Nhớ quê ngoại, làng chài Vạn Giã
PodcastDọc bờ biển của xứ nắng gió Nha Trang, có một làng chài nhỏ nằm an lành, khẽ nép mình bên bờ cát trắng. Đó là quê ngoại tôi, làng chài Vạn Giã.
Ai trong chúng ta cũng có một “lối cũ” để trở về – có thể là con đường đất đỏ hun hút bóng chiều, có thể là ngõ nhỏ ngập mùi rơm rạ, hay đơn giản chỉ là khoảng sân nhà rêu phong nơi cha mẹ vẫn ngóng con về.
“Lối cũ” không chỉ là một con đường, mà còn là nơi lưu giữ yêu thương, ký ức và tuổi thơ trong veo.
“Lối cũ ta về dường như nhỏ lại/
Trời xanh xanh mãi một màu ấu thơ/
Lối cũ ta về vườn xưa có còn/
Hoàng hôn buông xuống thoảng hương ngọc lan”.
Lời ca của nhạc sĩ Thanh Tùng ngân lên giữa phố Xuân Diệu rực rỡ bằng lăng tím vào một ngày hạ ngập nắng, khiến tim tôi bất chợt thắt lại. Một khúc hát thôi, mà lay gọi cả một vùng ký ức xa xôi, nơi có con đường xưa hun hút bóng chiều, nơi tôi từng để lại dấu chân qua bao mùa mưa nắng.
Lối ấy, không chỉ là con đường đưa tôi trở về quê nhà, mà còn là miền đất cũ của tuổi thơ trong veo, nơi thời gian từng chậm rãi trôi như một giấc mơ dịu dàng. Tôi nhớ những chiều tan học, áo trắng còn vương bụi phấn, chân trần líu ríu chạy trên con đường đất đỏ, lòng đầy những mơ mộng ngây ngô. Hai bên đường là bụi xuyến chi mộc mạc, trắng đến tinh khôi như nét bút đầu đời trên trang giấy mới. Tiếng dế kêu rúc rích dưới tán cỏ, tiếng chim gọi nhau ríu rít chuyền cành, và phía xa là đàn trâu chậm rãi gặm cỏ, tất cả hoà thành một bản đồng ca thanh bình của làng quê, êm đềm đến nao lòng.
Vậy mà, chẳng rõ từ khi nào tôi đã thôi bước về lối ấy. Có lẽ là từ ngày tôi rời quê đi học, rồi bị cuốn theo nhịp sống hối hả nơi thành thị với những dự định chưa thành. Phố xá đông đúc, nhà cao tầng mọc lên chót vót, những con đường thênh thang phủ nhựa mịn màng. Tất cả dần thay thế hình ảnh lối cũ ngoằn ngoèo trong tâm trí tôi. Cuộc sống bận rộn, những kế hoạch nối tiếp nhau không hồi kết… khiến tôi quên mất đã từng có một con đường như thế, từng có một tuổi thơ dịu ngọt đến vậy.
Cho đến một ngày, khi lòng bỗng trở nên trống rỗng giữa những nhộn nhịp thị thành. Một tiếng ve tình cờ giữa mùa hạ, một cơn gió vô tình mang theo mùi rơm rạ từ đâu thoảng qua ngõ nhỏ. Chừng ấy thôi, cũng đủ làm tim tôi chậm đi một nhịp. Tôi nhớ mẹ, nhớ những bữa cơm canh cà đạm bạc mẹ nấu bằng tất cả thương yêu. Nhớ bàn tay thô ráp của ba gánh từng gánh lúa dưới nắng hè chang chang. Nhớ lũ em thơ nô đùa dưới mương nước, da sạm nắng, tiếng cười khanh khách. Và hơn cả, tôi nhớ lối cũ, nơi từng dẫn tôi qua những năm tháng hồn nhiên không vướng bụi trần.
Thế là tôi trở về.
Lối xưa đây rồi nhưng không còn như xưa nữa. Con đường đất đỏ năm nào giờ đã được đổ bê tông rộng rãi. Những hàng tre già ven lối đã bị thay thế bởi vườn thanh long, vườn ổi. Không còn tiếng chân trâu lốc cốc về chuồng, không còn lũ trẻ rượt đuổi nhau trên bờ cỏ. Tôi lặng lẽ bước đi, lòng cố nghe lại những thanh âm xưa cũ, như thể chỉ cần lắng đủ sâu, tôi sẽ chạm vào ký ức năm nào.
Ngôi nhà cũ của ba mẹ vẫn còn đó, nhưng đã nhuốm màu thời gian. Bức tường vôi bong tróc loang lổ rêu phong. Cánh cửa gỗ xưa vẫn khép hờ như thể vẫn đang chờ ai đó quay về. Trên vách nhà, bức ảnh chụp ba mẹ và tôi thuở bé vẫn treo nghiêng nghiêng theo năm tháng. Ba tôi đã rời xa cõi tạm từ vài năm trước. Mẹ giờ tóc đã bạc, lưng đã còng, lúc nhớ lúc quên, nhưng khi nhìn tôi, mẹ vẫn nở nụ cười hiền lành như ngày nào ru tôi giấc trưa bên cánh võng.
Chiếc đài cassette cũ của ba vẫn nằm ở góc nhà, đều đặn phát ra những giai điệu dân ca mộc mạc mà ngày bé tôi từng thuộc lòng. Tôi tìm thấy mình trong tiếng gà gáy sớm, trong làn khói bếp mỏng tang len qua kẽ lá… Những bụi hoa dại ven đường vẫn nở, dù sắc màu đã nhạt đi. Và chính những phai nhạt ấy, lại khiến tim tôi như thắt lại. Bởi tôi hiểu, thời gian có thể cuốn trôi tất cả, nhưng những điều từng thật lòng thương yêu, sẽ mãi neo lại ở đâu đó, chỉ đợi ta trở về.
Ai trong đời cũng có một lối cũ, có thể đã mờ lối cỏ, có thể cảnh vật đã đổi thay, nhưng mỗi khi nhớ lại, lòng ta lại rưng rưng. Bởi lối cũ không chỉ là một con đường, mà là nơi chất chứa yêu thương, là mảnh đất chôn rau cắt rốn, là chiếc nôi của những giấc mơ ngày thơ bé.
Dù có đi xa đến đâu, dù có thành công hay thất bại, thì chỉ cần nghĩ đến nơi ấy, tim ta lại dịu lại, như vừa đặt tay lên miền ký ức mềm mại. Ở đó, không có toan tính, không có bon chen, chỉ có tiếng gió đồng thổi qua rặng tre, chỉ có những cái ôm ấm áp, những câu gọi thân quen… như lời thì thầm của một thời xa lắm…
“Lối cũ ta về, …”
Trần Anh Đức
Dọc bờ biển của xứ nắng gió Nha Trang, có một làng chài nhỏ nằm an lành, khẽ nép mình bên bờ cát trắng. Đó là quê ngoại tôi, làng chài Vạn Giã.
Hình ảnh giếng khơi ăm ắp nước với tôi là cả một miền ấu thơ với làn nước trong veo đựng cả mây trời và biết bao nỗi niềm của người dân quê chân chất.
Mỗi dòng sông khởi nguồn từ giọt nước nhỏ bé, băng qua núi rừng, thung lũng, đồng bằng… trước khi hòa vào biển lớn, cũng như con người kiên trì đi qua thử thách để tìm bến đỗ.
Vùng trời quê hương nào cũng là bầu trời Tổ quốc. Dù là ruộng lúa, bờ tre, chốn đô thành nhộn nhịp hay rừng già, biên cương, biển đảo xa xôi, tất cả hòa thành một bầu trời chung, xanh thẳm trên bản đồ chữ S yêu thương.
Từ khoá
Có những tháng trong năm chỉ cần vừa chạm ngõ đã khiến lòng người xao xuyến. Không hẳn bởi thời tiết hay cảnh sắc đổi thay, mà bởi mỗi mùa đi qua đều có thể đánh thức một miền ký ức. Khi tháng Mười Một đến cùng những cơn gió đầu đông se lạnh, khi cúc họa mi theo những chiếc xe đạp xuống phố, lá bàng chuyển sang sắc đỏ, cũng là lúc có những nỗi nhớ tưởng đã ngủ yên bỗng trở về, dịu dàng mà da diết.
Có những loài hoa chỉ cần nhìn thấy một lần cũng đủ khiến người ta nhớ mãi. Có những miền đất, dù đã rời xa từ lâu, vẫn luôn hiện diện trong tâm trí qua một sắc màu, một mùi hương hay một mùa hoa trở lại. Với những người từng sống ở vùng cao nguyên, có lẽ sắc vàng của hoa dã quỳ chính là một miền ký ức như thế. Một loài hoa không được chăm chút trong những khu vườn sang trọng, chẳng cần ai nâng niu, nhưng cứ mỗi độ cuối thu lại kiêu hãnh bung nở trên những triền đất đỏ, làm bừng sáng cả một vùng trời.
Có những cuộc hẹn chẳng cần một lý do đặc biệt, cũng không cần phải chuẩn bị điều gì cầu kỳ. Đôi khi, chỉ là một buổi chiều chợt muốn gặp nhau, cùng đi qua vài con phố quen, ngồi bên tách trà nóng và kể những câu chuyện thường ngày. Hà Nội vẫn luôn có những góc phố dịu dàng như thế, nơi người ta có thể tạm gác lại những lo toan để sống chậm hơn một chút, lắng nghe nhau nhiều hơn một chút.
Có những thành phố ta yêu không chỉ bởi những con đường đang hiện hữu, mà còn bởi những gì đã lắng sâu trong ký ức. Một tiếng rao quen, mùi hương của một mùa hoa cũ, hay câu chuyện được người thân kể đi kể lại qua năm tháng. Tất cả có thể trở thành những dấu mốc riêng, để mỗi khi nhớ về, ta lại thấy cả một miền thời gian hiện lên. Với Hà Nội, những ký ức ấy còn là sự giao thoa giữa làng và phố, giữa nét xưa cũ và nhịp sống hiện đại.
Có những thành phố, dù không phải nơi ta sinh ra, vẫn có thể trở thành một phần ký ức không thể tách rời. Bởi ở đó, ta đã sống những năm tháng tuổi trẻ, đã đi qua những con đường quen, gặp gỡ những con người thân thương và lưu giữ biết bao câu chuyện của riêng mình. Với Hà Nội, có lẽ tình cảm ấy còn được bồi đắp qua từng lần trở lại, khi thành phố đã đổi thay nhiều, nhưng những ký ức xưa vẫn còn nguyên vẹn trong lòng người.
Có những mùa thu đi qua đã lâu, nhưng mỗi khi trở lại vẫn khiến lòng người xao động. Bởi trong ký ức của mỗi chúng ta, có thể có một mùa thu gắn với cuộc gặp gỡ đầu tiên, một mối tình từng rất đẹp, hoặc một cuộc chia xa mà phải mất rất nhiều năm tháng mới có thể học cách chấp nhận. Đôi khi, chỉ một giai điệu cũ vang lên giữa một buổi sáng bình thường cũng đủ đánh thức cả một miền thương nhớ.