Tết Đoan ngọ ở phố cổ

Trong muôn nếp sống thường nhật của người Hà Nội, có một cái Tết nhỏ nhưng vẫn luôn được gìn giữ qua bao thế hệ. Đó là Tết Đoan Ngọ hay dân gian vẫn gọi là Tết diệt sâu bọ, được tổ chức vào ngày mùng 5/5 Âm lịch hàng năm. Không rộn ràng như Tết Nguyên Đán, cũng chẳng tưng bừng như Tết Trung Thu, Tết Đoan Ngọ đến âm thầm như một lời nhắc nhẹ nhàng giữa guồng quay tất bật của cuộc sống.

Chị Quan Thị Thanh Hải là một người sinh ra và lớn lên ở Hà Nội. Mọi năm cứ vào dịp Tết Đoan ngọ, chị lại theo nếp các cụ xách làn ra chợ Hàng Bè mua đồ về thắp hương. Chợ quen, người quen, những gì cần mua chị đã thuộc lòng từ năm này qua năm khác.

"Ngày trước, rượu nếp thường được gói bằng lá sen, khi mở ra sẽ toả hương thơm của mùi rượu quyện với mùi thơm của lá, làm cho mình nhớ lại những kỷ niệm xưa rất Hà Nội. Bây giờ công nghiệp phát triển, rượu nếp được đựng trong hộp nhựa hoặc túi ni lông, tôi thấy cũng mất đi chút thi vị của phố cổ Hà Nội", chị Hải nói.

Giữa phố phường đổi thay, giữa một Hà Nội ngày càng vội vã, vẫn có những người sống chậm như chị Hải. Họ không để Tết Đoan Ngọ chỉ tồn tại trên tờ lịch mà còn là một phần ký ức, là nếp sống, là sự nối tiếp của xưa và nay, giản dị nhưng bền chặt – như cách người Hà Nội gìn giữ bản sắc của mình, qua từng mùa, từng thời khắc đặc biệt trong năm. Chị Hải luôn nhớ về bà, về mẹ mình mỗi dịp Tết Đoan ngọ. "Những gì bà và mẹ để lại cho chúng tôi bây giờ, tôi đang tiếp theo những truyền thống đó", chị Hải chia sẻ.

10 giờ trưa, mẹ con chị Phạm Thu Giang ở Hàng Vải (quận Hoàn Kiếm) mới ra khu chợ gần nhà mua rượu nếp. Không vội vàng, chẳng tất bật, nhà chị chọn cúng vào giờ trưa, lúc mâm lễ đặt lên bàn thờ đầy đặn ánh sáng của một ngày mới. "Riêng Tết Đoan ngọ không thể thiếu được rượu nếp. Có năm mình mua vải, mua mận, có năm mình mua thêm cả bánh gio hay chè sen... nhưng kiểu gì cũng không thể thiếu được rượu nếp ", chị Giang cho biết.

Những quả mận hay những thìa rượu nếp đã gắn liền với biết bao thế hệ người Việt trong dịp Tết diệt sâu bọ. Chị Giang kể, ngày bé khi vừa ngủ dậy, dù chưa kịp ăn gì, ông bà chị đã cho các cháu ăn mận và rượu nếp và dặn "ăn đi để diệt sâu bọ".

Sau khi cúng xong, chị Hải mang hoa quả đã lễ ra quán trà quen ở góc phố. Nơi ấy đã trở thành “điểm hẹn” của những người bạn phố cổ vẫn gắn bó với nhau suốt bao năm. Chỉ vài quả mận đỏ, ít vải đầu mùa không phải cao lương mỹ vị, nhưng đầy ắp niềm vui.