Có lẽ ai trong chúng ta cũng mang theo một mùa gió lạnh đầu đời - nơi ký ức neo lại, để mỗi khi gió về, lòng ta lại dịu xuống, hiền hơn, sâu hơn và biết yêu thương nhiều hơn.
Chiều nay, khi những bản tin thời tiết nhắc đến đợt gió lạnh đầu mùa đang dần tràn về, tự nhiên tôi thấy lòng mình chùng xuống: không hẳn là buồn, cũng chẳng rõ vui; chỉ là một cảm giác bồi hồi rất khó gọi tên - như thể có ai đó vừa khẽ mở cánh cửa ký ức, để một miền xưa cũ nhẹ nhàng bước ra…
Gió lạnh đầu mùa - với nhiều người - có lẽ là khoảng thời tiết đẹp nhất trong khoảnh khắc giao mùa từ Thu sang Đông. Trời vẫn còn nắng, nhưng là thứ nắng đã dịu lại, đủ ấm để ta thấy mình được chở che. Đi giữa mênh mang ánh sáng, da thịt vẫn cảm nhận rõ ràng cái se sắt mơn man của không khí. Trên cao, mây trắng lững lờ, không nhiều, như vài nét chấm phá tiễn bước nàng Thu đi nốt đoạn đường cuối cùng.
Người ta vẫn bảo, một mùa Đông lạnh giá thì cái lạnh đầu mùa chính là khởi nguyên; là tiền đề để những nỗi nhớ âm thầm kéo dài…
Mẹ tôi từng nói: cái lạnh đầu mùa khiến cảnh vật trở nên nên thơ hơn: đóa cúc vàng trước hiên nhà, đơn sắc thôi mà bỗng kiêu hãnh lạ thường. Tôi mỉm cười với ý niệm đẹp đẽ ấy của mẹ. Nhưng trong tôi, gió lạnh đầu mùa lại gợi về một khoảng sân nhỏ - nơi trước ngày gió mùa về vài hôm, dường như chứa đựng cả một thế giới sắc màu thân thương: màu của mẻ khoai mẹ tranh thủ phơi nắng, chuẩn bị đổ vào chum sành; màu nâu trầm của những thanh củi khô, có thanh còn bám rêu xanh sau mùa mưa ngâu tháng Tám; rồi màu của chăn chiên, màn tuyn, áo ấm, khăn choàng… được mang ra hong nắng. Những sắc màu ấy - tưởng rất đỗi bình thường - mà sao nhớ đến nao lòng.
Gió lạnh đầu mùa còn làm tôi nhớ đến bóng dáng tất tả của cha. Từ sáng sớm đến chiều muộn, cha luôn tay với những tấm phên, tấm liếp che chắn cho căn nhà chính, rồi đến chuồng lợn, chuồng gà. Ngày ấy, nhà tôi nghèo lắm. Đông về, gió thông thốc thổi qua những vách nứa trét bùn đất. Mái tranh lợp rạ mong manh, cứ đến mùa lạnh là tả tơi. Vòng đời của mái lá ngắn ngủi, nên trước mỗi đợt gió mùa, cha lại cật lực bồi thêm phên liếp, mong giữ ấm cho cả nhà.
Và tôi nhớ - rất nhớ - chiếc đệm rơm ba kết, nơi trú ấm độc nhất vô nhị của gia đình. Một chiếc nệm mà suốt đời này tôi chẳng thể nào quên. Nằm trên đệm rơm, phía trên trải chiếu cói, tai vẫn nghe tiếng xào xạc của rơm cọ vào nhau. Trong cái lạnh se sắt của gió mùa, mùi rơm rạ, bùn đất quê hương vẫn thoang thoảng - ấm áp vô cùng.
Gió lạnh đầu mùa cũng khiến tôi thương hơn những năm tháng học sinh nghèo miền núi. Con đường đến trường dường như dài thêm một chút, bước chân nặng trĩu vì sương sớm bám đầy. Thương vô cùng những nỗi lo rất “người lớn” của những tâm hồn còn bé bỏng: Đông tới rồi, không có áo ấm thì phải làm sao? Không có chăn, khăn, tất ấm thì biết chống chọi thế nào với giá lạnh?
Ngày ấy, chúng tôi đến lớp chỉ với manh áo cộc. Gió lùa qua lớp học, đứa nào đứa nấy run lên bần bật. Mùa đông chưa đến hẳn mà nỗi sợ đã lặng lẽ hiện hình. Tôi vẫn nhớ “sáng kiến” của các thầy cô: giờ ra chơi tranh thủ nhóm lên một bếp lửa nhỏ. Cả thầy và trò quây quần bên nhau, bên ánh lửa tí tách, kể chuyện, hát hò, cười nói. Trong đôi mắt của lũ học trò nghèo, ngọn lửa nhỏ ấy không chỉ xua đi giá lạnh - mà còn thắp lên rất nhiều hy vọng về một ngày mai tươi sáng hơn.
Gió lạnh đầu mùa… nghe như nỗi nhớ xót xa của những ngày xưa cũ ùa về. Mỗi đợt gió là một sợi ký ức, khiến lòng ta ngổn ngang hoài niệm. Ừ thì, dặn lòng cất nó vào một ngăn ký ức đẹp. Bởi cuộc sống là chuỗi ngày đan xen đủ đầy sắc màu: buồn - vui - hạnh phúc - và cả những nỗi đau cần được đi qua. Chỉ khi biết chắt chiu, kiên nhẫn và không ngừng vươn lên, ta mới mong chạm tới ánh sáng của riêng mình.
Đêm nay, tôi thiếp đi trong giấc ngủ, cuộn tròn trong chăn ấm, mà lòng vẫn thao thiết nhớ về một miền ký ức xa xôi - nơi có gió mùa dịu ngọt của những ngày xưa yêu dấu…
Ninh Lê
Tháng Mười Hai khẽ gõ cửa phố phường, gió lạnh lướt qua hàng cây trút lá, quán cà phê cũ mờ sương. Không ồn ào, không vội vã, tháng cuối năm đến lặng lẽ, khiến người ta chùng bước nghĩ về một năm sắp qua.
Giữa cái lạnh se sắt của Hà Nội, những món ăn nóng hổi dường như trở thành hơi ấm quen thuộc, gắn bó trong đời sống của người dân Thủ đô.
Có những buổi sáng mùa đông tưởng như rất bình thường, vậy mà chỉ một khoảnh khắc nhỏ thôi cũng đủ khiến ta lặng đi, rồi bất giác thấy lòng mình ấm áp hơn rất nhiều.
Mùa đông không chỉ là mùa của nỗi buồn, mà còn là mùa của lắng đọng - để tâm hồn được nghỉ ngơi, được thanh lọc và sẵn sàng cho một khởi đầu mới.
Từ khoá
Có những vùng đất, ta chẳng sinh ra ở đó, cũng không sống ở đó đủ lâu để gọi là quê hương. Vậy mà mỗi khi một mùi hương quen thuộc thoảng qua, lòng lại bất chợt hướng về. Với Hà Nội, có người nhớ những con phố cổ, có người thương cái se lạnh của mùa thu. Còn với Trang Lê, nỗi nhớ bắt đầu từ hương hoa sữa. Một mùi hương có thể khiến người ta yêu một thành phố đến thế nào?
Có lẽ, người ta thương Hà Nội nhất là vào những ngày mùa thu đang chín. Không ồn ào, không phô trương, mùa thu len lỏi vào lòng người bằng những điều rất đỗi bình dị. Một làn sương mỏng trên mặt hồ, một vệt nắng nghiêng qua mái phố, một mùi hương bất chợt thoảng trong gió… Tất cả hòa vào nhịp sống thường ngày, khiến người ta dù đang vội vã cũng muốn chậm lại đôi chút, để cảm nhận và để thương.
Có những mùa thu không bắt đầu bằng sắc vàng của lá hay những cơn gió heo may tràn qua phố. Đôi khi, mùa thu chỉ khẽ chạm vào lòng người qua một vạt cỏ may bên đường, qua những bông hoa nhỏ bé vẫn bền bỉ đón nắng, chờ mưa và âm thầm nở giữa đất trời.
Hà Nội những ngày này đang vào thu, nồng nàn trong hương hoa sữa, dịu dàng với những bông ngọc lan và man mác trong từng chiếc lá đang đổi màu.
Có những cuộc chia xa, ban đầu người ta còn đếm từng ngày, từng tháng, rồi từng mùa đi qua. Đến một lúc nào đó, ngay cả thời điểm bắt đầu xa nhau cũng trở nên mơ hồ. Chỉ biết đã lâu lắm rồi, lâu đến nỗi những điều từng tưởng không thể quên nay cũng nhạt dần như dấu chân trên bãi cát sau một đêm thủy triều lên rồi xuống. Vậy mà đôi khi, giữa một buổi chiều rất đỗi bình thường, lòng bỗng nghe xao xác.
Có những nơi chốn tưởng chừng bình dị, vậy mà khi đi xa, ta mới nhận ra nơi ấy đã cất giữ cả một miền thương nhớ. Một mái nhà xưa, hàng tre trước ngõ, hay chiếc giếng cũ nơi bao người từng gặp gỡ, chuyện trò… Tất cả có thể đã lùi xa theo năm tháng, nhưng chỉ cần một lần nhớ lại, những hình ảnh thân thương ấy lại hiện về nguyên vẹn.
