Hai giờ sáng, khi cả thành phố chìm trong giấc ngủ, ở làng Mạch Tràng, một ngày mới lại bắt đầu với những người làm bún.
Chị Nguyễn Thị Đang (thôn Mạch Tràng, xã Cổ Loa) làm dâu làng nghề bún Mạch Tràng đã gần 20 năm nay, cũng là ngần ấy năm chị gắn bó với xưởng làm bún.
Chị Đang chia sẻ: "Gia đình tôi thứ 7, Chủ Nhật sẽ dậy lúc một, hai giờ. Ngày thường thì khoảng ba giờ. Có 365 ngày thì trừ mỗi ngày mùng một, còn đâu làm đủ. Đôi khi mình cũng mệt mỏi nhưng nghĩ đến ngày hội hè hay là ngày lễ, ngày Tết đông vui, nhộn nhịp thì lại thích. Bún Mạch Tràng này là mình làm từ gạo nguyên chất, không pha trộn. Mình chuẩn bị từ tối hôm trước rồi sáng đến, đóng máy và đánh bột là ra sản phẩm".
Bún Mạch Tràng (còn gọi là bún tiến vua, bún đen), là một đặc sản của làng Mạch Tràng, xã Cổ Loa, huyện Đông Anh, Hà Nội.
Sự khác biệt trong cách thức làm bún của làng Mạch Tràng với những vùng quê khác là trước khi mang đi xay thành bột, gạo thường được ủ trong khoảng 2 đến 4 ngày sau đó mang đi xay cùng với nước để tạo thành bột gạo. Sau khi ủ, gạo được vớt ra rửa sạch rồi cho vào ngâm trong nước từ 1 đến 2 ngày cho đến khi hạt gạo mềm thì xay.
Nước bột được mang đi ngâm khử chua 2 ngày rồi đưa lên bàn ép thành bột. Những người làm bún sẽ cắt bột, sau đó đem luộc chín rồi cho vào cối xay giã nhuyễn, cuối cùng đưa vào khuôn vắt tay thành sợi bún.
Bao năm qua, chị Đang cũng như những người thợ làng bún vẫn đều đặn làm những công đoạn quen thuộc ấy, gần như không nghỉ.
Hơn ba giờ sáng, những sợi bún đầu tiên đã bắt đầu tuôn ra khỏi máy. Khác với bún thông thường, bún của làng Mạch Tràng có màu trắng đục, sợi bún dai giòn, bóng bảy, thơm ngon. Do ngâm, ủ bột kỹ, nên bún Mạch Tràng không có vị chua, có thể bảo quản hai, ba ngày trong nhiệt độ bình thường.
Bốn giờ sáng cũng là lúc chị Đang hoàn thành nốt công đoạn cuối cùng trước khi chuyển bún đến tay khách buôn, kết thúc một buổi sáng làm lụng vất vả.
Cách nhà chị Đang không xa, xưởng bún của anh Nguyễn Quốc Tùng cũng đang trong thời điểm bận rộn. Là con trai của làng nghề, nhưng anh Tùng đã từng mở trung tâm sửa chữa đồ điện tử, thu nhập khá hơn nhiều so với nghề làm bún. Thế rồi vì thương mẹ cặm cụi với nghề làm bún, vì lời bà dặn “ráng giữ lấy cái nghề của cha ông”, anh đành gác lại công việc, quay về tiếp quản xưởng bún của gia đình.
Mới theo nghề được khoảng 4 năm, nhưng giờ anh cũng đã quen với bột nước, với hơi nóng và nhịp lao động của làng nghề và yêu nó từ lúc nào không hay. Gần năm giờ sáng, khi mẻ bún cuối cùng vừa xong, anh Tùng vội vã lên xe chở bún đến các điểm giao hàng. Con đường làng bao năm qua đã quá quen thuộc với anh Tùng vào mỗi buổi sáng sớm.
Những mối hàng của anh phần lớn tập trung trong khu vực huyện Đông Anh, bởi số lượng sản xuất không đủ đáp ứng cho nhu cầu của người tiêu dùng. Trả hàng xong, anh Tùng lại lái xe quay trở về ngôi làng quen thuộc - nơi ngày mai, ngày kia và nhiều ngày tiếp đó, nhịp sống của làng nghề làm bún cổ xưa, dù không còn nhộn nhịp như trước nhưng vẫn luôn bền bỉ và lặng lẽ theo dòng chảy của cuộc sống hiện đại.
Bún Mạch Tràng, từ lâu đã trở thành một phần ký ức ấm áp của vùng ngoại thành Hà Nội, là món ăn giản dị nhưng lại mang trong mình một câu chuyện lịch sử đầy huyền bí. Nhắc đến bún Mạch Tràng, người ta không chỉ nhớ về những sợi bún trắng ngà, dai mềm mà còn là một món ăn truyền thống được gìn giữ qua bao thế hệ ở làng Mạch Tràng, xã Cổ Loa, huyện Đông Anh.
Nếu có dịp ghé thăm Cổ Loa, du khách không thể bỏ qua món bún xào rau cần - một món ăn đặc sản của người dân nơi đây. Tuy là một món ăn dân dã, bình dị, nhưng bún xào rau cần lại có lịch sử lâu đời gắn liền với truyền thuyết Trọng Thủy - Mỵ Châu. Theo người dân nơi đây, bún có thể xào với các loại rau nhưng ngon nhất vẫn là rau cần có vị giòn và thơm. Món ăn đặc sản của vùng đất Cổ Loa không chỉ xuất hiện trong các mâm cơm hàng ngày mà còn có mặt trong mỗi dịp lễ Tết, giỗ chạp hay trong các đám cưới.
Huyện Đông Anh không chỉ nổi tiếng với Thành Cổ Loa mà còn là cái nôi của nhiều món ăn đặc sản. Trong số đó không thể không nhắc đến món bún Mạch Tràng hay còn gọi là bún “tiến vua”, một món ăn gắn liền với sự tích về vua An Dương Vương.
Từ khoá
Tái hiện sinh động không gian phố cổ Hà Nội cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, chương trình “Tinh hoa Kẻ Chợ - Từ Nghề đến Nghệ” do UBND phường Ba Đình thực hiện đã mang đến trải nghiệm di sản sâu sắc. Chương trình không chỉ chạm tới cảm xúc, mà đã nối dài câu chuyện di sản phố nghề cùng những nghệ nhân tâm huyết đến với hàng nghìn khán giả trên không gian số.
Đình Ngọc Hà, nằm trong ngõ 158 phố Ngọc Hà, là một điểm tựa văn hóa tâm linh của người dân làng cổ. Với kiến trúc đình làng Bắc Bộ cùng những câu chuyện lịch sử được gìn giữ qua nhiều thế hệ, nơi đây góp phần tạo nên vẻ đẹp trầm mặc, giàu bản sắc của Hà Nội hôm nay.
Nhắc đến mùa thu Hà Nội, chúng ta thường nghĩ đến những con đường lãng mạn, những hàng cây đổi lá hay hương cốm mới. Nhưng bạn có biết, mùa thu còn là thời điểm rất nhiều người thích xách cần đi câu cá không? Vậy câu cá mùa thu có gì hấp dẫn, và điều gì khiến những người đam mê sẵn sàng dành cả buổi bên hồ để chờ đợi?
Giữa lòng Hà Nội, hồ Hoàng Cầu mang vẻ đẹp dịu dàng trong những ngày thu nắng nhẹ. Mặt nước, hàng cây và sắc trời hòa quyện, tạo nên một khoảng lặng bình yên giữa nhịp sống đô thị.
Một không gian nghệ thuật mới bên hồ Hoàn Kiếm đang dần được hình thành. Những ngày này, công nhân đang khẩn trương hoàn thiện các hạng mục, đồng thời chỉnh thử hệ thống ánh sáng để chuẩn bị cho “Dải lụa ký ức” – công trình dự kiến đưa vào trải nghiệm từ ngày 8/10.
Không gian Phố cổ Hà Nội những ngày này đang đưa người dân và du khách ngược dòng thời gian trở về với ký ức Trung thu truyền thống qua chuỗi hoạt động mang tên "Lưu trăng phố cổ 2026". Không chỉ được tự tay làm những món đồ chơi dân gian, thế hệ trẻ còn có cơ hội trực tiếp lắng nghe các nghệ nhân kể chuyện di sản.
