Nhiều học sinh lớp 9 hiện nay lựa chọn không tham gia vào kỳ thi lớp 10, thay vào đó học nghề để đạt đúng nguyện vọng và năng lực.
Năm học 2025, toàn thành phố Hà Nội có khoảng 127.000 học sinh xét tốt nghiệp THCS. Dự kiến, số học sinh trúng tuyển vào trường THPT công lập là khoảng 79.000 học sinh. Như vậy, còn khoảng 48.000 học sinh sẽ theo học tại các trường THPT tư thục, trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên và cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Những con số trên cho thấy, áp lực từ kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập của Hà Nội là rất lớn đối với các em học sinh và gia đình. Thực hiện công tác phân luồng học sinh sau tốt nghiệp THCS, nhiều học sinh lớp 9 dựa trên năng lực, nguyện vọng đã lựa chọn học nghề , không tham gia vào kỳ thi lớp 10.
Dựa trên kết quả học tập, kết quả kiểm tra định kỳ trên lớp đều khá thấp, học sinh Đinh Ngọc Thiện (Trường THCS Khánh Thượng, huyện Ba Vì) cho biết sẽ không tham gia kỳ thi vào lớp 10 công lập của Hà Nội vào tháng 6 tới. Ngọc Thiện chia sẻ: "Khi thi thử, kết quả của em không quá thấp cũng không quá cao, nên em có ý định vào cao đẳng, để vừa học vừa có nghề".
Không chỉ học sinh ngoại thành Hà Nội, nhiều học sinh ở các quận nội thành cũng xác định được khả năng, sở thích và nguyện vọng của mình để từ đó có những lựa chọn bớt áp lực.
Học sinh Đỗ Phương Anh (Trường THCS Minh Khai, quận Hai Bà Trưng) chia sẻ: "Em tự nhận thấy mình chưa đủ cố gắng, trong lớp chưa đủ nỗ lực nên em quyết định không thi vào 10, thay vào đó học nghề".
Công tác định hướng, phân luồng cho học sinh sau tốt nghiệp THCS đã được các nhà trường dần chú trọng. Học sinh thường được chia nhóm dựa theo học lực và nguyện vọng.
Đối với những học sinh học lực yếu, giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm cung cấp thông tin cho phụ huynh về các cơ hội học tập của học sinh sau khi tốt nghiệp THCS để phụ huynh nắm bắt, tìm hiểu.
Bà Nguyễn Thị Ánh Hồng, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Minh Khai, quận Hai Bà Trưng, cho biết: "Những trường hợp xác định thi nhưng kết quả không khả quan thì gia đình cần nhìn nhận lại, lúc đó nhà trường sẽ đả thông tư tưởng. Phụ huynh cũng phải giúp các em chọn định hướng cho mình vì thi lên THPT không phải là con đường duy nhất".
Ông Nguyễn Mạnh Hưởng, Hiệu trưởng Trường THCS Khánh Thượng, huyện Ba Vì cho hay: "Năm nay trường có có 131 học sinh lớp 9. Trong đó, chỉ có 70-80% học sinh đỗ vào cấp 3. Còn lại các em sẽ học nghề".
Thực tế, học nghề dường như là lựa chọn cuối cùng của phụ huynh và học sinh nếu các em không có cơ hội vào lớp 10 công lập. Do đó, việc phân luồng, hướng nghiệp cần có kế hoạch trên tinh thần cung cấp thông tin để phụ huynh, học sinh lựa chọn.
Sở Giáo dục - Đào tạo Hà Nội khẳng định, nghiêm cấm việc ép buộc phân luồng vì việc tham gia kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập là quyền chính đáng của tất cả học sinh.
Chủ động mời doanh nghiệp tham gia vào chương trình đào tạo, tổ chức các hoạt động để sinh viên làm quen với nhà tuyển dụng... đó là hoạt động được các trường cao đẳng nghề đẩy mạnh trong thời gian gần đây.
Một chương trình đào tạo hiệu quả không chỉ được đánh giá qua kiến thức người học tích lũy trong nhà trường mà còn ở khả năng vận dụng kiến thức ấy vào công việc. Khi yêu cầu của thị trường lao động liên tục thay đổi, việc rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và thực tế nghề nghiệp đang trở thành yêu cầu ngày càng rõ nét đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Nhằm thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu thực tế của thị trường lao động, Trung tâm Dịch vụ việc làm và Hỗ trợ thanh thiếu niên Hà Nội xây dựng chương trình đào tạo cấp chứng nhận “Sẵn sàng để đi làm – Job Ready”, dành cho sinh viên mới tốt nghiệp và thanh niên có nhu cầu tìm việc.
Trong bối cảnh chuyển dịch cơ cấu lao động, chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, nguồn nhân lực có kỹ năng nghề đang trở thành một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Điều đó cũng đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách nhìn về giáo dục nghề nghiệp.
Sau kỳ thi tốt nghiệp THPT, hàng trăm nghìn học sinh và phụ huynh tại Hà Nội đứng trước một quyết định quan trọng: lựa chọn con đường học tập cho tương lai. Đại học vẫn luôn là ước mơ của nhiều gia đình. Nhưng trong bối cảnh thị trường lao động đang thay đổi, giáo dục nghề nghiệp cũng ngày càng trở thành một lựa chọn được nhiều bạn trẻ chủ động hướng tới.
Không chỉ khép lại hành trình học tập của gần 400 học sinh, sinh viên, lễ tốt nghiệp tại Trường Cao đẳng Điện tử Điện lạnh Hà Nội còn mở ra cơ hội việc làm khi doanh nghiệp trực tiếp tham gia tuyển dụng ngay tại trường.
Trong bối cảnh chuyển dịch lao động, công nghiệp hóa và chuyển đổi số, giáo dục nghề nghiệp giữ vai trò cung ứng nhân lực trực tiếp cho nền kinh tế. Giúp người học sớm có việc làm và thích ứng tốt, song học nghề cần sự thay đổi tư duy toàn xã hội để phát triển bền vững. Khi được nhìn nhận đúng giá trị, học nghề sẽ từ lựa chọn “dự phòng” trở thành trụ cột phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
