Chuyển văn phòng đăng ký đất đai về xã

7 giờ sáng, bãi xe của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai Châu Đức đã kín chỗ. Bên trong, người dân đứng ngồi chật kín hành lang, nhiều người phải chờ ngoài sân để nộp hồ sơ. Chi nhánh này phụ trách 6 xã thuộc TP.HCM, trung bình mỗi ngày tiếp nhận hơn 300 hồ sơ liên quan đến đăng ký, sang nhượng và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Ông Thái Tăng Lâm - Giám đốc Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai Châu Đức cho hay: “Để giải quyết khối lượng hồ sơ lớn đang tiếp nhận, chi nhánh đã đề xuất Giám đốc Văn phòng Đăng ký đất đai hỗ trợ thêm nhân viên thời vụ. Bên cạnh đó, chi nhánh cũng vận động viên chức, người lao động tăng cường làm việc vào ngày thứ Bảy, Chủ nhật và ngoài giờ hành chính".

Đề xuất chuyển chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai về cấp xã đang nhận về được nhiều ý kiến, do đất đai là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến quyền lợi người dân và mọi hoạt động kinh tế - xã hội. Hiện cả nước có khoảng 703 chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai đang hoạt động ổn định với khối lượng công việc rất lớn. Nếu chuyển chức năng này về cấp xã khi cơ sở dữ liệu, hạ tầng và nhân lực chưa sẵn sàng, hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính sẽ khó được đảm bảo.

Ông Đỗ Đức Đôi - Nguyên Phó vụ trưởng Vụ Thông tin và Đăng ký đất đai, Bộ Tài nguyên và Môi trường chia sẻ: “Quan điểm của tôi là chỉ nên có một hệ thống văn phòng đăng ký đất đai thống nhất. Tương tự, mỗi cấp hành chính cũng chỉ cần một văn phòng, nơi nào có nhiều biến động giao dịch thì có thể mở thêm chi nhánh để hỗ trợ. Trong lịch sử lập pháp, Luật Đất đai năm 2003 ban đầu được trình với mô hình một cấp, sau đó quyết định áp dụng hai cấp. Đến năm 2013, chúng ta lại nhập về một cấp và chính thức hóa trong Luật Đất đai năm 2014 là chỉ có một cấp. Do đó, nếu hiện nay chúng ta muốn quay lại mô hình hai cấp, cần phải tiến hành đánh giá kỹ lưỡng và toàn diện trước khi đưa ra quyết định".

Trong khi đó, ở cấp xã, phường, bộ máy hành chính vốn đang phải đảm nhiệm hàng loạt đầu việc từ an sinh, trật tự đô thị đến giải quyết thủ tục dân sinh. Việc bổ sung thêm các nghiệp vụ chuyên sâu như đăng ký, chỉnh lý hay cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sẽ tạo áp lực lớn về nhân sự, chuyên môn và thời gian xử lý hồ sơ, những yếu tố mà hiện nay cấp xã chưa có đủ điều kiện để đáp ứng.

Tiến sĩ Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM cho biết: “Việc chuyển đổi mô hình để phù hợp với chính quyền hai cấp là điều cần thiết. Tuy nhiên, chúng ta phải xây dựng một lộ trình rõ ràng cho quá trình này. Ưu tiên hàng đầu là việc chuyển đổi dữ liệu quốc gia. Chúng ta cần hoàn thiện cơ sở dữ liệu về các thửa đất, bao gồm thông tin về đất và chủ sở hữu trên từng thửa. Sau đó, tích hợp dữ liệu này với VNeID theo cam kết của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Đây chính là vấn đề then chốt để thực hiện thành công việc chuyển đổi".

Luật sư Hoàng Thị Thu - Giám đốc Công ty Luật HTVN cho hay: “Hiện tại, hệ thống quy định pháp luật Việt Nam – bao gồm luật, các văn bản dưới luật và văn bản hướng dẫn – vẫn còn nhiều sự chồng chéo và chưa được hoàn thiện. Trong bối cảnh đó, nếu chúng ta thay đổi mô hình quản lý khi mà các quy định pháp luật chưa được điều chỉnh đồng bộ, hệ thống dữ liệu chưa được thông suốt, và ngay cả việc kết nối thông tin giữa UBND cấp xã với văn phòng đăng ký đất đai trên cả nước vẫn chưa được thực hiện xong, thì việc chuyển đổi ngay lập tức là khá vội vàng. Do đó, việc xây dựng một lộ trình rõ ràng là điều bắt buộc".

Cải cách là cần thiết nhưng mọi thay đổi phải dựa trên pháp lý, dữ liệu và năng lực thực tế. Việc chuyển văn phòng đăng ký đất đai về cấp xã nếu thiếu chuẩn bị đồng bộ có thể gây xáo trộn và ảnh hưởng quyền lợi người dân trong thời điểm hiện nay.