Dù bệnh tình nguy kịch, Nam vẫn đau đáu với công việc nghiên cứu đê điều thủy lợi và những công trình còn dang dở trong bệnh viện. Trên giường bệnh, anh không ngừng trăn trở về sự cố vỡ cống Lợi Toàn và tận lực hỗ trợ Trọng hoàn thiện đề tài diệt mối trong thân đê.
Gia đình biến thành "chiến trường" khi Loan nghi ngờ em trai lục lọi thư từ của Trọng. Những lá thư bị vứt bỏ đánh dấu sự chấm hết cho một tình yêu lý tưởng. Kết hợp với sự mê tín, thực dụng của bà Nhuần, cảnh tượng này lột tả sự hỗn loạn và rạn nứt sâu sắc về đạo đức, lối sống ngay trong lòng gia đình.
Cuộc đối thoại giữa ông giáo Cần và người học trò nước ngoài lột tả sự đối lập giữa nét đẹp văn hóa và những mảng tối đạo đức trong xã hội Việt Nam. Trước những phê phán về sự lộn xộn và thực dụng, ông giáo bình tĩnh lý giải dựa trên hệ quả lịch sử và tàn dư tâm lý. Cuộc tranh luận là nỗ lực định vị bản sắc dân tộc trước những biến động và suy thoái lối sống.
Cuộc họp tại xã Nguyên Lộc làm nổi bật sự đối lập giữa những tấm gương giữ đê và nạn tham ô, tiêu cực. Vị chủ tịch huyện trẻ tuổi thể hiện tinh thần đổi mới khi quyết liệt bài trừ cái xấu để bảo vệ dân. Sự kiện lột tả chân thực đời sống nông thôn trong vòng xoáy thiên tai và những thử thách đạo đức nghiệt ngã.
Cuộc trò chuyện trên đê Nguyên Lộc khắc họa những trăn trở của chủ tịch huyện trong cuộc đấu tranh chống tiêu cực và xử lý cán bộ sai phạm. Dù làm vì lợi ích chung, ông vẫn chịu nhiều định kiến. Qua đó, tác phẩm đồng thời làm nổi bật tinh thần sống trách nhiệm, quyết liệt và giàu lý tưởng của cô Thuận đại diện cho lớp trẻ.
Gia đình bà Nhuần mở tiệc mừng Thưởng – kẻ giàu có thực dụng – làm rể, chính thức gạt bỏ Trọng ra khỏi đời Loan. Trước sự tung hô vật chất của bà Nhuần và ông Hào, ông giáo Cần hoàn toàn bất lực và xót xa. Bữa tiệc là biểu tượng cho sự thất thế của những giá trị tinh thần trước làn sóng thực dụng đang xâm chiếm xã hội.
Liên rơi vào kiệt sức vì phải làm ca đêm liên tục rồi gặp tai nạn lao động nghiêm trọng tại xưởng nhuộm. Đã bị thương, cô không những chẳng được quản lý hỗ trợ chu đáo mà còn bị trách móc cay nghiệt khi nhờ giúp đỡ đi thay băng. Bi kịch của Liên vạch trần sự bấp bênh, lạnh lùng và thiệt thòi tột cùng của kiếp lao động chui, xa xứ khi phải đơn độc gánh chịu rủi ro mà không có bất kỳ sự bảo vệ nào.
Sau khi tập thể công nhân đấu tranh phản đối việc giữ lương trái hợp đồng, phía chủ xí nghiệp đã hứa sẽ chi trả đầy đủ. Dù đạt được thắng lợi bước đầu, nỗi ám ảnh về nợ nần cùng áp lực mưu sinh cơm áo gạo tiền vẫn tiếp tục đè nặng, khiến Thị và các lao động xa quê sống trong phập phồng, dằn dứt.
Sau tai nạn, chú Khánh suy kiệt do khối u chèn cột sống, nhưng chủ xưởng phủ nhận trách nhiệm, không bồi thường và định đùn đẩy đưa chú về nước trên xe lăn. Hải Hà đau xót tột cùng khi thấy người đồng hương mình trân trọng rơi vào cảnh bại liệt. Trước sự bất công đó, Sơn động viên cô và khẳng định mọi người sẽ kiên quyết đấu tranh đòi lại quyền lợi chính đáng cho chú Khánh.
Chị Hạnh nảy sinh tình cảm với anh Hùng sau khi cuộc hôn nhân ở quê đổ vỡ. Dù dằn dứt, xót xa vì chồng con và chưa thể tính chuyện tương lai, chị vẫn tìm thấy ở anh Hùng tình yêu thương cùng chỗ dựa tinh thần. Chứng kiến câu chuyện của Hạnh, Thị dần thấm khía và nhận ra những góc khuất, phức tạp trong tình yêu và hôn nhân của kiếp người xa xứ.
Hải Hà nhập viện do tai nạn giao thông và bàng hoàng đau đớn khi biết đã mất đi đứa con đầu lòng. Thái đến chăm sóc, tự nhận là chồng cô để đứng ra nhận tiền bồi thường và giải quyết với người gây tai nạn. Bi kịch mất con cùng sự dàn xếp tiền bạc khiến Hải Hà lún sâu vào tuyệt vọng, cô quyết định giấu kín sự việc với mọi người ở xí nghiệp.
Tác phẩm đi sâu vào sự cô đơn và nỗi nhớ quê da diết của các nhân vật. Thắm đau đớn ôm mối tình khắc mỏi với Tuấn. Hải Hà nhận ra mối quan hệ với Thái chỉ mang lại sự trống rỗng, khiến cô thêm cồn cào nhớ nhà. Trong nỗi tuyệt vọng, Hải Hà tìm đến ngọn đồi quen thuộc để tĩnh tâm nhưng rồi bấn loạn chạy xuống đường và gặp tai nạn giao thông.
