Nhiều học sinh lớp 9 hiện nay lựa chọn không tham gia vào kỳ thi lớp 10, thay vào đó học nghề để đạt đúng nguyện vọng và năng lực.
Năm học 2025, toàn thành phố Hà Nội có khoảng 127.000 học sinh xét tốt nghiệp THCS. Dự kiến, số học sinh trúng tuyển vào trường THPT công lập là khoảng 79.000 học sinh. Như vậy, còn khoảng 48.000 học sinh sẽ theo học tại các trường THPT tư thục, trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên và cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Những con số trên cho thấy, áp lực từ kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập của Hà Nội là rất lớn đối với các em học sinh và gia đình. Thực hiện công tác phân luồng học sinh sau tốt nghiệp THCS, nhiều học sinh lớp 9 dựa trên năng lực, nguyện vọng đã lựa chọn học nghề , không tham gia vào kỳ thi lớp 10.
Dựa trên kết quả học tập, kết quả kiểm tra định kỳ trên lớp đều khá thấp, học sinh Đinh Ngọc Thiện (Trường THCS Khánh Thượng, huyện Ba Vì) cho biết sẽ không tham gia kỳ thi vào lớp 10 công lập của Hà Nội vào tháng 6 tới. Ngọc Thiện chia sẻ: "Khi thi thử, kết quả của em không quá thấp cũng không quá cao, nên em có ý định vào cao đẳng, để vừa học vừa có nghề".
Không chỉ học sinh ngoại thành Hà Nội, nhiều học sinh ở các quận nội thành cũng xác định được khả năng, sở thích và nguyện vọng của mình để từ đó có những lựa chọn bớt áp lực.
Học sinh Đỗ Phương Anh (Trường THCS Minh Khai, quận Hai Bà Trưng) chia sẻ: "Em tự nhận thấy mình chưa đủ cố gắng, trong lớp chưa đủ nỗ lực nên em quyết định không thi vào 10, thay vào đó học nghề".
Công tác định hướng, phân luồng cho học sinh sau tốt nghiệp THCS đã được các nhà trường dần chú trọng. Học sinh thường được chia nhóm dựa theo học lực và nguyện vọng.
Đối với những học sinh học lực yếu, giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm cung cấp thông tin cho phụ huynh về các cơ hội học tập của học sinh sau khi tốt nghiệp THCS để phụ huynh nắm bắt, tìm hiểu.
Bà Nguyễn Thị Ánh Hồng, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Minh Khai, quận Hai Bà Trưng, cho biết: "Những trường hợp xác định thi nhưng kết quả không khả quan thì gia đình cần nhìn nhận lại, lúc đó nhà trường sẽ đả thông tư tưởng. Phụ huynh cũng phải giúp các em chọn định hướng cho mình vì thi lên THPT không phải là con đường duy nhất".
Ông Nguyễn Mạnh Hưởng, Hiệu trưởng Trường THCS Khánh Thượng, huyện Ba Vì cho hay: "Năm nay trường có có 131 học sinh lớp 9. Trong đó, chỉ có 70-80% học sinh đỗ vào cấp 3. Còn lại các em sẽ học nghề".
Thực tế, học nghề dường như là lựa chọn cuối cùng của phụ huynh và học sinh nếu các em không có cơ hội vào lớp 10 công lập. Do đó, việc phân luồng, hướng nghiệp cần có kế hoạch trên tinh thần cung cấp thông tin để phụ huynh, học sinh lựa chọn.
Sở Giáo dục - Đào tạo Hà Nội khẳng định, nghiêm cấm việc ép buộc phân luồng vì việc tham gia kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập là quyền chính đáng của tất cả học sinh.
Chủ động mời doanh nghiệp tham gia vào chương trình đào tạo, tổ chức các hoạt động để sinh viên làm quen với nhà tuyển dụng... đó là hoạt động được các trường cao đẳng nghề đẩy mạnh trong thời gian gần đây.
Bậc trung học cơ sở không chỉ là giai đoạn củng cố kiến thức nền tảng mà còn là thời điểm học sinh từng bước khám phá năng lực, sở thích và hình thành nhận thức ban đầu về nghề nghiệp. Được định hướng đúng từ giai đoạn này, các em sẽ có thêm cơ hội hiểu rõ bản thân, tìm hiểu đặc điểm của các ngành nghề và chủ động lựa chọn lộ trình học tập sau lớp 9.
Thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng, đòi hỏi người trẻ không chỉ có chuyên môn mà còn phải có khả năng thích ứng, tư duy sáng tạo và làm việc cùng công nghệ. Yêu cầu này được đặt ra tại VJCC Pavilion 2026 – Ngày hội kết nối việc làm và phát triển sự nghiệp Việt Nam - Nhật Bản, diễn ra sáng 24/10 tại Hà Nội.
Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục thay đổi, việc giúp sinh viên tiếp cận sớm với doanh nghiệp, nắm bắt nhu cầu tuyển dụng và trang bị kỹ năng nghề nghiệp đang trở thành yêu cầu quan trọng. Đây cũng là mục tiêu của Ngày hội Việc làm Thanh niên Thủ đô năm 2026, diễn ra hôm 22/10 tại Học viện Chính sách và Phát triển.
Chiều 22/10, Báo Giáo dục và Thời đại tổ chức Lễ phát động Cuộc thi trực tuyến “Chọn nghề, Chọn tương lai” và Cuộc thi viết “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026. Hai cuộc thi góp phần định hướng nghề nghiệp cho người học, đồng thời lan tỏa những giá trị thiết thực của chuyển đổi số, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Để sinh viên không bỡ ngỡ khi bước vào thị trường lao động, việc tiếp cận môi trường doanh nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường ngày càng trở nên cần thiết. Thông qua các hoạt động tư vấn, kết nối việc làm, sinh viên có cơ hội tìm hiểu nhu cầu tuyển dụng, rèn luyện kỹ năng và định hình rõ hơn con đường nghề nghiệp của mình.
Một chương trình đào tạo hiệu quả không chỉ được đánh giá qua kiến thức người học tích lũy trong nhà trường mà còn ở khả năng vận dụng kiến thức ấy vào công việc. Khi yêu cầu của thị trường lao động liên tục thay đổi, việc rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và thực tế nghề nghiệp đang trở thành yêu cầu ngày càng rõ nét đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
