Bên cạnh những cơ hội mở ra, quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực di sản cũng đặt ra không ít thách thức. Công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng một chiến lược phát triển bài bản, đội ngũ nhân lực có chuyên môn và đặc biệt là tư duy đổi mới trong cách xây dựng nội dung.
Bởi suy cho cùng, điều giữ chân công chúng không chỉ nằm ở hiệu ứng hiện đại hay hình ảnh bắt mắt, mà chính là chiều sâu câu chuyện, cách kể hấp dẫn và sự kết nối chân thành.
Tại di tích 48 Hàng Ngang - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bản tuyên ngôn độc lập năm 1945, công nghệ đang được triển khai song song với phương thức trưng bày truyền thống. Bên cạnh hệ thống hiện vật gốc, công nghệ trình chiếu mapping giúp tái hiện không gian căn phòng lịch sử; thực tế ảo VR phục dựng bối cảnh Hà Nội mùa thu năm 1945; cùng với đó là công nghệ hologram trình chiếu tư liệu và bản thảo theo cách trực quan hơn. Sự kết hợp giữa dữ liệu số, ánh sáng và âm thanh đã góp phần làm rõ hơn câu chuyện lịch sử, giúp người xem tiếp cận một cách sinh động và giàu cảm xúc.
Không chỉ dừng lại ở các di tích gắn với dấu mốc lịch sử quan trọng, công nghệ còn đang mở rộng cách tiếp cận di sản tại nhiều không gian văn hóa khác của Thủ đô. Tại Hoàng Thành Thăng Long, trải nghiệm di sản được làm mới thông qua các chương trình trình chiếu quy mô lớn. Lấy cảm hứng từ triều Lý – triều đại khai sáng Thăng Long, chương trình 3D Mapping tại khu vực Đoan Môn đã tái hiện một giai đoạn lịch sử huy hoàng của kinh thành xưa. Những lát cắt như “Thiên mệnh rồng bay”, “Hội quốc an dân”, hay “Dấu ấn di sản triều Lý”… được kể lại bằng sự kết hợp giữa âm thanh, ánh sáng và không gian kiến trúc thực cảnh, giúp người xem chủ động khám phá và cảm nhận lịch sử.
Ông Hà Văn Siêu – Phó Cục trưởng Cục du lịch quốc gia Việt Nam cho biết: "Những giá trị về văn hóa, lịch sử và nhân văn của người Tràng An cần phải được chuyển hóa thành sức hấp dẫn thực sự. Điều này chúng ta vốn đã thực hiện, nhưng khi có sự tham gia của công nghệ, mọi thứ sẽ còn được làm tốt hơn nữa. Một khi du khách cảm nhận sâu sắc được những giá trị đó thông qua các ứng dụng hiện đại, họ sẽ thấy sức lôi cuốn của di sản lớn hơn gấp bội."
Trong bối cảnh chuyển đổi số, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng đang chủ động xây dựng cơ sở dữ liệu mở, từng bước kết nối với hệ thống dữ liệu văn hóa. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái di sản số tại Việt Nam. Bà Nguyễn Thị Thu Hoan - Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho rằng, nhiều hiện vật đã được quét 3D với độ chính xác cao, cho phép tái hiện chi tiết từng hoa văn, vết khắc.
Từ những không gian trưng bày truyền thống, các bảo tàng và di tích tại Hà Nội đang từng bước chuyển mình, trở thành những điểm đến hấp dẫn trong đời sống văn hóa đương đại. Không chỉ dừng lại ở việc lưu giữ hiện vật, chuyển đổi số đang mở ra những cách tiếp cận mới, giúp di sản trở nên sinh động, gần gũi và dễ tiếp cận hơn với công chúng. Khi công nghệ được sử dụng đúng cách để “thổi hồn” vào giá trị truyền thống, di sản không chỉ được bảo tồn, mà còn có thêm sức sống để đồng hành cùng hiện tại và hướng tới tương lai.
Có thể thấy một thực tế là, trong tiến trình số hóa di sản, các thiết chế văn hóa, đặc biệt là hệ thống bảo tàng, đang có những bước chuyển mình rõ rệt. Không chỉ là nơi lưu giữ và trưng bày hiện vật, bảo tàng ngày nay đang từng bước ứng dụng công nghệ để đổi mới cách tiếp cận, hướng tới việc tạo ra những trải nghiệm trực quan, sinh động hơn cho công chúng.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, di sản văn hóa vốn được lưu giữ qua nhiều thế hệ cũng đang đứng trước một yêu cầu mới: phải được bảo tồn và được sống trong đời sống đương đại.
Nhờ ứng dụng công nghệ kết hợp với các hoạt động giáo dục, trải nghiệm, các điểm đến văn hóa - lịch sử trên địa bàn Thủ đô ngày càng gia tăng sức hút đối với du khách.
Trong dòng chảy chuyển đổi số, các bảo tàng không còn chỉ là nơi lưu giữ hiện vật, mà đang trở thành không gian trải nghiệm sống động. Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, công nghệ số đang từng bước “đánh thức” những giá trị nghệ thuật, đưa di sản đến gần hơn với công chúng.
Người dân Hà Nội sẽ có cơ hội thưởng thức một chương trình nghệ thuật quy mô lớn chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam vào tháng 11 tới. Đáng chú ý, hơn 38.000 vé miễn phí dự kiến được phát hành, tạo điều kiện để đông đảo công chúng trực tiếp hòa mình vào ngày hội văn hóa tại Thủ đô.
Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” sẽ diễn ra từ ngày 13/11 đến 29/11/2026 mở không gian thử nghiệm các mô hình sáng tạo, kết nối di sản, làng nghề, cộng đồng và doanh nghiệp, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô. “Thăng Long Kẻ Nghệ” vì thế không chỉ kể câu chuyện về những nghề làm nên bản sắc Hà Nội, mà còn đặt ra cách để di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại.
Từ ngày 13 đến 29/11, sẽ diễn ra Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” trên phạm vi toàn thành phố. Lấy di sản làm nguồn lực, lễ hội hướng tới kết nối nghề truyền thống, cộng đồng và doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô.
Lấy cảm hứng từ truyền thuyết "Sơn Tinh - Thủy Tinh", chương trình nghệ thuật thực cảnh “Hào khí Lạc Hồng” đưa khán giả trở về với những giá trị cội nguồn và sức mạnh đoàn kết cộng đồng. Tại đây, sự kết hợp hài hòa giữa âm nhạc, ánh sáng, diễn xuất cùng công nghệ trình diễn tiên tiến sẽ hòa quyện tạo nên một câu chuyện nghệ thuật đầy xúc cảm.
Hà Nội không chỉ được nhớ bởi những con phố thân quen mà còn bởi nếp sống thanh lịch, phong vị ẩm thực và những câu chuyện đã đi cùng năm tháng. Và gần 40 năm qua, nhà báo, tác giả Vũ Thị Tuyết Nhung đã bền bỉ lưu giữ những giá trị ấy qua trang viết và tư liệu về văn hóa, đời sống Thủ đô.
Hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026) và 280 năm ngày sinh Tiến sĩ Ngô Thì Nhậm, sáng 28/10, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Tiến sĩ Ngô Thì Nhậm và truyền thống khoa bảng dòng họ Ngô Thì làng Tả Thanh Oai (Hà Nội)”.
