Hà Nội - Thành phố học tập toàn cầu của UNESCO

Theo khuyến nghị của UNESCO, thành phố Hà Nội đã triển khai mô hình “Trường học hạnh phúc”, với bộ tiêu chí gồm 15 nội dung, tập trung xây dựng môi trường học đường an toàn, sáng tạo và lấy người học làm trung tâm.

Dấu ấn Hà Nội khi xây dựng thành phố học tập

Đến nay, 100% các nhà trường đã triển khai mô hình, thông qua nhiều hoạt động thiết thực như: xây dựng không gian xanh - sạch - đẹp, đổi mới phương pháp dạy học, hỗ trợ tâm lý học đường và phát triển năng lực toàn diện cho học sinh... Mô hình này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo nền tảng hình thành văn hóa học đường tích cực, nhân văn và bền vững.

Cùng với "Trường học hạnh phúc", UNESCO đánh giá cao Đề án “Sân khấu học đường” tại Thủ đô Hà Nội. Được triển khai từ năm 2022, chương trình đã đưa nghệ thuật sân khấu truyền thống như: chèo, cải lương, kịch nói… đến trường học như một hình thức giáo dục thẩm mỹ và văn hóa dân tộc. Đã có hơn 80.000 lượt học sinh tham gia các buổi biểu diễn tại trường do các nhà hát tổ chức. Dự kiến đến 2030, đề án sẽ tiếp cận khoảng 2 triệu lượt học sinh qua 2.000 buổi diễn tại 1.700 trường.

Chương trình “Đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ, cộng đồng giai đoạn 2021-2030,” của Thủ đô Hà Nội ghi dấu ấn với mục tiêu thúc đẩy các mô hình học tập tại gia đình, dòng họ và cộng đồng học tập. Chương trình đã góp phần lan tỏa văn hóa học tập tới mọi tầng lớp nhân dân, thúc đẩy nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng sống - đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa và chuyển đổi số ngày càng mạnh mẽ.

Có thể thấy, trong tiến trình xây dựng thành phố học tập, Hà Nội không chỉ thể hiện quyết tâm qua các văn bản chỉ đạo mang tính chiến lược mà còn chủ động triển khai nhiều sáng kiến cụ thể. Ba dự án tiêu biểu này đã tạo dấu ấn rõ nét về mặt xã hội, văn hóa và giáo dục, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành thành phố học tập toàn diện và bao trùm theo định hướng của UNESCO.

Nền tảng vững chắc cho xây dựng thành phố học tập

Hà Nội hiện có 121 trường đại học, học viện; 352 cơ sở giáo dục nghề nghiệp; 2.954 trường mầm non, phổ thông; 526 trung tâm học tập cộng đồng; cùng nhiều không gian sinh hoạt cộng đồng, đã và đang phục vụ nhu cầu học tập suốt đời của nhân dân.

Nhận thức được giá trị của việc lan tỏa tinh thần học tập suốt đời, các cơ sở giáo dục đã không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy, chú trọng phát triển năng lực tự học và học tập suốt đời cho người học. Trong đó, nhấn mạnh vai trò truyền cảm hứng của cán bộ quản lý và giáo viên cho hành trình học tập không ngừng nghỉ của thế hệ trẻ.

Tiến sĩ, Nhà giáo ưu tú Phạm Xuân Khánh - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội cho biết: "Người đứng đầu phải là người truyền được động lực, truyền được cảm hứng cho cán bộ, giáo viên để cùng đồng hành, cùng một chí hướng với mình thì mới đạt được mục tiêu đặt ra. Hơn thế nữa, đối với học sinh, sinh viên, người đứng đầu không chỉ là người lãnh đạo hay người thầy, mà phải như người bạn, có thể là chỗ dựa cho học sinh, có thể chia sẻ những khó khăn hay phát huy những điểm mạnh của sinh viên để sinh viên học tập có kết quả tốt nhất."

Không chỉ ở quy mô từng nhà trường, lan tỏa và truyền cảm hứng học tập, nâng cao chuyên môn giữa các giáo viên, các nhà trường trên địa bàn thành phố cũng được triển  khai hiệu quả, thông qua phong trào “Nhà trường cùng chung tay phát triển - Thầy cô cũng sẻ chia trách nhiệm”. Đã có hơn 1.300 trường học nội - ngoại thành được kết nối, chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn, góp phần thu hẹp khoảng cách về chất lượng giữa các vùng miền, từ đó, nâng cao chất lượng giáo dục toàn ngành.

Có thể thấy, từ hệ thống chính sách nhất quán, mạng lưới cơ sở giáo dục rộng khắp đến văn hóa học tập lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng, Hà Nội đã từng bước đáp ứng toàn diện các tiêu chí khắt khe của UNESCO, khẳng định vị thế một đô thị năng động, tiên phong trong phát triển con người và tri thức.

Công nghệ dẫn lối cho tri thức

Ngày hội Khoa học Công nghệ tại trường THCS Cầu Giấy có gần 2.000 học sinh tham quan, trải nghiệm và học tập tại 11 gian hàng liên quan đến các chủ đề: ứng dụng thực tế AI, trí tuệ nhân tạo; trải nghiệm Robotics; trải nghiệm các sản phẩm STEM do học sinh chế tạo… Đây là một hướng tiếp cận trong tiến trình chuyển đổi số giáo dục: gắn ứng dụng công nghệ với hoạt động dạy học và trải nghiệm của học sinh.

Đây cũng là trường học đầu tiên tiên phong triển khai Hệ thống quản trị trường học số - Cầu Giấy Digital School để nâng chất lượng phục vụ người học, tạo điều kiện để tăng cường sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường.

Cô giáo Nguyễn Thị Nhàn, Trường THCS Cầu Giấy, chia sẻ: "Nền tảng này mang lại thời gian cho giáo viên, giúp có cái nhìn tổng thể về học tập của học sinh, từ đó có biện pháp kịp thời hỗ trợ học sinh gặp khó khăn trong học tập."

Ông Phạm Quốc Toản, Phó Giám đốc Sở Giá dục và Đào tạo Hà Nội, bày tỏ: "Bước đầu, ngành đã hoàn thành giải pháp công nghệ quản trị trường học số bậc THCS và chọn Trường THCS Cầu Giấy, phường Yên Hòa. Đây cũng là địa phương tiên phong đi đầu trong lĩnh vực chuyển đổi số trong các nhà trường, thời gian tới sẽ tiếp tục để lan tỏa tới các trường trên địa bàn toàn thành phố."

Chuyển đổi số không chỉ diễn ra trong trường học. Ở xã Kiều Phú, nhiều người dân, đặc biệt người cao tuổi còn lúng túng với iHanoi, dịch vụ công, đặt mật khẩu, gửi hồ sơ trực tuyến… Chính quyền địa phương đã chủ động phối hợp với trường Đại học Công nghệ – Đại học Quốc gia Hà Nội để đưa sinh viên, cán bộ về cơ sở đào tạo kỹ năng số cho người dân.

Bà Kiều Thị Nga - Phó Chủ tịch UBND xã Kiều Phú cho biết: "Ở đây, người trẻ đi làm xa nên lên xã thực hiện dịch vụ công chủ yếu là người cao tuổi. Nhân lực xã không đủ nên chúng tôi phối hợp với Trường Đại học Công nghệ để hỗ trợ và hướng dẫn cho người dân hiệu quả."

Hơn 500 lượt sinh viên Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội đã về cơ sở “cầm tay chỉ việc”, giúp người dân thao tác được ngay và hướng dẫn lại cho người khác. Từ nhà trường đến cộng đồng, Hà Nội đang lan tỏa tinh thần học tập suốt đời để thích ứng và sống tốt trong xã hội số.

Tham gia mạng lưới các " Thành phố học tập toàn cầu " sẽ giúp Thủ đô Hà Nội có thêm cơ hội trao đổi ý tưởng, tri thức và kinh nghiệm với các thành phố học tập khác trên toàn thế giới và với các chuyên gia hàng đầu thế giới về giáo dục. Thủ đô Hà Nội cũng sẽ có thêm cơ hội thu hút đầu tư và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giáo dục với các thành phố học tập khác, trở thành hình mẫu về xây dựng xã hội học tập và là điểm sáng của khu vực trong hợp tác giáo dục, văn hóa và sáng tạo.