Trong dòng hồi tưởng của cụ Sắc, hình ảnh bà Hoàng Thị Loan hiện lên đầy xúc động với bài học khai tâm về chữ "Hiếu". Chỉ bằng những nét chữ viết từ than củi trên nền nhà với dòng "Nhị thập tứ hiếu", bà đã kiên nhẫn giảng giải rằng hiếu không chỉ là chữ nghĩa mà là đạo lý thờ kính, phụng dưỡng cha mẹ. Bài học mộc mạc ấy chính là nền móng đầu tiên hình thành nên nhân cách cao đẹp của cậu bé Côn.
Sau ngày giỗ, trò chuyện với ông bà Cử Sắc, chí sĩ Phan Bội Châu bày tỏ cảm phục tư chất khác thường của cậu bé Côn; sớm nhận ra ở đứa trẻ thông minh, ham học, giàu lòng yêu nước mầm mống chí khí lớn.
Trong cuộc trò chuyện giữa Phan Bội Châu và Nguyễn Sinh Sắc, hai bậc trí giả đã cùng tôn vinh nhân cách của Đào Tấn – vị quan đại thần và nghệ sĩ tuồng lỗi lạc. Họ thống nhất rằng giá trị thực sự của Đào Tấn không nằm ở phẩm hàm, chức tước mà ở khí tiết kẻ sĩ. Qua nghệ thuật tuồng, ông đã khéo léo gửi gắm nỗi đau mất nước, dùng tiếng nói trung nghĩa để phê phán gian thần và thức tỉnh lòng người.
Phần này khắc họa quá trình khổ luyện của cụ Nguyễn Sinh Sắc tại nhà thầy Tú Hoàng Xuân Đường, nổi bật ở tinh thần hiếu học, cần cù lao động, sống nhân hậu, qua đó hun đúc nền tảng đạo đức vững bền cho thế hệ sau.
Lớp học của cụ Sắc là biểu tượng tình người, nơi cậu bé khuyết tật Rèn được đón nhận bình đẳng. Nguyễn Sinh Côn trực tiếp kèm cặp, gieo mầm sẻ chia, nhân ái – nền tảng tư tưởng vị nhân sinh sau này.
Trong bài giảng về hiền tài, cụ cử Sắc khẳng định tài năng không do trời ban mà đúc kết từ nòi giống và sự khổ luyện "trí học - chí hành". Qua gương sáng của các bậc tiền nhân, thầy truyền dạy tám chữ vàng: Nhân, Hiếu, Trung, Nghĩa, Đức, Lễ, Trí, Tín. Đây chính là kim chỉ nam giúp học trò rèn luyện khí tiết kẻ sĩ và ý thức trách nhiệm với vận mệnh dân tộc.
Sáng lộ diện là nạn nhân của một vụ buôn bán trẻ em, khiến vợ chồng Lý Seo Phù vô cùng đau đớn khi nghe cậu bé thuật lại quá khứ cay đắng: mẹ bị người cha nghiện rượu đánh chết, còn bản thân lang thang cơ lỡ trước khi bị một phụ nữ tên Nhung lừa gạt đưa đi. Dẫu sự thật hé mở, Sáng vẫn kiên quyết khẳng định muốn gắn bó trọn đời với bố mẹ nuôi Phù – nơi đã sưởi ấm tâm hồn cậu bằng thứ tình thương chân thành mà người cha ruột nhẫn tâm chưa từng mang lại.
Lý Seo Phù - một trưởng bản người Mông do biến cố bất ngờ mà phải trốn chạy vào rừng sâu. Giữa chốn hoang vu đói rét, bệnh tật và cô độc bủa vây, Phù vẫn day dứt khôn nguôi về gia đình và bản làng. Tác phẩm khắc họa sâu sắc những giằng xé nội tâm, đồng thời tôn vinh sức sống mãnh liệt, tình nghĩa gia đình và vẻ đẹp nhân văn bền bỉ của đồng bào Mông.
Dung kiên quyết đập tan chiếc lồng son gia tộc, từ chối sự sắp đặt để dũng cảm bước đi tìm lại tình yêu đích thực và sự bình yên vốn thuộc về mình. Trớ trêu thay, cái kết mở ra một thực tế phũ phàng khi cô chứng kiến ông Năm – người từng kiên trung qua bom đạn chiến tranh – nay lại gục ngã, trượt dài trong vũng lầy cám dỗ và sự sa ngã chốn Thủy Bình.
Sự sắp đặt hôn nhân của gia đình chẳng khác nào chiếc lồng son giam hãm khát vọng của Dung. Không chịu cam phận cúi đầu trước cuộc sống nhung lụa nhưng vô hồn do cha mẹ áp đặt, với trái tim sục sôi khát khao tự do và tình yêu đích thực, Dung quyết định vùng vẫy phá xiềng xích để tự định đoạt số phận mình.
Thành say đắm Dung đến mức liên tục đến nhà tìm kiếm nhưng lần nào cũng lỡ hẹn, chưa một lần được nói chuyện riêng với cô. Thế nhưng, sự tự phụ khiến anh tự suy diễn rằng Dung cũng có tình cảm với mình và quyết định về thưa chuyện với cha mẹ. Ngộ nhận đơn phương ấy đã vô tình châm ngòi cho một đợt sóng gió mới đổ ập xuống cuộc đời Dung.
Sự xuất hiện của Thành – con trai Bí thư Tám – mở ra chuỗi sự kiện tác hợp duyên nợ giữa hai gia đình có thế lực. Vẻ đẹp mặn mòi cùng sự khéo léo của Dung không chỉ làm xiêu lòng các thanh niên như Thành mà còn khiến các bà mẹ danh giá khát khao nhắm cô về làm con dâu.
