Từ 1/3, áp dụng quy trình kiểm định khí thải ô tô | Hà Nội tin mỗi chiều

Theo ông Nguyễn Tô An, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam, các trung tâm đăng kiểm thời gian qua đã đầu tư thiết bị, hoàn thiện phần mềm quản lý và tập huấn nhân sự để triển khai kiểm soát khí thải theo đúng lộ trình Chính phủ quy định. Điều đáng chú ý là khảo sát tại nhiều đơn vị cho thấy tỷ lệ ô tô diesel không đạt chuẩn mới khá lớn, phản ánh một thực tế rằng hệ thống phương tiện, nhất là xe động cơ dầu, đang là nguồn phát thải đáng kể trong bức tranh môi trường đô thị.

Điểm quan trọng của chính sách lần này nằm ở việc tiêu chuẩn khí thải được áp dụng theo năm sản xuất và lộ trình cụ thể. Theo Quyết định 43/2025 của Thủ tướng và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 85:2025, ô tô sản xuất trước năm 1999 sẽ áp dụng Euro 1; giai đoạn 1999 - 2016 áp dụng Euro 2; giai đoạn 2017 - 2021 áp dụng Euro 3, cùng thực hiện từ 1/3/2026. Các xe sản xuất từ năm 2022 phải đạt chuẩn Euro 4 từ thời điểm này. Riêng tại Hà Nội và TP.HCM, chuẩn Euro 4 sẽ áp dụng từ 1/1/2027, Euro 5 từ 1/1/2028, và từ năm 2029, ô tô lưu hành tại hai đô thị lớn nhất cả nước phải đáp ứng tối thiểu Euro 2. Đây không chỉ là một quy định kỹ thuật, mà là tín hiệu rõ ràng về việc Hà Nội đang từng bước tiến tới chuẩn mực quản lý môi trường đô thị hiện đại.

Nếu nhìn ra quốc tế, đây là con đường mà thế giới đã đi trước nhiều năm. Liên minh châu Âu áp dụng chuẩn Euro từ thập niên 1990 và liên tục nâng cấp, đồng thời thiết lập các “vùng phát thải thấp” ở trung tâm thành phố, nơi xe không đạt chuẩn phải trả phí cao hoặc bị hạn chế lưu thông. London triển khai khu vực ULEZ, buộc xe phát thải cao cải tạo, rời khỏi nội đô. Paris từng bước loại bỏ xe diesel khỏi trung tâm. Tokyo kiểm soát khí thải đặc biệt nghiêm với xe tải và xe thương mại. Điểm chung của các thành phố này là họ coi khí thải giao thông không chỉ là câu chuyện môi trường, mà là chính sách y tế và chất lượng sống.

Ở Việt Nam, bối cảnh càng trở nên cấp thiết khi cả nước hiện có khoảng 6,3 triệu ô tô. Tiêu chuẩn Euro thực chất là hệ thống giới hạn tối đa đối với các chất gây ô nhiễm như CO, HC, NOx và hạt bụi. Euro càng cao, yêu cầu càng nghiêm ngặt, lượng phát thải càng thấp. Quy chuẩn quốc gia cho thấy, ở mức 3 đối với ô tô xăng, nồng độ CO tối đa là 3% và HC 600 ppm; lên mức 4, các chỉ số này giảm xuống còn 0,5% và 300 ppm. Những con số tưởng như khô khan ấy lại chính là ranh giới giữa một đô thị ngột ngạt và một thành phố dễ thở hơn.

Điều đáng nói là chính sách lần này không chỉ mang tính siết chặt, mà còn hướng tới một cơ chế khuyến khích người dân chủ động bảo dưỡng phương tiện. Cục Đăng kiểm khuyến cáo chủ xe cần thay dầu, lọc gió, vệ sinh kim phun, kiểm tra hệ thống xử lý khí thải và sử dụng nhiên liệu đạt chuẩn trước khi đi kiểm định. Xe đạt tiêu chuẩn sẽ được cấp giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường dưới hình thức điện tử từ ngày 1/3, một bước hiện đại hóa quản lý.

Từ góc nhìn đô thị, việc siết kiểm định khí thải là bước đi tất yếu nếu Hà Nội muốn giải bài toán không khí sạch và phát triển bền vững. Đây không phải là câu chuyện “làm khó” chủ xe, mà là cách để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm chi phí y tế do ô nhiễm, đồng thời từng bước đưa Thủ đô tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Khi các thành phố lớn trên thế giới đã coi kiểm soát khí thải là điều kiện nền tảng của văn minh đô thị, Hà Nội không thể đứng ngoài. Và từ ngày 1/3, một chuẩn mực mới sẽ bắt đầu: xe không chỉ cần chạy được, mà phải chạy sạch hơn, trách nhiệm hơn, vì một Thủ đô đáng sống hơn.