Nhớ quê ngoại, làng chài Vạn Giã
PodcastDọc bờ biển của xứ nắng gió Nha Trang, có một làng chài nhỏ nằm an lành, khẽ nép mình bên bờ cát trắng. Đó là quê ngoại tôi, làng chài Vạn Giã.
Mỗi độ đông về, những cơn gió lạnh lại đánh thức ký ức. Tôi nhớ bát chè khoai sọ của ngoại, nhớ mùi khoai hấp thơm phức, nhớ ngọn lửa bập bùng trong bếp và nhớ nhất là tiếng ngoại gọi, rất khẽ mà rất ấm: “Về ăn chè nóng đi con!”...
Có những ký ức không cần gọi tên cũng tự khẽ khàng trở về. Chỉ một cơn gió lạnh đầu đông, một mùi khói bếp vương trong trí nhớ… là đủ để cả tuổi thơ bỗng hiện lên nguyên vẹn. Với tôi - và có lẽ với rất nhiều người - ký ức ấy mang hình dáng của một căn bếp nhỏ, của bàn tay bà, tay ngoại và của một món ăn giản dị mà ấm áp, suốt đời không thể quên…
Những ngày này, gió đông về se sắt trên ngọn sầu đâu, trên những cành bàng khẳng khiu bắt đầu vàng úa, rụng lá trơ trọi. Cứ mỗi lần thấy gió, tôi lại nhớ tới bóng dáng của ngoại - lọ mọ cầm cuốc, mang theo chiếc rổ tre ra vườn đào khoai sọ về nấu chè.
Hình ảnh dung dị ấy in đậm trong tôi. Chỉ cần một lần gợi nhắc, mọi kỷ niệm sâu thẳm lại ùa về, nguyên vẹn và ấm nóng như chưa từng đi xa.
Hàng khoai sọ ngoại trồng từ độ đầu xuân, dọc hai bên mảnh vườn nhỏ - nơi có khe nước từ thềm giếng chảy xuống. Khi thì ngoại xin giống của hàng xóm, lúc lại đi chợ, ăn thấy khoai ngon thì giữ lại củ giống đem về ươm. Ngoại chăm khoai tỉ mỉ như chăm con trẻ: xới đất, phủ rơm rạ mục, xin trấu về trộn cho đất thêm tơi xốp. Chỉ cần chăm bón, tưới nước đều tay, khoai bắt đầu xanh tốt mơn mởn.
Chớm đông, những cơn gió lạnh thổi qua, lá khoai úa vàng, cũng là lúc củ khoai trồi lên tròn lẳn. Đào khoai sọ chẳng vất vả như khoai lang hay sắn, phần lớn củ đã lộ trên mặt đất. Khi ấy, tôi thường theo ngoại, cầm rổ đứng bên, nhặt khoai cho vào sau khi ngoại cắt sạch ngó.
Khoai đào xong, ngoại múc nước từ thềm giếng, kiên nhẫn chà từng củ cho sạch đất. Rồi gọt vỏ, cắt khúc, cho vào nồi hấp. Ngoại bảo: khoai hấp mới giữ được độ ngọt, không bị nhạt như khi luộc đổ nước. Bếp lửa được nhóm lên, ngọn lửa bập bùng, khói tỏa nghi ngút, mùi khoai chín thơm lừng cả gian bếp.
Khoai chín nhừ, dẻo dính, ngoại cho ra chậu nhôm nghiền nhuyễn. Để nồi chè thêm ngon, ngoại hầm sẵn một bát nếp dẻo thơm, nước xâm xấp, lửa liu riu cho chè sánh lại. Cuối cùng mới cho đường, đánh đều tay, thêm vài sợi gừng tươi để bát chè có vị ấm nồng rất riêng.
Nhắc đến chè khoai sọ, tôi nhớ những năm tháng gia đình còn nhiều thiếu thốn. Ngoại tôi lọ mọ nấu chè mang ra góc chợ bán, góp thêm đồng ra đồng vào để ba mẹ có tiền lo cho anh em chúng tôi đi học. Khi ấy, tôi từng hãnh diện khoe với bạn bè: “Ngoại tao nấu chè khoai sọ ngon nhất trần đời”.
Thuở nhỏ, tôi chưa hiểu hết những nhọc nhằn đời ngoại. Tôi vô tư lớn lên như một chú chim non, trong vòng tay yêu thương của ba mẹ, của ngoại - và trong vị ngọt lành của bát chè khoai sọ mỗi mùa đông.
Giờ đây, tôi đã trưởng thành. Ngoại cũng đã già yếu, không còn đủ sức ra vườn đào khoai hay đứng bên bếp lửa nấu chè nữa. Hàng khoai sọ xưa không còn ai trồng. Mảnh vườn nhỏ thiếu bàn tay ngoại chăm nom cũng chẳng còn xanh tươi như trước. Mỗi độ đông về, những cơn gió lạnh lại đánh thức ký ức. Tôi nhớ bát chè khoai sọ của ngoại, nhớ mùi khoai hấp thơm phức, nhớ ngọn lửa bập bùng trong bếp và nhớ nhất là tiếng ngoại gọi, rất khẽ mà rất ấm: “Về ăn chè nóng đi con!”.
Có lẽ trong đời mỗi người đều có một món ăn như thế - không cầu kỳ, không sang trọng - nhưng chứa đựng trọn vẹn yêu thương của gia đình và những năm tháng bên nhau không thể quay lại.
Bát chè khoai sọ của ngoại không chỉ là một món ăn, đó là ký ức, là tuổi thơ, là nơi để mỗi khi mệt mỏi giữa đời, ta biết mình vẫn có một chốn để nhớ, để thương, để trở về…
Hoàng Phi
Dọc bờ biển của xứ nắng gió Nha Trang, có một làng chài nhỏ nằm an lành, khẽ nép mình bên bờ cát trắng. Đó là quê ngoại tôi, làng chài Vạn Giã.
Có những ký ức tưởng chừng nhỏ nhoi nhưng lại neo giữ cả một thời tuổi thơ. Đó có thể là mùi rơm mới, tiếng gió vờn qua đồng nội… hay đơn giản chỉ là tiếng ếch kêu sau mưa.
Xa quê mới thấy giá trị của những điều giản dị: một món canh rau đắng, một ký ức tuổi thơ, một hơi ấm gia đình… tất cả như muốn nói với ta rằng hạnh phúc đôi khi đến từ những điều nhỏ bé nhất và quý giá nhất.
Có những nỗi nhớ không cần gọi tên. Chỉ một cơn gió lạnh, một buổi chiều chậm bước nơi đất khách, ký ức quê nhà đã lặng lẽ trở về - rất khẽ, nhưng đủ sâu để làm lòng người chùng xuống. Có một mùa đông ở Seoul đã mở ra cả một miền quê xa xôi, nơi tuổi thơ nghèo khó nhưng đong đầy yêu thương.
Có những tháng trong năm chỉ cần vừa chạm ngõ đã khiến lòng người xao xuyến. Không hẳn bởi thời tiết hay cảnh sắc đổi thay, mà bởi mỗi mùa đi qua đều có thể đánh thức một miền ký ức. Khi tháng Mười Một đến cùng những cơn gió đầu đông se lạnh, khi cúc họa mi theo những chiếc xe đạp xuống phố, lá bàng chuyển sang sắc đỏ, cũng là lúc có những nỗi nhớ tưởng đã ngủ yên bỗng trở về, dịu dàng mà da diết.
Có những loài hoa chỉ cần nhìn thấy một lần cũng đủ khiến người ta nhớ mãi. Có những miền đất, dù đã rời xa từ lâu, vẫn luôn hiện diện trong tâm trí qua một sắc màu, một mùi hương hay một mùa hoa trở lại. Với những người từng sống ở vùng cao nguyên, có lẽ sắc vàng của hoa dã quỳ chính là một miền ký ức như thế. Một loài hoa không được chăm chút trong những khu vườn sang trọng, chẳng cần ai nâng niu, nhưng cứ mỗi độ cuối thu lại kiêu hãnh bung nở trên những triền đất đỏ, làm bừng sáng cả một vùng trời.
Có những cuộc hẹn chẳng cần một lý do đặc biệt, cũng không cần phải chuẩn bị điều gì cầu kỳ. Đôi khi, chỉ là một buổi chiều chợt muốn gặp nhau, cùng đi qua vài con phố quen, ngồi bên tách trà nóng và kể những câu chuyện thường ngày. Hà Nội vẫn luôn có những góc phố dịu dàng như thế, nơi người ta có thể tạm gác lại những lo toan để sống chậm hơn một chút, lắng nghe nhau nhiều hơn một chút.
Có những thành phố ta yêu không chỉ bởi những con đường đang hiện hữu, mà còn bởi những gì đã lắng sâu trong ký ức. Một tiếng rao quen, mùi hương của một mùa hoa cũ, hay câu chuyện được người thân kể đi kể lại qua năm tháng. Tất cả có thể trở thành những dấu mốc riêng, để mỗi khi nhớ về, ta lại thấy cả một miền thời gian hiện lên. Với Hà Nội, những ký ức ấy còn là sự giao thoa giữa làng và phố, giữa nét xưa cũ và nhịp sống hiện đại.
Có những thành phố, dù không phải nơi ta sinh ra, vẫn có thể trở thành một phần ký ức không thể tách rời. Bởi ở đó, ta đã sống những năm tháng tuổi trẻ, đã đi qua những con đường quen, gặp gỡ những con người thân thương và lưu giữ biết bao câu chuyện của riêng mình. Với Hà Nội, có lẽ tình cảm ấy còn được bồi đắp qua từng lần trở lại, khi thành phố đã đổi thay nhiều, nhưng những ký ức xưa vẫn còn nguyên vẹn trong lòng người.
Có những mùa thu đi qua đã lâu, nhưng mỗi khi trở lại vẫn khiến lòng người xao động. Bởi trong ký ức của mỗi chúng ta, có thể có một mùa thu gắn với cuộc gặp gỡ đầu tiên, một mối tình từng rất đẹp, hoặc một cuộc chia xa mà phải mất rất nhiều năm tháng mới có thể học cách chấp nhận. Đôi khi, chỉ một giai điệu cũ vang lên giữa một buổi sáng bình thường cũng đủ đánh thức cả một miền thương nhớ.