Thương ngày thu chín

Thu Hà Nội thường bắt đầu từ những buổi sớm mai. Khi mặt trời còn mơ màng sau những mái ngói trầm mặc của khu phố cổ, thành phố đã thức dậy trong làn không khí se lạnh dịu dàng. Bước ra đường vào lúc năm giờ sáng, hít một hơi thật sâu, tôi cảm nhận cái lạnh mỏng manh khẽ chạm vào da thịt, đủ để nhớ đến một chiếc áo len mỏng hay chiếc khăn lụa quàng nhẹ ngang vai.

Sương thu giăng trên mặt nước Hồ Tây, phủ lên không gian mênh mang một vẻ tĩnh lặng, mơ hồ. Rồi phía chân trời, ánh bình minh dần hé mở, đánh thức những mái nhà, hàng cây và những con đường còn chưa đông đúc. Hà Nội trong khoảnh khắc ấy dường như thuộc về một miền thời gian khác, nơi mọi vội vàng đều tạm lắng xuống, nhường chỗ cho sự bình yên.

Nắng thu Hà Nội có một vẻ đẹp rất riêng. Không gay gắt như mùa hè, chẳng hanh hao, lạnh lẽo như những ngày đông, nắng thu vàng óng và mềm mại, trải nhẹ lên những bức tường vàng cũ kỹ của các ngôi biệt thự Pháp cổ trên đường Trần Phú, Hoàng Diệu. Ánh sáng xuyên qua những vòm xà cừ, in xuống mặt đường những khoảng sáng đan xen bóng lá. Có những lần đi bộ dưới những hàng cây ấy, nghe tiếng lá khô khẽ vỡ dưới chân, tôi thấy lòng mình nhẹ nhõm hơn. Những lo toan của cuộc sống dường như lùi lại phía sau, để tôi được sống trọn vẹn với một khoảnh khắc bình yên của riêng mình.

Nhưng nếu hỏi tôi điều gì khiến mùa thu Hà Nội ở lại lâu nhất trong ký ức, có lẽ câu trả lời không chỉ là sắc trời hay ánh nắng, mà còn là những hương vị rất riêng của phố phường.

Đầu tiên là hương hoa sữa. Loài hoa ấy vốn chẳng chiều lòng tất cả mọi người. Có người say mê, có người thấy nồng nàn quá đỗi, nhưng dường như không ai có thể phủ nhận hoa sữa đã trở thành một dấu ấn đặc trưng của mùa thu Hà Nội. Cứ độ tháng Mười, những chùm hoa li ti màu trắng xanh lại âm thầm nở trên những con đường Nguyễn Du, Quang Trung, Thụy Khuê. Hương hoa theo gió heo may len vào từng góc phố, vương trên bước chân người qua lại. Khi đêm xuống, phố phường thưa dần tiếng xe, hương hoa sữa càng trở nên đậm đà, da diết. Đôi khi, những người từng gắn bó với Hà Nội, dù ở nơi đâu, chỉ cần bắt gặp một mùi hương thân thuộc cũng đủ bồi hồi nhớ về thành phố này.

Rồi còn hương cốm mới, thức quà thanh tao mà mùa thu dành tặng Hà Nội. Những gánh cốm với đôi thúng nhỏ phủ lá sen xanh, những gói cốm được bọc trong lá sen tươi, bên ngoài phủ thêm một lớp lá ráy để giữ độ ẩm, rồi buộc lại bằng sợi rơm nếp, gợi lên nét đẹp mộc mạc đã thân quen qua bao mùa. Cốm không phải thứ quà có thể ăn vội. Người ta nhón từng chút một, thong thả nhấm nháp vị ngọt thanh của lúa nếp non, cảm nhận hương lá sen dịu nhẹ quyện nơi đầu lưỡi. Trong cái vị thơm lành ấy dường như có cả hương đồng, gió nội, có sự cần mẫn của người làm cốm và nét tinh tế của người Hà Nội trong cách nâng niu những điều bình dị.

Thu Hà Nội còn hiện diện trong những gánh hàng hoa rong ruổi trên phố. Trên chiếc xe đạp cũ, những bó hoa được xếp khéo léo như mang theo cả một khoảng trời dịu dàng. Có sắc trắng tinh khôi của cúc họa mi, sắc vàng rực rỡ của cúc đại đóa, sắc tím phơn phớt của những cành thạch thảo. Những gánh hoa đi qua những con đường rêu phong, làm bừng sáng cả một góc phố. Người Hà Nội yêu hoa theo cách riêng, không nhất thiết phải có những bình hoa cầu kỳ hay những không gian rộng lớn. Đôi khi, chỉ một bó cúc nhỏ đặt bên cửa sổ, vài nhành hoa tím trên bàn trà cũng đủ khiến căn nhà trở nên ấm áp, để mùa thu hiện diện trong từng góc nhỏ thân thương.

Có những chiều thu, tôi muốn tìm cho mình một góc quán cà phê nhỏ bên Hồ Gươm, ngồi lặng yên nhìn phố xá từ trên cao. Dưới kia, dòng người vẫn ngược xuôi trên đường Đinh Tiên Hoàng, thành phố vẫn chuyển động theo nhịp sống thường ngày. Nhưng trong tiết trời dịu mát, mọi thứ dường như mềm mại hơn. Những bước chân thong thả quanh hồ, những bàn tay nắm lấy nhau, những nụ cười trao vội giữa phố đông… đều khiến Hà Nội trở nên gần gũi.

Tôi thích nhìn những hàng cây soi bóng xuống mặt Hồ Gươm, thích ngắm những chuỗi hoa lộc vừng đỏ rủ bên mặt nước, thích cảm giác được ngồi giữa một thành phố đông đúc mà lòng vẫn tìm thấy cho mình một khoảng lặng. Có lẽ, cũng trong những khoảng lặng ấy, người ta dễ nhớ về những điều đã qua, về những cuộc gặp gỡ từng khiến trái tim xao động.

Ở một góc nhỏ bên hồ, từng có một cô gái ngồi lặng trên ghế đá, chờ đợi một lời hồi âm từ người mình yêu. Mùa thu năm ấy rồi cũng qua, người cô đợi đã đi về một phương trời xa. Chỉ còn mặt hồ, hàng cây và bóng Tháp Rùa vẫn lặng lẽ ở lại. Thời gian có thể đưa con người đi về những ngả đường khác nhau, nhưng đôi khi, chỉ cần trở lại một nơi chốn cũ, những ký ức tưởng đã ngủ yên lại khẽ thức dậy. Có những nỗi nhớ không cần gọi thành tên, bởi chỉ một góc phố, một chiếc ghế đá hay một làn gió thoảng qua cũng đủ khiến lòng người chùng xuống.

Mùa thu Hà Nội ngắn lắm. Khi ta vừa kịp quen với cái se lạnh của gió heo may, vừa kịp say trong hương hoa sữa và những sắc hoa trên phố, mùa đã bắt đầu chuyển mình. Nắng vàng dần nhạt, gió sẽ lạnh nhiều hơn, và rồi mùa đông sẽ tìm về. Chính bởi chẳng ở lại lâu nên thu càng khiến người ta mong chờ, càng khiến mỗi khoảnh khắc trở nên đáng quý.

Tôi không biết mình đã đi qua bao nhiêu mùa thu, đã nhìn thấy bao nhiêu cảnh sắc đẹp ở những miền đất khác nhau. Nhưng trong sâu thẳm, Hà Nội vẫn có một vị trí thật riêng. Bởi ở đây có những con phố đã in dấu chân qua năm tháng, có những hương vị chỉ cần nhớ đến đã thấy lòng xao động, có những ký ức chẳng cần gọi tên vẫn tự tìm đường trở lại.

Và có lẽ, thương ngày thu chín cũng là thương những điều đã làm nên một phần cuộc đời mình. Thương một buổi sớm se lạnh, một nhành cúc trắng, hương cốm mới dịu dàng, những vòm cây già và ánh nắng nghiêng trên mái phố. Thương cả những đổi thay của thời gian, bởi chính chúng khiến ta biết nâng niu hơn những gì đang có.

Hà Nội vẫn ở đó, với nhịp sống không ngừng nghỉ và những mùa đi qua theo vòng quay của đất trời. Còn tôi, mỗi khi thu chạm ngõ, lại muốn dành cho mình một khoảng lặng để ngắm nhìn thành phố, để nhớ, để thương và để nhận ra rằng có những tình yêu càng đi qua năm tháng càng trở nên sâu đậm. Dù mai này có đi xa đến đâu, chỉ cần một lần nghe gió heo may trở về, lòng tôi lại hướng về thành phố thân quen, nơi mỗi con đường, mỗi hương hoa, mỗi góc hồ đều có thể trở thành một phần ký ức.

Thanh Trúc