Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026: Tiếp nối định hướng đánh giá năng lực

Đáng chú ý, đây là năm đầu tiên kỳ thi chỉ còn một loại đề thi thống nhất theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 , trong bối cảnh toàn ngành đang đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh. Những thay đổi này không chỉ tác động trực tiếp đến thí sinh mà còn đặt ra yêu cầu mới trong công tác dạy và học ở các nhà trường. Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với ông Lê Mỹ Phong, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, để làm rõ những điểm mới cũng như định hướng tổ chức kỳ thi năm nay.

Phóng viên: Thưa ông, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tiếp tục được duy trì ổn định như năm 2025, tuy nhiên vẫn có những điều chỉnh trong quy chế thi. Ông có thể cho biết những nội dung trọng tâm của các điều chỉnh lần này là gì, và những thay đổi đó sẽ tác động như thế nào đến công tác tổ chức thi cũng như quá trình chuẩn bị của thí sinh?

Ông Lê Mỹ Phong: Thứ nhất là sửa lại những quy định về thanh tra, kiểm tra cho phù hợp với việc chuyển đổi cơ quan thanh tra từ cấp Bộ về Thanh tra Chính phủ, cũng như từ cấp Sở về Thanh tra tỉnh. Việc thứ hai là điều chỉnh quy trình, quy định về công tác tổ chức thi để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay, đồng thời tăng cường vai trò, trách nhiệm của cơ sở, đặc biệt là các trường phổ thông. Theo đó, các trường phổ thông sẽ chịu trách nhiệm bảo quản hồ sơ đăng ký dự thi của thí sinh; một số loại giấy tờ trước đây như phiếu báo dự thi và thẻ dự thi nay được tinh gọn lại, hay giấy chứng nhận kết quả thi và giấy công nhận tốt nghiệp tạm thời cũng được điều chỉnh để Hiệu trưởng trường phổ thông trực tiếp ký cấp. Đặc biệt, theo Luật Giáo dục năm 2025, bắt đầu từ năm nay, các em học sinh sẽ được nhận bằng tốt nghiệp do chính Hiệu trưởng trường mình ký cấp.

Nội dung thứ ba là những thay đổi trong quy trình nghiệp vụ như phúc khảo hay xét công nhận tốt nghiệp; cụ thể, khâu xét duyệt kết quả tốt nghiệp của Giám đốc Sở trước đây diễn ra trong 7 ngày thì nay rút ngắn chỉ còn 5 ngày. Một điểm mới quan trọng khác là quy định về ưu tiên khu vực: thay vì căn cứ vào nơi thường trú, quy định mới tập trung vào việc xác định người học đã học 2/3 thời gian tại trường phổ thông thuộc khu vực nào. Bên cạnh đó, Thành phố tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong mọi khâu của công tác tổ chức thi nhằm lược bỏ các bước thủ công và tăng cường dữ liệu truyền qua hệ thống quản lý thi; các hội đồng thi hiện nay chỉ cần gửi văn bản qua đường bưu điện một lần duy nhất đối với dữ liệu chấm trắc nghiệm, còn lại tất cả dữ liệu khác đều được chuyển qua hệ thống trực tuyến. Cuối cùng, trong danh mục các chứng chỉ ngoại ngữ được xét miễn thi tốt nghiệp năm nay đã bổ sung thêm ba loại chứng chỉ mới bao gồm: Pearson PTE (tiếng Anh), J.Test (tiếng Nhật) và TOPIK (tiếng Hàn), nâng tổng số ngôn ngữ có thể được miễn thi tốt nghiệp lên tới bảy loại.

Phóng viên: Thưa ông! Năm 2025, kỳ thi tốt nghiệp THPT có hai loại đề thi, hai quy chế thi ứng với hai chương trình giáo dục phổ thông 2006 và 2018, thì năm nay kỳ thi chỉ còn một đề thi, một quy chế. Cùng với đó, năm nay không ban hành đề thi minh họa mới, điều này khiến nhiều phụ huynh và học sinh băn khoăn về cách tiếp cận đề thi thực tế. Ông đánh giá như thế nào về sự chuyển dịch trong tư duy ra đề và kiểm tra, đánh giá hiện nay, cũng như mức độ sẵn sàng của thí sinh trước những thay đổi này?

Ông Lê Mỹ Phong: Bộ Giáo dục và Đào tạo đã duy trì sự ổn định cho kỳ thi từ năm 2025, do đó năm nay Bộ sẽ không ban hành thêm đề thi tham khảo mới. Cấu trúc định dạng đề thi đã được công bố rất rõ ràng; đề thi năm nay sẽ bám sát cấu trúc đó với tỉ lệ phân hóa cụ thể: 40% nhận biết, 30% thông hiểu và 30% vận dụng. Trong đó, đề thi sẽ tăng cường các câu hỏi ứng dụng kiến thức để xử lý các vấn đề thực tế trong cuộc sống, nhằm đánh giá chính xác năng lực và phẩm chất của người học theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Về nguồn tuyển sinh đại học, thí sinh phải đạt tối thiểu 15 điểm tổng ba môn mới đủ điều kiện xét tuyển. Năm nay, Bộ tiếp tục chú trọng vào công tác ra đề; vì vậy, các em học sinh nên tham khảo đề minh họa đã công bố và đề thi chính thức của năm 2025 để tích cực ôn luyện. Đặc biệt, khi nhà trường tổ chức các đợt thi thử, các em cần tham gia với tâm thế như thi thật để rèn luyện kỹ năng và chuẩn bị tâm lý tốt nhất cho kỳ thi chính thức.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!