẫn với giới trẻ, yếu tố then chốt nằm ở cách tổ chức trải nghiệm.
Không dừng lại ở việc bảo tồn, Hà Nội còn tiên phong trong việc hiện thực hóa các chiến lược phát triển hiện đại. Thành phố đã xác định công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản là nội dung cốt lõi của ngoại giao văn hóa. Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long cho rằng, Hà Nội đang sở hữu những lợi thế đặc biệt mà không phải địa phương nào cũng có: đó là chiều sâu văn hiến, bản sắc văn hóa cùng hệ thống di sản phong phú đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Những giá trị ấy, cùng với yếu tố về con người Hà Nội thanh lịch, sáng tạo, chính là nền tảng quan trọng để Thủ đô có thể phát triển nhanh và bền vững trong công nghiệp văn hóa.
Trao đổi về những điều kiện để văn hóa thực sự trở thành động lực tăng trưởng, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long cho rằng: vấn đề đặt ra trong thời gian tới đó là đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu, đồng thời, chuyển hóa những giá trị thành sản phẩm cụ thể của công nghiệp văn hóa, có khả năng tham gia trực tiếp vào thị trường.
Cụ thể hóa Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị bằng những hành động cụ thể và quyết liệt, Hà Nội đang xác định hướng phát triển mới - nơi văn hóa không đứng phía sau, mà ở vị trí trung tâm của mọi chiến lược dài lâu. Đó là lựa chọn của một Thủ đô không chỉ hướng tới tăng trưởng, hiện đại và hội nhập, mà luôn trân trọng, gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống. Có thể thấy, khi văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, thành nguồn lực nội sinh và thành động lực phát triển thì mỗi bước đi của Thủ đô sẽ không chỉ nhanh hơn, mạnh hơn mà còn bền vững hơn, nhân văn hơn và đậm đà bản sắc Hà Nội.
Nghị quyết số 80 “Về phát triển văn hóa Việt Nam” đặt ra kỳ vọng thành phố Hà Nội chủ động gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế văn hóa, biến văn hóa thành năng lực cạnh tranh. Điều này đòi hỏi Hà Nội không chỉ bảo vệ di sản, mà còn đổi mới tư duy khai thác, kể lại những câu chuyện văn hóa Thăng Long - Hà Nội bằng ngôn ngữ sáng tạo, hiện đại.
Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần, động lực phát triển bền vững và nhấn mạnh vai trò của hội nhập quốc tế trong lan tỏa, làm giàu bản sắc văn hóa Việt Nam. Nếu như trước đây, lễ hội chủ yếu phục vụ nhu cầu tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, thì ngày nay cách tiếp cận đang dần thay đổi, bảo tồn không chỉ để giữ gìn nét đẹp truyền thống, mà còn để phát triển.
Hà Nội đang đứng trước yêu cầu phát triển mới, khi văn hóa không còn chỉ là nền tảng tinh thần, mà được đặt ở vị trí trung tâm, trở thành nguồn lực và động lực phát triển. Vậy, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để những giá trị văn hóa ngàn năm của Thăng Long - Hà Nội có thể “chuyển hóa” thành sức mạnh thực tiễn cho tăng trưởng và phát triển bền vững?
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa đề xuất chọn ngày 24/11 hàng năm là "Ngày Văn hóa Việt Nam". Nếu được thông qua, đây không chỉ là một ngày lễ tôn vinh bản sắc dân tộc, mà còn là dịp để mỗi người dân có thêm thời gian nghỉ ngơi và hưởng thụ các giá trị văn hóa tinh thần.
Với những người con sinh ra và lớn lên ở phố cổ Hà Nội, hồ Gươm vốn dĩ đã quá đỗi quen thuộc nhưng trong những ngày này, không gian di sản ấy lại mang đến một cảm xúc hoàn toàn mới mẻ khi tuyến cầu cạn nghệ thuật mang tên "Dải lụa ký ức" chính thức mở cửa đón người dân và du khách vào trải nghiệm.
Nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, Nhà hát Kịch Hà Nội vừa ra mắt chương trình nghệ thuật “Thời khắc”, mở ra hướng tiếp cận mới khi kết hợp lịch sử, văn hóa, nghệ thuật sân khấu với công nghệ hiện đại, góp phần đưa những câu chuyện của Hà Nội đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là khán giả trẻ.
Điểm chung của các hoạt động văn hóa diễn ra tại Hà Nội trong thời gian gần đây đó là được tổ chức tại nhiều không gian di sản như Hoàng Thành Thăng Long, Văn Miếu Quốc Tử Giám, hồ Hoàn Kiếm, Nhà hát lớn,… Việc đưa các hoạt động văn hóa, nghệ thuật đến với những không gian giàu giá trị lịch sử không chỉ tạo thêm trải nghiệm cho người dân và du khách, mà còn mở ra hướng khai thác, phát huy giá trị di sản gắn với đời sống đương đại.
Trong tháng 9 và tháng 10 năm nay, Hà Nội diễn ra nhiều sự kiện văn hóa với quy mô lớn, đa dạng về nội dung và hình thức tổ chức. Từ các chương trình biểu diễn, trưng bày đến những hoạt động trải nghiệm, mỗi sự kiện mang đến một sắc màu riêng, góp phần tạo nên không khí văn hóa sôi động tại Thủ đô.
Là điểm du lịch tiêu biểu của thành phố, Bảo tàng Hà Nội không chỉ là nơi gìn giữ, bảo quản hiện vật, mà còn trở thành không gian trải nghiệm của công chúng mọi lứa tuổi. Dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, một phần ký ức đặc biệt của nhân dân Hà Nội về một thời khói lửa nhưng tràn đầy niềm tin vào tương lai tươi sáng đã mang đến nhiều cảm xúc trong lòng công chúng.
Di sản không chỉ nằm trong những công trình được gìn giữ hay những câu chuyện của quá khứ. Khi được đặt trong những cách tiếp cận mới, di sản có thể trở thành một phần của đời sống đương đại, tạo ra những trải nghiệm mới và mở thêm cơ hội để văn hóa trở thành nguồn lực phát triển.
