Hà Nội đang chuẩn bị gì cho nguồn nhân lực khoa học công nghệ? | Hà Nội tin mỗi chiều

Suy cho cùng, khoa học và công nghệ chỉ có thể bứt phá khi được dẫn dắt bởi đội ngũ con người đủ năng lực, được trọng dụng và có không gian cống hiến thực chất.

Tinh thần này chính là hạt nhân của Nghị quyết số 57-NQ/TƯ của Bộ Chính trị – văn kiện xác lập khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực trung tâm của tăng trưởng, đồng thời khẳng định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển bền vững. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các đô thị ngày càng dựa trên tri thức và công nghệ, Nghị quyết 57 đặt ra yêu cầu cấp bách: phát triển mạnh nguồn nhân lực khoa học – công nghệ , thu hút và trọng dụng nhân tài, gắn nghiên cứu với thực tiễn và thị trường.

Bám sát tinh thần đó, Hà Nội xác định phát triển đội ngũ trí thức, chuyên gia và nhà khoa học là nhiệm vụ then chốt để hiện thực hóa chiến lược đổi mới sáng tạo.

Hiện Hà Nội là địa phương có lực lượng nhân lực khoa học – công nghệ lớn nhất cả nước, khoảng 80.000 người. Hàng nghìn giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ và các nhà khoa học đầu ngành đang hoạt động trên hầu hết lĩnh vực khoa học, công nghệ, y tế, kinh tế và giáo dục. Đây là lực lượng nòng cốt trong nghiên cứu, đào tạo nhân lực chất lượng cao và nâng tầm năng lực cạnh tranh của Thủ đô.

Những năm gần đây, Hà Nội liên tục dẫn đầu Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương, thu hút vốn FDI công nghệ cao lớn nhất cả nước ba năm liên tiếp. Thành phố bố trí khoảng 4% chi ngân sách, tương đương hơn 9.000 tỷ đồng năm 2026, cho khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nguồn lực đã có, quyết tâm đã rõ, nhưng bài toán con người vẫn là khâu quyết định.

Thực tiễn cho thấy một nghịch lý: tiềm năng nhân lực lớn, nhưng khai thác chưa hiệu quả. Văn kiện Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố thẳng thắn chỉ ra: phát triển và ứng dụng khoa học – công nghệ còn hạn chế; cơ chế, chính sách chưa hoàn thiện; doanh nghiệp chưa tham gia mạnh mẽ vào nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Trong lĩnh vực nhân lực, số lượng tăng nhưng chất lượng chưa đồng đều; thiếu chuyên gia giỏi, nhà khoa học đầu ngành ở nhiều lĩnh vực trọng điểm; thiếu các tập thể khoa học mạnh dẫn dắt nghiên cứu tầm quốc tế. Liên kết giữa Nhà nước – nhà trường – nhà khoa học – doanh nghiệp còn lỏng lẻo, khiến nhiều nhiệm vụ nghiên cứu xa rời nhu cầu thực tiễn, sản phẩm chậm ứng dụng.

Đặc biệt, chính sách thu hút nhân tài thời gian qua chưa đạt kỳ vọng. Chế độ đãi ngộ chưa đủ cạnh tranh, thủ tục hành chính rườm rà, môi trường khu vực công thiếu linh hoạt khiến Hà Nội chưa thu hút được nhiều chuyên gia đầu ngành và nhà khoa học trẻ tài năng.

Một năm sau khi triển khai Nghị quyết 57, Hà Nội đã thể hiện rõ sự chuyển đổi tư duy: từ “giữ người” sang “trọng dụng người tài”, lấy hiệu quả cống hiến làm thước đo.

Nghị quyết 34/2025/NQ-HĐND của HĐND thành phố ra đời như bước cụ thể hóa trực tiếp tinh thần Nghị quyết 57 và Luật Thủ đô 2024. Hà Nội mở rộng đối tượng thu hút tới chuyên gia Việt Nam trong và ngoài nước, chuyên gia quốc tế có trình độ cao; áp dụng hình thức hợp tác linh hoạt, không bắt buộc làm việc toàn thời gian trong khu vực công.

Cách trả công cũng thay đổi: tiền lương, thù lao thỏa thuận theo năng lực và hiệu quả công việc, tiệm cận cơ chế thị trường quốc tế. Các chuyên gia được hỗ trợ toàn diện điều kiện làm việc, phòng thí nghiệm, thủ tục hành chính, sinh sống cho gia đình. Đồng thời, trao quyền chủ động lựa chọn chuyên gia cho người đứng đầu đơn vị sử dụng.

Không chỉ “mời về”, Hà Nội còn tạo không gian để người tài phát huy giá trị. Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với đại học, viện nghiên cứu và Khu công nghệ cao Hòa Lạc đang hình thành. Cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học – công nghệ gắn với sản phẩm đầu ra, sàn giao dịch công nghệ, doanh nghiệp spin-off và quỹ đầu tư mạo hiểm mở thêm “đất diễn” cho đội ngũ trí thức.

Đáng chú ý, thành phố đang chuẩn bị tuyển chọn Tổng công trình sư và Kiến trúc sư trưởng trong các lĩnh vực khoa học – công nghệ và chuyển đổi số nhằm tìm những “nhạc trưởng” đủ tầm dẫn dắt các chương trình lớn, đúng tinh thần Nghị quyết 57: có chiến lược, có con người dẫn dắt, có cơ chế bảo đảm thực thi.

Từ những chuyển động chính sách trên có thể thấy, Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 57: coi con người là trung tâm của phát triển khoa học – công nghệ; chuyển từ cơ chế hành chính sang cơ chế linh hoạt; từ mời gọi hình thức sang tạo điều kiện cống hiến thực chất.

Nguồn lực tài chính đã được bố trí. Hệ sinh thái đang hình thành. Cơ chế đã mở. Điều còn lại là tổ chức thực hiện quyết liệt để đội ngũ trí thức, nhà khoa học thực sự trở thành lực lượng dẫn dắt đổi mới.

Và khi bài toán nguồn nhân lực khoa học – công nghệ được giải đúng, Hà Nội mới có thể biến tiềm năng thành sức mạnh, đúng như tinh thần cốt lõi mà Nghị quyết 57 đã đặt ra cho tương lai phát triển của Thủ đô.