Đó là khẳng định của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc tại phiên thảo luận tổ về dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế đặc thù phát triển nhà ở xã hội vào chiều 21/5.
Theo Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc, Quỹ Phát triển Nhà ở Xã hội Quốc gia sẽ được hình thành chủ yếu từ nguồn đóng góp của tổ chức, cá nhân; từ huy động, tài trợ và một phần từ thu tiền sử dụng đất. Chẳng hạn, đối với các dự án không bố trí 20% quỹ đất để xây dựng nhà ở xã hội, phần nghĩa vụ này có thể được chuyển đổi bằng tiền và nộp vào Quỹ.
Ngoài ra, theo Luật Ngân sách, tài sản công của các cơ quan trực thuộc Trung ương nếu không có nhu cầu sử dụng, khi đưa ra đấu giá sẽ nộp 100% vào ngân sách trung ương. Tuy nhiên, trong cơ chế mới, phần này có thể điều tiết về Quỹ để kiến tạo và điều hòa nguồn lực chung giữa các địa phương.
Về đối tượng thụ hưởng, Phó Thủ tướng nhấn mạnh: “Quỹ có nhiệm vụ kiến tạo nhà ở xã hội, hướng tới người trẻ, người chưa có nhà ở và hoạt động trên nguyên tắc bảo toàn vốn, phi lợi nhuận. Có phi lợi nhuận thì mới có thể cung cấp nhà giá rẻ”.
Giải thích vì sao không giao Quỹ này cho Bộ Tài chính như mô hình Quỹ vaccine, Phó Thủ tướng cho rằng, nếu Quỹ vaccine chủ yếu quản lý tiền, bảo toàn tiền để chuyển sang Bộ Y tế mua vaccine, thì Quỹ Nhà ở lại thực hiện vai trò kiến tạo - đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, một chức năng thuộc lĩnh vực chuyên môn của Bộ Xây dựng.
Cụ thể, Quỹ sẽ đầu tư xây dựng nhà giá rẻ, sau đó bán cho các đối tượng thụ hưởng theo quy định pháp luật, tiền thu được tiếp tục quay vòng để đầu tư cho các dự án tiếp theo. Đây chính là điểm khác biệt cơ bản giữa Quỹ Nhà ở và Quỹ vaccine.
Phó Thủ tướng dẫn chứng, Quỹ vaccine từng huy động được 11.000 tỷ đồng, trong đó 7.600 tỷ đồng đã được chuyển cho Bộ Y tế để mua vaccine tiêm cho người dân, còn 3.200 tỷ đồng hiện đang được gửi tại ngân hàng thương mại. Số tiền này có thể được sử dụng để triển khai chương trình tiêm chủng mở rộng cho trẻ em hoặc phục vụ các nhiệm vụ khác do Thủ tướng Chính phủ giao.
Phó Thủ tướng cũng cho biết, ở Trung ương, Quỹ sẽ do Bộ Xây dựng quản lý; còn tại địa phương, vai trò thuộc về UBND tỉnh. Chủ tịch UBND tỉnh sẽ thành lập Quỹ và có thể giao cho Sở Xây dựng quản lý, thực hiện nhiệm vụ đầu tư, xây dựng nhà ở xã hội giá rẻ, bán lại cho người dân rồi thu hồi tiền để quay vòng tiếp.
Bộ Xây dựng sẽ là đơn vị điều phối, hỗ trợ các địa phương không đủ năng lực hoặc không cân đối được ngân sách. “Ví dụ, tỉnh nghèo cần hỗ trợ thì Trung ương sẽ xây cho một tòa nhà hoặc một cụm nhà ở. Quỹ có thể phân bổ như vậy”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Theo Phó Thủ tướng, Quỹ Phát triển Nhà ở Xã hội Quốc gia sẽ hoàn thành sứ mệnh khi không còn đối tượng thụ hưởng hoặc số lượng đối tượng đã giảm mạnh. Khi đó, Chủ tịch UBND tỉnh hoặc Thủ tướng Chính phủ có thể quyết định chấm dứt hoạt động Quỹ.
Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc kỳ vọng, Quỹ Phát triển Nhà ở Xã hội Quốc gia ra đời sẽ tạo cú hích cho phát triển nhà ở xã hội, nhà ở giá rẻ dành cho người thu nhập thấp, người chưa có thu nhập và đặc biệt là giới trẻ.
